Филология

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Филология
Commons-logo.svg Филология Викимилектә

Филоло́гия (бор. грек. φιλολογία, «любовь к слову») — тел һәм әҙәби ижадта сағылыш тапҡан халыҡ мәҙәниәтен өйрәнеүсе фәндәр[1].

В. Даль һүҙлегендә «филология» (грек. любословие) — боронғо, юҡҡа сыҡҡан телдәр өйрәнеү фәне; тере телдәрҙе өйрәнеү — лингвистика. Лингвистика һәр ваҡыт та филологияға инмәй: берҙән, лингвистика һәр саҡ текстарҙы тикшермәй, икенсенән, мәсьәләнең культурологик яғын ҡарамай (тел менән мәҙәниәт бәйләнеше — актуаль лингво-философик проблема); лингвистика башҡа филологияға ингән фәндәргә ҡарағанда теүәл фәндәргә яҡыныраҡ тора. Рәсәйҙә лингвистика (дөйөм тел ғилеме) филология факультеттарында өйрәнелә ; Көнбайыш Европала һәм Америкала филология — боронғо телдәрҙе (классик филология) һәм урта быуат текстарын өйрәнеү, ә телдәр өйрәнеү һәм айырыуса тел теорияһы айырым фән булып һанала.

Предмет и задачи филологии, «Филологические записки», 1881 г.

Рәсәйҙә филология тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәйҙә филология — бик йәш фән. «Филология» һүҙен М. В. Ломоносов бөтөнләй ҡулланмай, ләкин В. К. Тредиаковский уны былай аңлата: «…полуденного солнца яснее, что вся вообще филология … самою вещию есть токмо что элоквенция», которая «управляет, умножает, утверждает…, повсюду сияет и объединяет все науки и знания, ибо все они токмо чрез элоквенцию говорят»[2].

Тел ғилемдәре «филология» ғилемдәре тип Рәсәйҙә XIX быуат уртаһында ғына йөрөтөлә башлай. Тәүге тарих-филология факультеты Санкт-Петербург университетында булдырыла (1850 йылға тиклем тарих һәм тел фәндәре факультеты), һуңыраҡ К. П. Зеленецкий «Введение в общую филологию» (1853 й.) китабын яҙа. Тик былар тик аҙ һанлы булған тикшеренеүселәргә ҡағыла, ә филологияны халыҡ араһында популярлаштырыу һәм фән ҡаҙаныштарын таратыу А. А. Хованский редакцияһында сыға башлаған «Филологические записки» журналына бәйле , 1879 йылда Варшавала «Русский филологический вестник» журналы сыға башлағансы, ул («Филологические записки») оҙаҡ ваҡыт берҙән-бер ошо йүнәлештәге журнал булып ҡала.

Филология тармаҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Классическая филология:
  2. Современная филология
  3. Востоковедение, азиатские исследования и африканистика
  4. Филология Австралии / Океании

Ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]