Квадрат

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Квадрат
Рәсем
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсе правильный треугольник[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе правильный пятиугольник[d]
Дуален к квадрат
Символ Шлефли {4}
Грань политопа ребро[d]
Commons-logo.svg Квадрат Викимилектә

Квадра́т — төҙөк дүртмөйөш, йәғни бөтә мөйөштәре тигеҙ һәм бөтә яҡтары тигеҙ булған дүртмөйөш.

Квадрат

Квадраттың үҙсәнлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Яҡтарының оҙонлоҡтары тигеҙ.
  2. Квадраттың бөтә мөйөштәре лә тура.
  3. Квадраттың диагоналдәре тигеҙ, үҙ-ара перпендикуляр, киҫешеү нөктәһендә урталай бүленәләр һәм мөйөштәренең биссектрисалары булып торалар.

Үҙсәнлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  •  — квадраттың яғы,  — ҡамаусы әйләнәнең радиусы,  — ҡамалған әйләнәнең радиусы булһын. Ул саҡта ҡамаусы һәм ҡамалған әйләнәләрҙең үҙәге уның диагоналдәре киҫешкән нөктә менән тап килә һәм
    • квадратҡа ҡамалған әйләнәнең радиусы квадрат яғының яртыһына тигеҙ:
      ,
    • квадратты ҡамаусы әйләнәнең радиусы квадрат диагоналенең яртыһына тигеҙ:
      ,
  • Квадрат бөтә дүртмөйөштәр араһында иң күп симметрияға эйә. Уның
    • дүртенсе тәртиптәге бер симметрия күсәре (квадрат яҫылығына перпендикуляр һәм уның үҙәге аша үтеүсе күсәр);
    • икенсе тәртиптәге дүрт симметрия күсәре бар (яҫы фигура өсөн сағылышҡа эквивалентлы), шуларҙың икәүһе квадраттың диагоналдәре буйлап үтә, ә ҡалған икәүһе — яҡтарына параллель үтә.
  • Квадраттың диагоналдәре тигеҙ, үҙ-ара перпендикуляр, киҫешеү нөктәһендә урталай бүленәләр һәм мөйөштәренең биссектрисалары булып торалар.
Квадраттың майҙаны һәм уның яғының оҙонлоғо
Симметрия һыҙыҡтары

Квадраттың периметры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

    • Квадраттың периметры тигеҙ:
      ,

Квадраттың майҙаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бында тап квадратҡа хас булған формулалар килтерелгән. Шулай уҡ ҡара

ирекле дүртмөйөштәрҙең майҙандары өсөн формулалар.

    • Квадраттың майҙаны
      тигеҙ.

Евклид булмаған геометрия[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Евклид булмаған геометрияла квадрат (киңерәк) — дүрт тигеҙ яғы һәм тигеҙ мөйөштәре булған күпмөйөш.

Square on sphere.svg Square on plane.svg Square on hyperbolic plane.png
Квадратты циркуль һәм линейка ҡулланып төҙөү
Квадратты ирекле ҡағыҙ киҫәгенән бөкләү

Квадраттарҙың күп төрлөлөгө[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Биш төҙөк күпҡырҙарҙың береһе — кубтың ҡырҙары квадрат була.

Графтар: K4 тулы граф йыш ҡына алты ҡабырғалы квадрат рәүешендә һүрәтләнә.

Tetrahedron petrie.png
3-симплекс (3D)
3-simplex graph.svg

Шахмат таҡтаһы квадрат формаһында һәм ике төҫтәге 64 квадратҡа бүленгән. Халыҡ-ара шашка өсөн квадрат таҡта ике төҫтәге 100 квадратҡа бүленгән. Боксёр рингы квадрат формаһында, уйын өсөн майҙансыҡ квадрат.

Лим флагы квадраты икеҡара һәм ике һары квадратҡа бүленгән, гавандә карапта күтәрелгәндә, карап карантинда тигәнде аңлата.

Лим флагы

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

<onlyinclude>

<onlyinclude>

Ҡалып:Шлефли символы