Мефодьев Александр Иванович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мефодьев Александр Иванович
Эшмәкәрлек төрө:

шағир, әҙәби тәнҡитсе, проза, тәржемәсе, яҙыусы

Тыуған көнө:

28 ноябрь 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:28|2|0}}) (81 йәш)

Тыуған урыны:

СССР, РСФСР, Сыуаш АССР-ы[d], Батыревский район[d]

Ил:

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй

Аксар Сантар (Александр Иванович Мефодьев; 1938 йылдың 28 ноябре, Сыуаш АССРның Батыр районы Яншык ауылы) - сыуаш яҙыусыһы, әҙәби тәнҡитсе, шағир, филология фәндәре кандидаты (1984). 1991 йылдан Сыуаш Республикаһы Яҙыусылар берлегендә, 1992 йылдан Россия Федерацияһы Яҙыусылар берлегендә, 1969 йылдан Россия Федерацияһы Журналисттар берлегендә. Марфа Трубина исемендәге әҙәби премия лауреаты (1988). Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт итальян композиторы (2000).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1938 йылдың 28 ноябрендә Сыуаш АССРның Батыр районы Яншыҡ ауылында тыуған. 1953 йылда Яншыҡ ете йыллыҡ мәктәбен, 1956 йылда Шығырҙан урта мәктәбен тамамлай. Колхоз артеленә эшкә инә.

1957 йылда Александр Мефодьев армияға алына. Армияла хеҙмәт иткәндән һуң Александр Иванович Иренең «Коммунизм çĕнтерĕвĕшĕн» гәзитендә, партияның Ибреси райкомы инструкторы (1961-1962), «Авангард» район (районара) газетаһы редакцияһында (1962-1970), Батыр райкомында (1970-1972) һәм КПССтың Сыуаш обкомында (1972-1985), «Хатĕр пул» («Çилçунат») журналы баш мөхәррире булып эшләй (1985-1992).

1961-1967 йылдарҙа Сыуаш педагогия институтында ситтән тороп уҡый. 1972-1975 йылдарҙа Сыуаш университеты аспиранты.

1984 йылда филология фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай (Саранск, «Современная чувашская проза о рабочем классе» диссертацияһы темаһы).

1992 йылдан Сыуаш дәүләт педагогика институтында өлкән уҡытыусы, доцент, бер үк ваҡытта 1998-2004 йылдарҙа-Сыуаш филологияһы факультеты деканы.

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Александр Иванович 1950-се йылдар башынан әҙәби өлкәлә. «Кхл» («Ялҡау») уның 1954 йылда «Авангард» район гәзитендә баҫтырған беренсе шиғыры була. Һуңыраҡ очерктар, мәҡәләләр һәм шигырьләр республика периодикаһы донъя күр.

Уның шигырьләре буйынса Чуваш композиторҙары Ф. Эриванов, Ю. Кудаков, Ю.Жуков, Н. Тимофеев, В. Романов, в. Адюков, Н. Заводскова 40тан артыҡ йыр ижад иткән.

Александр Иванович шулай уҡ үҙенең тәржемәләре менән дә билдәле. Ул рус, татар, муҡшы авторҙарының хикәйәләре, шигырьләре сыуаш теленә тәржемә итә.

Александр Мефодьев «Тракторстрой çути» (Тракторстрой уты) һәм «Çамрăклăхпа ăсталăх» (Йәшлек һәм оҫталыҡ) сыуаш авторҙары йыйынтыҡтарын әҙерләй. Шулай уҡ уның айырым китаптары сыға ла:

  • «Алексей Талвир» (1999);
  • «Образы рабочих в чувашской литературе» (2001);
  • «Юхать Пăла» (2003).

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Сантӑр Аксар [Текст]: [буклет] / Межпоселен. центр. б-ка Батырев. р-на. — Батырево, 2007. — 1 л., слож. втрое с.
  • Васильев Г. Александр Аксар. «Аван-и, ялăм» / Г. Васильев // Тантăш. — 2004. — 8 ака (№ 15). — С. 8.
  • Васильев Г. Ҫитӗнӳсемлӗ юбилей / Г. Васильев // Халӑх шкулӗ = Нар. шк. — 2008. — № 6. — С. 22.
  • Кудаков Ю. Сантăр Аксарăн сăнарлăхĕ: (А. И. Мефодьев çуралнăранпа 70 çул ҫитрĕ) / Ю. Кудаков // Хыпар. — 2008. — 2 раштав. — С. 4.
  • Кудаков Ю. Д. Сантăр Аксарӑн сăнарлăхĕ: (А. И. Мефодьев çуралнăранпа 70 çул тултарнă май) / Ю. Д. Кудаков // Чăваш чĕлхипе литератури : теори тата методика. — Шупашкар, 2009. — 9-мĕш кăларăм. — С. 8-11.
  • Метин П. Н. Вăрман та хунавран чĕрĕлет / П. Н. Метин // Хыпар. — 1998. — 25 чӳк.
  • Метин П. Н. А. И. Мефодьев (Сантӑр Аксар) пурнăçĕнчи тата пултарулăхĕнчи тĕп йĕрсем / П. Н. Метин // Чăваш чĕлхипе литератури: теори тата методика. — Шупашкар, 2009. — 9-мĕш кăларăм. — С. 3-8.
  • Осипов Н. Ҫыравҫӑ-ӑсчах / Н. Осипов // Авангард (Патӑрьел районӗ). — 2008. — 26 чӳк.
  • Степанова О. Александр Мефодьев / О. Степанова // Çилçунат. — 2002. — № 6. — С. 7.
  • Антонова З. С. Мефодьев Александр Иванович / З. С. Антонова // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2009. — Т. 3: М—Се. — С. 87.
  • Афанасьев П. Мефодьев Александр Иванович // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. — Чебоксары, 2006. — С. 265—266.
  • Мефодьев Александр Иванович // Батыревская энциклопедия. — Чебоксары, 2005. — С. 139—140.
  • Мефодьев Александр Иванович // Вестник Чуваш. пед. ун-та им. И. Я. Яковлева. — 2003. — № 4. — С. 154.
  • Мефодьев Александр Иванович // Ученые Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. — Чебоксары, 2005. — С. 217—218.
  • Мефодьев Александр Иванович // Ученые Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. — Чебоксары, 2010. — С. 257—258.
  • Ялгир П. Мефодьев Александр Иванович // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. — Чебоксары, 2005. — С. 68[1].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]