Эшләпә

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эшләпә
Рәсем
Commons-logo.svg Эшләпә Викимилектә
XVIII һәм XIX быуат эшләпәләре.

Эшләпә — баш кейеме, башҡа кейелә торған түбә өлөшөнән һәм уның ситенән сығып торған тирәстән  ғибәрәт баш кейеме.

Күп ерҙәрҙә эшләпәгә ҡауырһын, таҫма, ҡарасҡы кеүек нәмәләр тағып кейгәндәр һәм был әле лә күҙәтелә. Эшләпә башты, сәсте яуым-төшөмдән, елдән, ҡояштан һәм һыуыҡтан һаҡлай торған әйбер булыу менән бер рәттән ҡупшылыҡ өсөн дә ҡулланыла.

Эшләпә - башҡорттарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ябалаҡлы ауылы башҡорттары йыйында
Башҡорт тимер юлсыһы

Эшләпә - башҡорттарҙа борон башлыса ир-ат кейә торған баш кейеме булған, әммә уны бер ни менән дә биҙәмәгәндәр. Ғәҙәттә аҡ төҫтәге йөндән баҫып, тирәсен өҫкә ҡайтарып баҫҡандар. Был Х1Х быуат аҙағында, ХХ быуат башында төшөрөлгән фотоларҙа күренә [1]

«

Байҙар ғына кейә ҡамсат бүрек,

Беҙ кейәбеҙ кейеҙ эшләпә (Халыҡ йырынан) [2]

»

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVII быуатта Европала Утыҙ йыллыҡ һуғыш барышында барса илдәр халҡы хәрбиҙәрсә кейенгән һәм ирҙәре лә, ҡатындары бәрәс тиреһенән тегелгән эшләпә кейгән. Улар ҡауырһындары менән генә айырылған.

XVII быуат урталарында эшләпә ҡаты эслеккә ултыртып эшләнә башлаған, ҡара төҫтәргә өҫтөнлөк бирелгән. Яҡынса 1670 йылдан бар Европала француз модаһы алға сыға, уны ҡауырһын ҡаҙап, тирәсен өс урындан күтәртеп тегәләр.

Пудралы париктар осоронда эшләпә буялмаһын өсөн уны ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырып йөрөй башлағандар, ул өс мөйөшлөгә әйләнгән, ҡауырһын урынына уҡа теккәндәр.

Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эшләпә төрҙәре
Фото Атамаһы Һүрәтләнеше
Akubra-style hat.jpg Акубра Австралия ир-ат эшләпәһе каскада. Икенсе төрө — Тобаранетели
DeaconCoA.svg Галеро Бик ҙур, ялпаҡ, киң тирәсле ҡыҙыл эшләпә, тирәсенән 15 суҡ төшөп тора, шулай уҡ кардинал санының геральдик танытмаһы булып торған.
Bowler.hats.portobello.london.arp.jpg Котелок Түңәрәк түбәле, ғәҙәттә өҫкә табан ҡараған түңәрәк тирәсле ир-ат эшләпәһе.
A fedora hat, made by Borsalino.jpg Фетр эшләпә XX быуат башында популяр эшләпә.
BoaterStrawHat wb.jpg Канотье Тәпәш, цилиндр рәүешле , тар тирәсле, ҡара таҫмалы һалам эшләпә.
Felthat.jpg Ковбой эшләпәһе Фетра йәки күндән тегелгән, ике ҡырҙан өҫкә бөгөлгән тирәсле эшләпә. .
Tophat.jpg Цилиндр Цилиндр кеүек бейек түбәле эшләпә.
Chapeauclaque.png Шапокляк Складная эшләпә-цилиндр, ныне используется только цирковыми артистами.
Шуте Ҡатын-ҡыҙ эшләпәһе, цилиндр. Япондарҙа кератана тигән эшләпә бар.
Боливар Киң тирәсле эшләпә-цилиндр.
PanamaHatHarryTruman.jpg Панама Еңел туҡыманан йә һаламдан эшләнгән йомшаҡ эшләпә, ҡояш нурҙарынан һаҡланыу өсөн ҡулланыла.
Tricorne 18th century.jpg Треуголка Өс мөйөшләп өҫкә ҡаратылған тирәсле эшләпә.
Bicorne officier génie IMG 3207.jpg Двууголка XVIII быуат аҙағында килеп сыҡҡан ике мөгөҙлө эшләпә.
50px Конфедератка Тирәсһеҙ, дүрт мөйөшлө, суҡлы эшләпә .
«Сусҡа бәлеше» Тәпәш цилиндр түбәле, тар тирәсле эшләпә. 19601970 йылдарҙа ҡайһы бер субмәҙәниәттәрҙә кейелә.
Harry S Truman sombrero.jpg Прудик эшләпәһе Киң тирәсле испан ир-ат эшләпәһе.
Rosenberg - Selfportrait.jpg Трилби Йомшаҡ эшләпә (ир-аттыҡы).
YellowHardHat.jpg Шерлок Холмс эшләпәһе Алдан һәм арттан козыреклы, һунарсы эшләпәһе.
Robert Ewing 1914.jpg Хомбург XX быуат уртаһында популяр фетр эшләпә.
Vilmabanky.jpg Клош Ҡыңғырау рәүешле ҡатын-ҡыҙ эшләпәһеД. 1920 йылдар модаһы.
Maria van Bourgondië (Michael Pacher attr.)(c.1490).JPG Атур Конус рәүешле ҡатын-ҡыҙ эшләпәһе.
Achilles embassy Louvre G264 n3.jpg Петас Боронғо Грецияла киң таралған, ҡояштан һаҡланыу өсөн ҡулланылған йомшаҡ һәм киң тирәсле эшләпә.

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Викиһүҙлек логотипы
Викиһүҙлектә «эшләпә» мәҡәләһе бар
  • Брыль

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. А не сыграть ли нам в бильярд[1].
  2. Башҡорт теленең һүҙлеге. 2-се том. - Мәскәү, 1998. - 731-се бит

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Головные уборы // Lua хатаһы: expandTemplate: template "бсокр" does not exist.. — СПб. : Товарищество И. Д. Сытина, 1911—1915.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]