Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
; |
| Нөктәле өтөр |
| | | | |
| Пунктуация |
| апостроф | (’ ') |
| йәйәләр |
([ ], ( ), { }, ⟨ ⟩) |
| ике нөктә | (:) |
| өтөр | (,) |
| тире |
(‒, –, —, ―) |
| күп нөктә |
(…, ..., . . .) |
| өндәү билдәһе | (!) |
| нөктә | (.) |
| дефис | (‐) |
| дефис-минус | (-) |
| һорау билдәһе | (?) |
| тырнаҡтар |
(„ “, « », “ ”, ‘ ’, ‹ ›) |
| нөктәле өтөр | (;) |
| ҡыя һыҙыҡ (слеш, кәсер) | (/, ⁄ ) |
| Һүҙ бүлгес |
| бушлыҡ |
( ) ( ) ( ) |
| интерпункт | (·) |
| Төп типографика |
| амперсанд | (&) |
| коммерция at | (@) |
| йондоҙсоҡ (астериск) | (*) |
| кире ҡыя һыҙыҡ | (\) |
| исемлек маркеры (буллит) | (•) |
| циркумфлекс | (^) |
| типографик әүернә |
(†, ‡) |
| градус | (°) |
| әйләндерелгән өндәү билдәһе | (¡) |
| әйләндерелгән һорау билдәһе | (¿) |
| октоторп (рәшәткә, хеш) | (#) |
| номер билдәһе |
(№) |
| бүлеү билдәһе | (÷) |
| тәртип индикатор |
(º, ª) |
| процент, промилле, миллионная доля |
(%, ‰, ‱) |
| абзац | (¶) |
| штрих | (′, ″, ‴) |
| параграф билдәһе | (§) |
| тильда | (~) |
| аҫтан һыҙыу | (_) |
| вертикаль һыҙыҡ | (¦, |) |
| Интеллектуаль милек |
| автор хоҡуҡтарын һаҡлау билдәһе | (©) |
| сиктәш хоҡуҡтарҙы һаҡлау билдәһе | (®) |
| хеҙмәтләндереү билдәһе символы | (℠) |
знак охраны смежных прав
фонограмма өсөн | (℗) |
| тауар билдәһе символы | (™) |
| Валюта билдәләре |
| валюта билдәһе (дөйөм) |
(¤) |
| валюта билдәләре (конкрет) |
| (₳ ฿ ₵ ¢ ₡ ₢ ₠ $ ₫ ৳ ₯ € ƒ ₣ ₲ ₴ ₭ ℳ ₥ ₦ ₧ ₱ ₰ £ ₽ ₹ ₨ ₪ ₸ ₮ ₩ ¥ ៛) |
| Һирәк типографика |
| астеризм | (⁂) |
| интерробанг | (‽) |
| ироник билдә | (؟) |
| Башҡалар |
| Диакритик билдәләр |
| Шпация |
| Башҡа имләләрҙә |
| Армян пунктуацияһы |
| Ҡытай пунктуацияһы |
| Япон пунктуацияһы |
|
|
Нөктәле өтөр — тыныш билдәһе.
- теркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәге ябай һөйләмдәр араһында
- ҡатнаш ҡушма һөйләмдәге эйәртеүле ҡушма һөйләмдәр араһында.
- теркәүесһеҙ тиң киҫәкле ябай тарҡау һөйләмдәрҙә. Мәҫәлән:
 |
Арыҫландай ирҙәрҙе
Йыуаш ҡуйҙай итер хан,
Илеңде алыр ҡулыңдан,
Ғәскәр алыр улыңдан;
Тартып алыр малыңды,
Иҫәпкә алыр барыңды;
Боғаҙламай эсер ҡаныңды,
Үлтермәй алыр йәнеңде, ау,
Үлтермәй алыр йәнеңде.
(Ҡобайыр) |
 |
- тиң хәл әйтемле ябай тарҡау һөйләмдәрҙә. Мәҫәлән:
|
Киң юлда һуңғы биш йылда
Кемдәрҙер килә, донъя тетрәтеп,
Уттар яуҙырып, күктәр күкрәтеп;
Ерҙе нурлатып, тормош үҙгәртеп;
Дуҫты көлдөрөп, дошман илатып;
Меҫкен ҡарттарҙың йөрәген һыҙлатып,
Ҡолаҡ төбөндә моңдар сыңлатып...
(М. Ғафури.); |
|
- теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә. Мәҫәлән:
Берәүҙәр туй үткәрә, икенселәре тыуған көндәрен билдәләй; өсөнсөләр, һаҡалдарын һыйпап, һанаулы ҡалған йылдарҙың ҡәҙерле минуттарын кисерә. (Р. Низамов.);
Теҙмә ҡушма һөйләмдәрҙә нөктәле өтөр ҡуйылһын өсөн, өтөр менән айырылған тиң киҫәктәр, йә айырымланған эйәрсән киҫәктәр йәки хәл әйтемдәре бирелеү талап ителә.
- күп эйәрсәнле ҡушма һөйләмдәрҙә. Мәҫәлән:
Күк йөҙөндә аҙ ғына ла болот әҫәре юҡ ваҡытта, бөтә дала үҙенең күкрәгенә ал, ҡыҙыл, зәңгәр сәскәләр ҡаҙап байрам иткәндә; һауала, ағас башында, ҡурай өҫтәрендә, талдарҙың ботаҡтарында һандуғастар, ялан турғайҙары уҙышып-уҙышып һайрағанда, байып барған ҡояшҡа ҡарап һоҡланаһың, уны яратаһың.
(Б. Ишемғолов.);
- ҡатнаш ҡушма һөйләмдәрҙә. Мәҫәлән:
|
Ай, тыуған ер, тыуған ер
Олатайҙар торған ер;
Йылҡылары сыңырлап,
Һыйырҙары мөңрәп,
Ҡуй-һарығы ҡуңырап,
Көтөү-көтөү йөрөгән ер;
Ятып ҡалған бер бәрәс
Йөҙ ҡуй булып үрсер ер;
Тороп ҡалған яңғыҙ тай
Өйөр булып йөрөр ер;
Атам кейәү булған ер,
Әсәм килен булған ер;
Кендегемде киҫкән ер,
Тәмле һыуың эскән ер.
(«Урал батыр».) |
|
