Лөкбатҡан (балсыҡ вулканы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Лөкбатҡан
Рәсем
Дәүләт Flag of Azerbaijan.svg Әзербайжан
Административ-территориаль берәмек Локбатан[d]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 130 метр[1]
Мираҫ статусы объект из предварительного списка Всемирного наследия[d]
Критерий Всемирного наследия (vii)[d], (viii)[d] һәм (x)[d]

Лөкбатҡан - (рус. Локбатан, әзерб. Lökbatan) — донъяның иң ҙур балсыҡ вулкандарының береһе[2]. Баҡының Гарадаг (башҡ. Ҡаратау) районындағы шул исемдәге үк Лөкбатҡан ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан . 1998 йылдан ЮНЕСКО бөтә донъя мираҫы исмлегенә индерелгән[3].

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лөк - төрөк һәм әзербайжан телдәрендә ата дөйә тигәнде аңлата [4]. "Батан" һүҙе башҡортсаға "батҡан" тип тәржемә ителә. Ихтимал, был балсыҡ ағымында дөйә батып үлгән булғандыр.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1933 йылда, батҡаҡ вулканы янында скважина быраулағанда геологтар янында ҡеүәтле нефть һәм тәбиғи газ ятҡылыҡтары таба. Нәҡ ошо факт артабан батҡаҡ вулкандары менән углеводород ятҡылыҡтарының туранан-тура бәйләнеше барлығы тураһында теория барлыҡҡа килә[5].

Лөкбатҡан донъяла иң әүҙем батҡаҡ вулканы: 1810 йылдан бирле 25 атылыу теркәлгән булһа, шуларҙың иң һуңғыһы 2017 йылдың 2 майында теркәлгән [2][6]. Вулкандың ҡылығы үҙгәреүсән: ҡағиҙә булараҡ, уға пелей тибында атылыу хас, был төр атылыуҙа батҡаҡ сығып, уның конусына яғыла бара, әммә ҡайһы саҡ үҙлегенән ҡайнап янып газ бүленеп сыға.

Донъяла 800-ләп шундай вулкан бар, шуларҙың 300 тирәһе Әзербайжан ерҙәрендә [7].

Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Logo YouTube por Hernando.svg Видео Вулкан в Локбатане
  • Logo YouTube por Hernando.svg Видео Баку! Грязевой вулкан!
  • Logo YouTube por Hernando.svg Видео Азербайджан. Баку2016. Грязевые вулканы. 1часть
  • Logo YouTube por Hernando.svg Видео Bakıda yenə VULKAN püskürdü (2017)

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1176/
  2. 2,0 2,1 Dünya rekordçusu püskürdü  (әзерб.). AZƏRTAC (2017-05-02). 26 апрель 2019 тикшерелгән.
  3. "Lok-Batan" Mud Cone  (инг.). UNESCO. 26 апрель 2019 тикшерелгән.
  4. Lök [1]
  5. Геология, геоэкология и ресурсный потенциал Урала и сопредельных территорий: Материалы III Всероссийской молодежной геологической конференции, г. Уфа, сентябрь 2015 года — Санкт-Петербург: Свое издательство, 2015. — Б. 10—12. — 208 б. — ISBN 978-5-4386-0896-7.
  6. В Азербайджане произошло извержение вулкана (2017-05-02). 26 апрель 2019 тикшерелгән.
  7. Грязевой вулкан Локбатан [2]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Lök [3]
  • Грязевой вулкан Локбатан[4]
  • Грязевой вулкан Локбатан [5]
  • Грязевой вулкан Локбатан, Азербайджан, Баку: фото, описание адрес[6]