Сельма Риза

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сельма Риза
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of Turkey.svg Төркиә
Тыуған көнө 5 февраль 1872({{padleft:1872|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})
Тыуған урыны Ғосман империяһы, Истанбул
Вафат булыу көнө 5 октябрь 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (59 йәш)
Вафат булған урыны Төркиә, Истанбул
Һөнәр төрө журналист, романист
Уҡыу йорто Париж университеты[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Единение и прогресс[d]
Commons-logo.svg Сельма Риза Викимилектә

Сельма Риза (төр. Selma Rıza; 1872 йылдың 5 февралендә, Истанбул — 5 октябрь, 1931, шунда уҡ) — беренсе төрөк ҡатын-ҡыҙы-журналист. Шулай уҡ ул ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе булып Төркиәлә роман яҙыусы. Вафатынан һуң уның туғандары Фераджели (төр. Feraceli) фамилияһын ала; шуға күрә ул Сельма Риза Фераджели булараҡ та билдәле.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сельма Риза 1872 йылдың 5 февралендә тыуа. Уның атаһы Али Риза Австро-Венгрияла Ғосман империяһы дипломаты булып хеҙмәт итә, ә әсәһе Наиләнең тамырҙары Австрияға барып тоташа.

Истанбулда шәхси уҡытыусыларҙан белем алғандан һуң 1898 йылда Сельма Риза йәштөрөк хәрәкәте[1] ағзаһы булған Әхмәт Риза менән осрашыу өсөн Парижға юллана. Ул Сорбоннала белем ала һәм йәштөрөк Берләшеү һәм прогресс Комитеты (CUP) менән бәйле була. Сельма Риза был ойошманың ағзалары араһында берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ була. Парижда ул Берләшеү һәм прогресс комитеты нәшер иткән ике гәзиткә: Français Mechveret Supplément француз телендә һәм i Şura’Himmet төрөк телендә мәҡәләләр яҙа. 1908 йылда Рыза Истанбулға ҡайта, унда ике гәзиттә эшләй: Gazete Hanımlara Mahsus («Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн гәзит») һәм Dünyası Kadınlar («Ҡатын-ҡыҙҙар донъяһы»). 1908—1913 йылдарҙа шулай уҡ Төрөк Ҡыҙыл Ярым айҙың генераль секретары була. Ғосман империяһының һуңғы йылдарында Сельма Адиле Солтан һарайын, императорҙың Истанбулдағы резиденцияһын ҡыҙҙар өсөн мәктәпкә әйләндереү өҫтөндә ныҡышмалы эшләй. Ағаһының ярҙамы менән ул уңышҡа өлгәшә: һарай бинаһы 1986 йылға, бинаның бер өлөшө янғанға тиклем Кандиллиҙа ҡыҙҙар өсөн урта мәктәп булараҡ ҡулланыла[2].

Сельма Ризаның вафаты — 5 октябряь 1931 йыл[3]. 1999 йылда Төркиәнең Мәҙәниәт һәм туризм министрлығы беренсе тапҡыр уның Uhuvvet («Туғанлыҡ») романын баҫтырып сығара. Был романды Сельма үҙенә ни бары 20 йәш булғанда яҙа[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]