Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Псков өлкәһе
Алыштырған Great Pskov[d]
Архитектура стиле Псковская архитектурная школа[d]
Мираҫ статусы Бөтә донъя мираҫы
Майҙаны 19,32 гектар,
635,6 гектар
Бөтә донъя мәҙәни мираҫы исемлегенә индереү критерийы (ii)[d]

Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары  — ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты, үҙ эсенә Псковтың XII—XVII быуат башындағы сиркәү архитектураһының 10 һәйкәлен ала[1]. 2019 йылдың июлендә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы комитетының 43-сө сессияһы ҡарары менән Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелә[2][3], исемлектә 29-сы (30-сы) Рәсәй объекты (шул иҫәптән 18-се (19-сы) мәҙәни объект) булып тора.

Дөйөм мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары» ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә мәҙәни критерий буйынса индерелә (ii)[1], йәғни объект булараҡ, «билдәле бер ваҡыт арауығы йәки билдәле мәҙәни киңлектә архитектура йәки технологияларҙа, монументаль сәнғәттә, ҡала төҙөүҙе планлаштырыуҙа йәки ландшафт булдырыуҙа кешелек ҡиммәттәренең үҙ-ара йоғонтоһон раҫлай»[4]. Уларға түбәндәгесә тасуирлама бирелә[5]:

Церкви, соборы, монастыри, крепостные башни и административные здания составляют группу памятников, расположенных в историческом городе Псков на реке Великая на северо-западе Российской Федерации. Главными особенностями архитектуры этих зданий, созданных псковской школой зодчества, являются кубические объёмы, купола, подъезды и колокольни, наиболее ранние элементы которых датируются XII веком. Церкви и соборы гармонично сочетаются с окружающим их природным ландшафтом посредством садов, заборов и стен. Под влиянием византийских и новгородских традиций псковская школа зодчества достигла пика своего развития в XV—XVI веках и стала одной из самых влиятельных в стране. Она оказывала значительное влияние на формирование архитектурных стилей в России на протяжении пяти столетий.

Исемлеккә индереү тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2002 йылдан алып, боронғо Псковтың һәйкәлдәрен ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүҙең бер нисә ыштылышы була. Башта «Бөйөк Псков» номинацияһын составында Псковта ғына түгел, Изборскта һәм Выбутала урынлашҡан күп һанлы һәйкәлдәр менән бергә[6]. Шулай уҡ Псков кремле «Рәсәй кремлдәре» сериялы номинацияһы составында тәҡдим ителә[7]; 2012 йылда заявка кире ҡағыла[8].

Яңы «Боронғо Псков һәйкәлдәре» номинацияһы буйынса эш 2015 йылда башлана. Заявкаға ҡаланың тарихи үҙәгендә урынлашҡан 18 объект инә[7]. Әммә 2016 һәм 2017 йылдарҙа Псков заявкалары документация тулы күләмдә тапшырылмағанлыҡтан, кире ҡағыла. 2018 йылда материалдар ҡабат ебәрелә. Был заявка ЮНЕСКО-ның 2019 йылдың июнь-июлендә Баҡыла үткән Бөтә донъя мираҫ комитетының 43-сө сессияһында раҫлана, әммә 18 объекттан исемлеккә 10-ы ғына индерелә[9].

Псков өлкәһе властары киләсәктә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегендә төбәктең һәйкәлдәре һанын арттырырға ниәтләй, бының өсөн реставрация эштәре башҡаррыға һәм билдәле күләмдә аҡса һалырға кәрәк[10][11].

Составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һүрәттәр Атамаһы Төҙөү ваҡыты
1523-001
Собор Рождества Иоанна Предтечи.JPG
Иванов монастырының Иоанн Предтечи ҡорамы XIII быуат
1523-002
Храм Мирожского монастыря - panoramio.jpg
Спас-Мирож монастыры: Преображенск соборы ансамбле XII быуат
1523-003
Церковь Михаила Архангела в Пскове.jpg
Архангел Михаил сиркәүе ҡыңғыраулығы менән XIV быуат
1523-004
Pskov asv07-2018 various53 Intercession at Prolom.jpg
Проломдан Покров сиркәүе XV—XVI быуаттар
1523-005
Kozmy i demiana s primost'a.JPG
Примостьенан Косьма менән Дамиан сиркәүе, ҡыңғыраулыҡ, ҡапҡа һәм ҡойма ҡалдыҡтары XV—XVII быуат
1523-006
Храм святого Георгия со Взвоза.jpg
Взвоздан Георгий сиркәүе XV быуат
1523-007
Pskov asv07-2018 various29 Epiphany Zapskovie.jpg
Ҡыңғыраулығы менән Богоявление сиркәүе XV быуат
1523-008
Nikola usoh02.JPG
Усоханан Никола сиркәүе XVI быуат
1523-009
Pskov ChurchStBasil Hill5c.jpg
Василий сиркәүе XV быуат
1523-010
Pskov asv07-2018 various18 SnetogorskyM.jpg
Снетогорский монастыры ансамбле: Богородица Раштыуаһы соборы XIV—XVI быуат

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Псков ҡорамдары исемлеге

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 UNESCO World Heritage Centre. Churches of the Pskov School of Architecture (билдәһеҙ). Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  2. UNESCO World Heritage Centre. Six cultural sites added to UNESCO’s World Heritage List (билдәһеҙ). Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  3. Памятники древнего Пскова внесены в Список всемирного наследия ЮНЕСКО | Официальный портал государственных органов Псковской области. www.pskov.ru. Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  4. UNESCO World Heritage Centre. The Criteria for Selection (билдәһеҙ). UNESCO World Heritage Centre. Дата обращения: 21 ноябрь 2019.
  5. UNESCO World Heritage Centre. Центр всемирного наследия - (билдәһеҙ). Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  6. Great Pskov - UNESCO World Heritage Centre. web.archive.org (17 июнь 2019). Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  7. 7,0 7,1 В рамках проходящей научно-практической конференции обсудили продвижение псковских памятников в Список всемирного наследия ЮНЕСКО | Комитет по охране объектов культурного наследия Псковской области (билдәһеҙ). gkn.pskov.ru. Дата обращения: 20 ноябрь 2019. 2020 йылдың 28 ғинуар көнөндә архивланған.
  8. UNESCO World Heritage Centre. 36 COM 8B.35 - Decision (билдәһеҙ). UNESCO World Heritage Centre. Дата обращения: 21 ноябрь 2019.
  9. Псковские храмы в списке ЮНЕСКО: Какие объекты включены и что об этом говорят эксперты (билдәһеҙ). ПАИ Новости Псковской области. Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  10. Областные власти будут работать над увеличением числа псковских памятников в списке ЮНЕСКО (билдәһеҙ). ПАИ Новости Псковской области. Дата обращения: 20 ноябрь 2019.
  11. Псков намерен включить в список ЮНЕСКО «вторую волну» объектов (билдәһеҙ). ПАИ Новости Псковской области. Дата обращения: 20 ноябрь 2019.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]