Натюрморт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Виллем Кальф. Ҡытай (син) аш һауыты менән натюрморт. 1660. Картиналар галереяһы . Берлин
Анри Фантен-Латур. Сәскәләр һәм емештәр менән натюрморт. 1865. Орсе музейы. Париж

Натюрмо́рт (франц. nature morte — «үле тәбиғәт») — һынлы сәнғәттә йәнһеҙ тәбиғәттең һүрәтләнеше. Портреттан айырмалы булараҡ, жанр, тарих һәм пейзаж тематикалары бар.


XVII быуат Нидерланд натюрморты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нидерланд натюрморты бөтә Европа һынлы сәнғәтен артабан үҫтереүҙә XVII быуаттың уникаль мәҙәни күренеше булып таныла.

Виллем Клас Хеда. Аллегорик темаға натюрморт өлгөһө.
Ян Баптист Веникс. «Үлгән аҡҡош менән натюрморт».

Сәскәләр натюрморты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVII быуаттың 40-сы йылдарынан башлап, Нидерланд һынлы сәнғәтендә үҙ аллы жанр булараҡ, натюрморт киң таралыш ала. Иң тәүгеләрҙән булып рәссамдар Өлкән мброзиус Босхарт менән Бальтасар ван дер Аст ижадында сәскәләр натюрморттары айырылып тора. Һуңғараҡ, XVII быуаттың икенсе яртыһында Яна Давидса де Хемаижадында һәм уға эйәреүселәрҙә күренә башлай. Сәскәләр натюрмортының шулай әүҙемләшеүенең сәбәбе булып, нидерландтарҙың баҡсаларында сәскәләр күпләп үҫтереүҙәре һәм бер йола булып китеүе.

Ғалим натюрморт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лейдендағы университет тарафынан барлыҡҡа килгән ғалим натюрморт жанры «ығы-сығы» «memento mori» атамаһы ала. Ул интеллектувль төр булып тора. Сөнки был картиналар тамашасының Яңы Ғәһетте (Библияны) һәм дин традициалары символдарын белеүҙе талап итә.(Питера Стенвейктың һәм Давид Байлиҙың ижады).

Нидерланд натюрмортының төрҙәре һәм оҫталары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ванитас Яна Давидса де Хема

Башҡортостан натюрморты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт һынлы сәнғәтендә натюрморт жанры 20 быуат башында үҫеш ала. 1916—17 йылдарҙа Өфө сәнғәт түңәрәге күргәҙмәләрендә бәләкәй натюрморт күрһәтелә. Был жанрҙа тәүге әҫәрҙәр 20‑се йылдарҙа урыҫ реалистик мәктәбе рәссамдары ижадында күренә башлай. «Натюрморт» («Көнсығыш натюрморты», 1920; киндер, темпера), «Пирожныйҙар һәм кәнфиттәр» (1940‑сы йылдар.; быяла, майлы буяу) композицияларында А. Э. Тюлькин әҫәрҙәренең гармоник бөтөнлөгөнә ирешеп, донъяның матурлығын сағылдыра, формалар, фактуралар, сәскәләрҙең төрлөлөгөн бирергә тырыша.

TAtY2M4OG.jpg
32327.jpg
1297273333.jpg
Fruit still life with shells.jpg

18-20 быуат Рәсәй һынлы сәнғәте натюрморты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәйҙә натюрморт һынлы сәнғәттең үҙ аллы жанры булараҡ XVIII быут баштарында барлыҡҡа килә. Уны күҙаллау тәүҙә кешене уратып алған мөхиттә тәбиғәт байлыҡтары, әйберҙәрҙең төрлөлөгө формаһында була. Натюрморт XIX быуат аҙағынаса башҡа жанрҙарға ҡарағанда түбән жанр булып иҫәпләнә. Һәм уны өйрәнеү өсөн сәскәләр йәки емеш-еләк менән генә сикләнгән.

ХХ быуат башында Рәсәй һынлы сәнғәт натюрморты сәскә атыуы менән данлана. Ул башҡа жанрҙар менән бер хоҡуҡ яулай. Рәссамдар һүрәт тәҫтәрен теленең мөмкинлектәрен киңәйтеү өсөн тырышлыҡ һала. Быыыл бигерәктә натюрморт жанрында киң сағылыш ала. Урыҫ натюрморты көтөлмәгәнсә тырышлыҡ менән үҫешә: тиҫтә ярым йыл эсендә импрессионизмдан до абстрактлы формоижадҡаса юл үтә.


ХХ быуаттың 30-40-сы йылдарында был үҫеш туҡталып ҡала. Әммә 50-се йылдарҙа совет һынлы сәнғәте яңы үҫеш кисерә. Һәм башҡа жанрҙар кеүек аяғына ныҡлап баҫа.

Рәсәй натюрморты оҫталары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Натюрморт күргәҙмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Натюрморт. Ленинград рәссамдары әҫәрҙәре күргәҙмәһе. 1973 йыл. — Л: Художник РСФСР, 1973.
  • 1940—1990 йылдар һынлы сәнғәтендәге натюрморт. Ленинград мәктәбе. Күргәҙмә каталогы. — Санкт-Петербург: Н. А. Некрасов мемориаль музейы. 1996.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Серов А. Этюды натюрморта // Художник. 1961, № 2. С.43-47.
  • Виппер Б. Р. Очерки голландской живописи эпохи расцвета. М. 1962
  • Натюрморт. Выставка произведений ленинградских художников 1973 года. — Л: Художник РСФСР, 1973.
  • Виппер Б. Р. Проблема развития натюрморта, Спб, 2005
  • Геташвили Н. В. Художественные направления и стили. Малые голландцы. М. 2004
  • Доброклонский М. В., Никулин Н. Н. Искусство Голландии XVII века. История искусства зарубежных стран XVII—XVIII веков под ред. В. И. Раздольской, М. 1988
  • Натюрморт в живописи 1940—1990 годов. Ленинградская школа. Каталог выставки. СПб., Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1996.
  • Звездина Ю. Н. Эмблематика в мире старинного натюрморта. К проблеме прочтения символа. М., 1997
  • Тарасов Ю. А. Голландский натюрморт XVII века, Спб, 2004 г.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Натюрморт // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.