Ҡатнашыусы:Рашат Якупов/Баш бит

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Википедияға рәхим итегеҙ!

Википедия — һәр кем ҡатнаша алған ирекле энциклопедия. Һәр кем, шул иҫәптән һеҙ ҙә,
был проект бүлегенең ҡатнашыусыһы һәм яҙыусыһы була алаһығыҙ.

Башҡорт Википедияһында 51 016 мәҡәлә бар.

Һайланған мәҡәлә

NaderShahPainting.png

Нәдир-шаһ Афшар, шулай уҡ Нәдир-ҡули хан, уларҙың вәкилдәре XV быуатта ҡыҙылбаштар ҡәбиләһе менән берләшеп, Хорасанға үзбәк һөжүмдәрен кире ҡағып торорға Сәфәүиҙәр ебәргән булған. Нәдир Шаһтың яулап алыу һуғыштары нигеҙендә ҙур империя барлыҡҡа килгән, унда Иран менән Әзербайжандан тыш провинция йәки вассал сифатында Әрмәнстан, Грузия, өлөшләтә Дағстан, Афғанстан, Белуджистан, Хиуа һәм Бохара ханлығы ингән. 1737—1738 йй. Нәдир шаһ Төньяҡ Һиндостанға йүнәлә һәм 1739 йылда Делиҙы  — Бөйөк моголдар империяһының баш ҡалаһын баҫып ала, әйткәндәй, ул да төрки дәүләт була.

Нәдир шаһ үҫкәндә Исламдың шиғыйҙар фирҡәһе йүнәлешендә тәрбиәләнгән, артабан дингә битараф ҡалған. Ил башына килгәс, ул дәүләт дине булараҡ шиғыйлыҡтан баш тарта һәм бик еңеләйтеп уның яңы формаһын индерә. Имам итеп алтынсы Джафар әс-Садиҡ ҡуйылырға тейеш була. Сәфәүиҙәр кеүек үк, Нәдир шаһ төрки әҙәбиәткә өҫтөнлөк бирә. Уның исеме — نادر (nādir) — ғәрәпсәнән «һирәк осрар», «үҙе бер башҡа» тип тәржемә ителә.

Нәдир-ҡули Абиверде ҡалаһында, Ашхабадтан 100 саҡрым самаһы ерҙә донъяға килә. Каахкин районының Хиваабат тигән урынында әле лә боронғо Нәдир ҡәлғәһе һаҡлана. Риүәйәттәр бәйән итеүенсә, уға балсыҡ менән ҡом Хиуанан килтерелгән, буласаҡ шаһ шунда әсирлектә булған икән. Тотҡондан ҡайтҡас, ул хаким Бабахан ҡыҙына өйләнә.

Атаһы төрки, афшар ҡәбиләһенең ҡырҡлы араһынан, уларҙы Хорасанға үзбәк яуын ҡайтарып торорға ебәргән булалар. Нәдир үҙе 1734 осман вәзире Хакимзадәгә ике хат ебәрә (береһе төрки, береһе фарсы телендә), ул османдар менән төркмәндәр бер сығышлы, килешеп йәшәйек, тип яҙа. Могол хакимы Мөхәммәд Шаһҡа ла халҡы туркоман сығышлы, тимәк Могол һәм Афшар халҡы Аҡһаҡ Тимер затынан булып, бер тамырға барып тоташа, тип хәбәр ебәрә.

↪ дауамы…

Бөгөнгө рәсем

    

Категориялар

Exquisite-xine.png
Мәҙәниәт

Ағымдар · Тел · Дин · Әҙәбиәт · Мәғариф · Күңел асыу · Ашау-эсеү · Фәлсәфә · Йолалар · Музейҙар · Музыка · Мифология · Медиа · Уйындар · Спорт · Сәнғәт · Кино · Туризм

 
Exquisite-kspread.png
Белем, Математика һәм Тәбиғәт

Арифметика · Археология · Биология · Фән кешеләре · Компьютер · Иҡтисад · Физика · Астрономия · Геология · Химия · Медицина · Социаль фәндәр · Психология · Космос

Crystal Clear app Login Manager.png
Йәмғиәт

Ғаилә · Антропология · Мәғариф · Иҡтисад · Фәлсәфә · Финанс · Хоҡуҡ · Хөкүмәт · Элемтә · Эш · Шәхестәр · Халыҡтар · Сәйәсәт · Һаулыҡ · Социология · Һуғыштар ·

 
Exquisite-battery plugged.png
Технология

Биотехнология · Компьютер · Электроника · Интернет · Инженерлыҡ · Архитекторлыҡ · Нанотехнология · Атом технологияһы · Телекоммуникация · Транспорт · Етештереү

Exquisite-kwrite.png
Дин һәм Фәлсәфә

Дин кешеләре · Фәлсәфи ағымдар · Философтар · Христианлыҡ · Ислам · Мифология ·

 
Exquisite-opera.png
География һәм Тарих

Картография · Климат · Райондар · Ҡитғалар · Ауылдар · Парктар · Ҡалалар · Тәҡүим · Илдәр · Ер аҫты · Ер йөҙө

Ай проекты

Physical world.jpg Был ай Һәр тел бүлегендә булырға тейеш мәҡәләләр бүлегендәге География темаһы буйынса уртаҡ эштә ҡатнашырға саҡырабыҙ.