МДУ ғалимдары аллеяһы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
МДУ ғалимдары аллеяһы
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1953
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Мәскәү ҡалаһы һәм Ленинские горы[d]
Барлыҡҡа килгән, эшләнгән гранит[d]
Мираҫ статусы объект культурного наследия России регионального значения[d]
Commons-logo.svg МДУ ғалимдары аллеяһы Викимилектә

Ғалимдар аллеяһы — мемориал-парк ансамбле, Воробьевы горы яғынан Мәскәү дәүләт университетының төп бинаһына ингән ерҙең ҡаршыһында урынлашҡан. Фонтанлы бассейн буйлап урынлаштырылған Рәсәй фән һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәренә ҡуйылған ун ике һәйкәл-бюстан тора. Скульптуралар бассейндың борттары буйлап симметрик урынлашҡандар — һәр яҡтан алты. Монументтар 1949—1953 йылдарҙа төҙөлә[1][2].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һәйкәлдәр 1953 йылда ҡуйыла. Художестволы күргәҙмәләр һәм панорамалар дирекцияһы Мәскәү дәүләт университеты төп бинаһының архитекторҙары менән берлектә бөтә статуялар өсөн берҙәм параметрҙар билдәләйҙәр: бейеклеге — 104 сантиметр, скульптура башының бейеклеге — 47 сантиметр, һәр постаменттың үлсәмдәре — 202,5-кә 202,5 сантиметр[3][4].

2004 йылда «Ғалимдар аллеяһы» архитектура-парк ансамбле һәм 12 бюст, Мәскәү Хөкүмәтенең 2004 йылдың 20 декабрендәге 2535-РП һанлы бойороғо менән, төбәк әһәмиәтендәге архитектура һәм ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы булараҡ, Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫ объекттары реестрына индерелә.[5].

2017 йылда аллея реставрациялана. Мәскәү ҡалаһы мәҙәни мираҫ департаменты етәксеһе Алексей Емельянов ремонт алдынан комплекс торошон ошолай тасуирлай:

« Һәйкәлдәр Ғалимдар аллеяһында 1953 йылда урынлаштырыла, һуңғы тапҡыр улар 15 йыл самаһы элек реставрацияланалар: ул ваҡыттан алып, бөтә ҡала монументтары кеүек үк, улар саң һәм ҡором ҡатламы менән ҡапланғандар, урыны менән ҡумшығандар. Дмитрий Менделеев бюсының фундаменты бөтөнләй ултырған, уның нигеҙен нығытыу талап ителә[3]. »

Эш барышында белгестәр бюстарҙы бысрағынан таҙарталар, ярыҡтарҙы һәм йөйҙәрҙе махсус минераль һәм полимер состав менән тултыралар, килтерелгән зыянды бөтөрәләр, тирә-яҡ мөхиттең кире йоғонтоһонан һаҡлар һәм артабан емерелеүҙе булдырмаҫ өсөн боҙолоуҙан һаҡлаусы состав менән ҡаплайҙар. Монументтарҙың нигеҙен, ҡырмыҫҡа иләүе барлыҡҡа килгән ерҙәрҙә, махсус биоцид препараттар менән эшкәртәләр[3][4][6].

Һәйкәл исемлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Ғалимдар аллеяһы» һәйкәлдәре (бюстары)[7][8][9]
Шәхестәр Скульптор ЕГРОКН-да һәйкәл коды .
Александр Герцен Сергей Коненков
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Докучаев Василий Игорь Крестовский
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Николай Жуковский Матвей Манизер
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Николай Лобачевский Николай Дыдыкин
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Михаил Ломоносов Иосиф Козловский
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Дмитрий Менделеев Матвей Манизер
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Иван Мичурин Матвей Манизер
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Иван Павлов Матвей Манизер
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Попов Александр Мария Литовченко, Мария Тимофеевна (рәссам)">Литовченко</a>
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Тимирязев Климент Сергей Меркуров
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Пафнутий Чебышев Иосиф Рабинович
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)
Николай Чернышевский Георгий Нерода
Объект культурного наследия народов РФ төбәк әһәмиәтендәгеРәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты төбәк әһәмиәтендәге
рег. № 771420980820025 (ЕГРОКН)
объект № 7735668000 (БД Викигида)

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

МДУ бинаһы эргәһендә ғалимдар аллеяһы
Герцен бюсы  
Докучаев бюсы  
Жуковский бюсы  
Лобачевский бюсы  
Ломоносов бюсы  
Менделеев бюсы  
Мичурин бюсы  
Павлов бюсы  
Попов бюсы  
Тимирязев бюсы  
Чебышев бюсы  
Чернышевский бюсы  
2017 йыл

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Зорин, 2006, с. 391
  2. Кожевников, 1976, с. 105
  3. 3,0 3,1 3,2 На Аллее ученых МГУ завершена реставрация 12 бюстов. Официальный портал Мэра и Правительства Москвы (28 декабрь 2017). Дата обращения: 8 май 2018. 2020 йылдың 25 сентябрь көнөндә архивланған.
  4. 4,0 4,1 Реставрация 12 бюстов завершена на Аллее ученых МГУ. m24.ru (28 декабрь 2017). Дата обращения: 8 май 2018.
  5. Мәскәү хөкүмәте бойороғо менән «Мәскәү ҡалғандары асыҡланған мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы аҫтында ҡабул итеү тураһында» № 2535-баш РП 20.12.2004
  6. В Москве отреставрировали памятники на Аллее ученых МГУ. РИА Новости (28 декабрь 2017). Дата обращения: 8 май 2018.
  7. Вострышев, 2010, с. 15
  8. Двинский, 1964, с. 288
  9. Молокова, Фролов, 1997, с. 279

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Вострышев М. И. Москва: все улицы, площади, бульвары, переулки. — М.: Алгоритм, Эксмо, 2010. — 688 с. — ISBN 978-5-699-33874-0.
  2. Двинский Э. Я. Москва: спутник туриста. — М.: Московский рабочий, 1964. — 654 с.
  3. Туризм и рекреация / Зорин И. В., Кружалин В. И., Некипелов А. Д., Шпилько С. П. — М.: РИБ "Туризм", 2006. — 400 с. — ISBN 5980250093, 9785980250096.
  4. Кожевников Р. Памятники и монументы Москвы. — М.: Московский рабочий, 1976. — 167 с.
  5. Молокова Т. А., Фролов В. П. История Москвы в памятниках культуры к 850-летию столицы. — М.: Московский лицей, 1997. — 360 с.