Башкиров Шамил Шаһивәли улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Башкиров Шамил Шаһивәли улы
Заты ир-ат
Тыуған көнө 1 ғинуар 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:1|2|0}}) (92 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Ҡазан ҡалаһы
Һөнәр төрө университет уҡытыусыһы
Уҡыу йорто Ҡазан университеты[d]
Ғилми дәрәжә физика-математика фәндәре докторы[d]

Шамил Шаһивәли улы Башкиров, рус. Башкиров Шамиль Шагивалеевич (Шахвалеевич) (1927-2010) — ғалим-физик, физика-математика фәндәре докторы (1970), профессор (1971), Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1994), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980). КФУ профессоры (2004)[1].

КФУ-ла яңы фәнни йүнәлеште (Мессбауэр спектроскопияһы) нигеҙләүсе.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1927 йылдың 1 ғинуарында Ҡаҙанда Татарстан АССР-ның дәүләт эшмәкәре Шаһивәли Башкиров гаиләһендә тыуған. Ата-әсәһе репрессияланған. Ҡаҙан дәүләт университетының физика-математика факультетын тамамлаған (1951)[2]. «К теории парамагнитной спин-решеточной релаксации» темаһына физика-математика фәндәре кандидатлығына (1958, етәксеһе С. А. Альтшулер) һәм «Применение ядерного гамма-резонанса к исследованию парамагнитных кристаллов» темаһына докторлык диссертацияһын (1971) яҡлаган.

Хеҙмәт юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1951-1955 йылдарҙа — Мари дәүләт педагогия институтының физика кафедраһы ассистенты.
  • 1957-1960 йылдарҙа — Ҡаҙан дәүләт педагогия институтының физика кафедраһында өлкән уҡытыусы.
  • 1960-1969 йылдарҙа — Ҡаҙан дәүләт университетында теоретик һәм эксперименталь физика кафедраһы доценты.
  • 1969-1994 йылдарҙа — КФУ каты есем физикаһы кафедраһын ойоштороусыһы һәм мөдире,
  • 1971-2010 йылдарҙа — кафедра профессоры.

Ғилми эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Магнит резонансы һәм парамагнит релаксацияһы буйынса белгес буларак, мессбауэр спектроскопияһын тикшереү төркөмө (лаборатория 1969 йылда кафедра итеп үҙгәртелә) ойоштора. Физика, теоретик физика, каты есем физикаһы буйынса 320-нән артык фәнни хезмәте нәшер ителгән. Магнитлы есемдәрҙең, ферритларҙың микротөҙөлөшөн гамма-резонанслы тикшереүе менән халыҡ-ара абруй ҡаҙана. 26 фән кандидаты (шул иҫәптән, Мысыр, Сүриә, АҠШ өсөн), 4 фән докторы әҙерләгән.

Фәнни хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. О поляризации ядерных моментов и ширине линии ядерного резонанса в кристаллах солей иона Сu2+ // Журнал экспериментальной и теоретической физики. 1958. Т. 35, вып. 3;
  2. О влиянии оптического излучения на электрическое квадрупольное взаимодействие ядра парамагнитного иона // Письма в Журнал экспериментальной и теоретической физики. 1966. Т. 3, вып. 6;
  3. Влияние обменного взаимодействия магнитных ионов на интенсивность мессбауэровского спектра // Физика твердого тела. 1967. Т. 9, № 10;
  4. Магнитная микроструктура ферритов. Казань, 1978;
  5. Кинетика фазообразования в процессе синтеза алюминий-замещенного гексаферрита // Неорганические материалы. 1999. Т. 35, № 12;
  6. Мессбауэровские исследования некоторых систем перовскитподобных оксидов // Исследовано в России: электронный журнал. 2004;
  7. Магнитное упорядочение и электрические свойства ферриманганитов. Saarbrücken, Deutschland, 2010.

Бүләктәре, мактаулы исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1980 — РСФСР атҡаҙанған фән эшмәкәре.
  • 2004 — КФУ профессоры.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. КФУ шәрәфле профессорлары исемлеге
  2. Әти-әнисе репрессияләнгән булу сәбәпле, аспирантурага кабул итмиләр, Казанда эшкә алмыйлар