Оҙонкүл

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Узункуль (озеро, Башкортостан) битенән йүнәлтелде)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Оҙонкүл
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Commons-logo.svg Оҙонкүл Викимилектә

Оҙонгүл — Көньяҡ Уралда Кесе Ҡыҙыл йылғаһы бассейндағы күл.

Башҡортостандың Учалы районы Оҙонгүл һәм Яңы Оҙонгүл ауылдары эргәһендә урынлашҡан. Күл өҫтө майҙаны 4,6 км2, оҙонлоғо 4,5 км, уртаса киңлеге 1,2 км, уртаса тəрəнлеге 2,0 м (макс. — 4,1 м), һыу күлəме 9,2 млн м3; һыу йыйыу майҙаны 36,5 км2. Көнсығыштан Ташьяр тауы (545,3 м), көнбайыштан Көркəк һəм Оҙонҡыр һырттары араһындағы уйпатлыҡта урынлашҡан. Барлыҡҡа килеүе буйынса тектоник күл, урта девондың ҡарамалыташ свитаһы базальттарында, риолиттарында, йəшмəлəрендə барлыҡҡа килгəн. Күлдең соҡоро һуҙылған, төбө һөҙəк, сапропель менәнн ҡапланған. Ағар күл, Кесе Ҡыҙыл йылғаһына ҡараған Ҡылы йылғаһы ағып сыға.

Күлдең төньяҡ һəм төньяҡ-көнсығыш өлөштəре һаҙланған.

Рәсәйҙә айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләрен категориялаштырыу өсөн Күлбаш һаҙлығы (Оҙонкүлдең төньяҡ өлөшөн индереп)[1] перспективалы булып тора.

Туйыныуы буйынса ҡатнаш, башлыса ер өҫтө һыуҙары менән туйына. Һыуы сөсө. Күл эвтрофлы. Төньяҡ һəм көньяҡ ярҙары һөҙəк, көнбайыш һəм көнсығышы — текə. Тирə‑яғындағы ландшафы аҡһыл һоро тау‑урман тупрағындағы ҡарағай һəм ҡайын урмандарынан тора. Яр буйҙарын үҫемлектəрҙең урман һəм болон төрҙəре (тимофеевка, типсəк, əрем, ябай кесерткəн) ҡаплаған. Күрəн, ҡамыш, һаҙ ҡолонғойроғо, һыу үлəне һәм башҡа үҫемлектәр бар.

Күлдә табан балыҡ, ялтырсабаҡ, күл һəм осло моронло тəлмəрйендəр тереклек итә; күлдең яры буйында күл аҡсарлағы, һоро өйрəк һәм башҡалар йəшəй.

Күлдәге балыҡ запасы балыҡсылыҡ сәнәғәте өсөн яраҡлы.[2]

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]