Оханск

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Оханск
Флаг[d]
Flag of Ohansk (Perm krai).pngCoat of Arms of Okhansk (Perm krai) (2009).png
Нигеҙләү датаһы 1547
Дәүләт Рәсәй
Административ үҙәге Оханское городское поселение[d][1] һәм Оханский район[d]
Административ-территориаль берәмек Оханское городское поселение[d]
Халыҡ һаны 7087 кеше (1 ғинуар 2018)[2]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 110 метр
Почта индексы 618100
Рәсми сайт ohansk-city.ru/n_city
Урындағы телефон коды 34279
Commons-logo.svg Оханск Викимилектә


Оханск — Рәсәй ҡалаһы, Пермь крайы Оханский районының административ үҙәге,ҡала биләмәһе статусына эйә.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кама йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Кама буйлап Пермгә тиклем ара 126 км. Оханск аша Ҡазан-Пермь боронғо тракты үтә.Пермға тиклем 66 км. Яҡындағы Нытва тимер юл станцияһына тиклем ара 35 км тәшкил итә.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Герб (1980)

Оханскҙың нигеҙләнеүе Пермь крайын үҙләштереүсе. Строгановтар менән бәйле.

1597 йылда Кама йылғаһынан алып Ошап тамағына тиклем ерҙәрҙе Строгановтар ала. Хәҙерге заман районындағы Острожка тораҡ пункты улар тарафынан иң беренсе булып нигеҙләнә (1597 йыл). Артабанғы йылдарҙа ошо ауыл аша рус халҡы был ерҙәрҙә тарала бара. Тораҡ пункттар барлыҡҡа килә.

Батша Алексей Михайлович указы буйынса 1647 йылда строгановтарҙың аҫаба халыҡ иҫәбен алыу үткәрелә. Ошо иҫәп буйынса, кама йылғаһының уң яҡ ярында — Охань теркәлә. Соликамскиҙың халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәргән воеводаһы, уны «оханщик»тип картаға яҙып ҡуйған.

Строганововтарҙың аҫабаһы булараҡ Оханск улус тип аталған.

1775 йылда император Екатерина II указына ярашлы, Оханский ауылы улус үҙәге була. 27 ғинуар (7 февраль1781 йылда Екатерина II Пермь губернаһын ойоштора. Оханский ауылына ҡала статусы бирелә һәм ул Оханский өйәҙенә әүерелә, уға 48 улус инә.

Герб Оханск

1783 йылда Оханск өйәҙ ҡалаһының үҙ гербы була.

Ҡала халҡы игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, һунар итеү һәм балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Оханск, өйәҙ үҙәге, элеккесә күберәк ауылға оҡшап торған.

XIX быуат башында Оханск өйәҙе яйлап башҡа ауылдарҙан айырыла, бигерәк тә Оханск йәшеллеккә күмелә башлай, 1828 йылда таштан Успенский соборы төҙөлә. Оханск дауаханаһы, ирҙәр мәхәллә училищеһы, ҡыҙҙар гимназияһы, реаль училище, типография, театр, почта, музей, китапхана барлыҡҡа килә.Ҡала үҙәгендә 30-ға кибет һәм таш усадьбалар барлыҡҡа килә. Уларҙың барыһы ла тиерлек бөгөнгө көндәргә тиклем һаҡланған.

Граждандар һуғышы Оханский өйәҙендә кире яҡтан сағыла. Ҡала һәм район халҡы кәмей. Өйәҙ 1923 йылдың ғинуарында Оханскиҙа йәшәүҙән туҡтай. Уның территорияһында бер нисә район, шул иҫәптән Оханский районы барлыҡҡа килә.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
18471856[3]1897[3]1913[3]1926[3]1931[3]1959[4]
900100019002400190038007984
1970[5]1979[6]1989[7]1992[3]1996[3]1998[3]2000[3]
7478712984148800890089009000
2001[3]2002[8]2003[3]2005[3]2006[9]2007[9]2008[10]
9000799480007800770077007600
2009[11]2010[12]2011[3]2012[13]2013[14]2014[15]2015[16]
7607725073007301720571297096
2016[17]
7098

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сәнәғәт предприятиеларынан — Оханск тегеү фабрикаһы.

Икмәк комбинаты ҡаланың һәм райондың халҡын хеҙмәтләндерә .

Оханск урман хужалығы ағас эшкәртеү менән шөғөлләнә

Бөгөн ҡала халҡының бер өлөшө ауыл хужалығы менән шөғөлләнә.

Ҡала менән бәйле кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Астауров Владислав Борисович (1918—2003) — юғары математика һәм теоретик механика өлкәһендәге ғалим.
  • Баневич Сергей Петрович (тыуғ. 1941) — композитор, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
  • Бахтияров Алексей Николаевич (1871 — һуң 1915) — урал эре сауҙагәре, «Н. К. Бахтияров вариҫтары» сауҙа йортон етәкләүсе .
  • Винокуров Василий Васильевич (1894—1938) — чекист, генерал.
  • Волков Лев Анатольевич тыуғ. 1936) — Төмән мәҙәниәт академияһы профессоры.
  • Вяткин Александр Петрович (тыуғ. 1957) — Рәсәй буйынса Приморье крайы УФСБ начальнигы, генерал-лейтенант.
  • ЗаколодкинАнатолий Федорович (1896—1937) — хәрби разведчик.
  • Заколодкин, Сергей Иванович (тыуғ. 1959) — пермь архитекторы.
  • Зеленин Алексей Нестерович (1870—1944) — пермь рәссамы.
  • Калинин Борис Алексеевич (тыуғ. 1940) — молекуляр физика өлкәһендәге ғалим
  • Коротаев Анатолий Александрович (тыуғ. 1931) — пермь ғалим-психологы.
  • Кузнецов Петр Нифонтович (1914—1964) — Советтар Союзы Геройы.
  • Мерзляков Юрий Иванович (1940—1995) — ғалим-математик.
  • Овчинникова Зинаида Николаевна (1914—1955) — Социалистик Хеҙмәт Геройы.
  • Нешатаев, Татьяна Николаевна (тыуғ. 1952) — ғалим-юрист, РФ атҡаҙанған юрисы.
  • Палладий (Пьянков е. п.) (1813—1882) — дин әһеле, яҙыусы, Олонецкий һәм Петрозаводский епискобы.
  • Пискунов Алексей Иванович (1921—2005) — ғалим-педагог.
  • Пулькис Владимир Антонович (1890—1970) — совет гигиенисы
  • Шардаков Игорь Александрович (1922—1982) — Советтар Союзы Геройы.
  • Шардаков, Павел Федорович (1929—2007) — рәссам-реалист, Рәсәйҙең атҡаҙанған рәссамы.
  • Шумилов Евгений Николаевич (тыуғ. 1951) — билдәле рәсәй тарихсы-медиевисы.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. ОКТМО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРосстат.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Народная энциклопедия «Мой город». Оханск. Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 июнь 2014. 18 июнь 2014 тикшерелгән.
  4. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  5. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  6. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  7. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.
  8. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  9. 9,0 9,1 Оценка численности постоянного населения Пермского края в разрезе муниципальных образований на 1 января 2006 (погрешность 150 человек) и 2007 (погрешность 50 человек) годов. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 ғинуар 2015. 25 ғинуар 2015 тикшерелгән.
  10. Административно-территориальное деление Пермского края на 1 января 2008 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 18 август 2013. 18 август 2013 тикшерелгән.
  11. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 2 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  12. ВПН-2010. Численность и размещение населения Пермского края. Тәүге сығанаҡтан архивланған 10 сентябрь 2014. 10 сентябрь 2014 тикшерелгән.
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  14. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  15. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.
  16. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.
  17. Численность постоянного населения Пермского края по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года и в среднем за 2015 год. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 март 2016. 30 март 2016 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шумилов Е. Н. Оханский хронограф (фрагменты). Пермь, 2009. 24 с.: ил.
  • Шумилов Е. Н. 200 оханцев в истории Пермского края и России. Пермь, 2015. 64 с. с цв. ил.
  • Шумилов Евгений Н. Материалы к «Оханской энциклопедии». Пермь, 2016 (303 статьи).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]