Гастроэнтерит

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Гастроэнтерит
Gastroenteritis viruses.jpg
Гастроэнтеритты ҡуҙғытыусы вирустар: A = rotavirus, B = adenovirus, C = Norovirus, D = Astrovirus
Сағыштырыу өсөн вирустар бер дәүмәлдә ҙурайтылған
МКБ-10 A02.002.0, A0808., A0909., J10.810.8, J11.811.8, K5252.
МКБ-9 009.0009.0, 009.1009.1, 558558
DiseasesDB 30726 30726
eMedicine emerg/213  emerg/213 
MeSH D005759 D005759

Гастроэнтерит (бор. грек. γαστήρ, эйәлек килеш γαστρός — «ашҡаҙан» һәм ἔντερον — «эсәк»), йәки ашҡаҙан һәм эсәк катары — ашҡаҙан һәм нәҙек эсәктең ялҡынһыныуы. Бик йыш киҫкен, һирәк кенә хроник формала күҙәтелә. Бер үк ваҡытта йыуан эсәк тә зарарланғанда гастроэнтероколит[1] диагнозы ҡуйыла. Ҡоҫтора, эс йомшара, эс ауырта һәм киҫкен ҡыҫылыу (спазм) барлыҡҡа килә[2].

Сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гастроэнтериттың киң таралған сәбәбе — вирустар, бигерәк тә ротавирус һәм Escherichia coli, Campylobacter эсәк таяҡсалары бактериялары[3][4], шулай уҡ башҡа ҡуҙғытыусылар[5] менән зараланыу тора. Ҡайһы бер вирустар балалар эпилепсияһын[2] барлыҡҡа килтерә. Ауырыуҙың инфекциянан тыш таралыу осраҡтары бик һирәк. Балаларҙа зарарланыу хәүефе иммунитеттарының түбән булыу һәм гигиена ҡағиҙәләрен тейешенсә үтәмәү[2] һөҙөмтәһендә юғары.

Вирустар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Вируслы гастроэнтеритты киң таралған ҡуҙғытыусы булып ротавирус, норовирус, аденовирус һәм астровирус[6][7] тора. Ротавирус бик йыш балаларҙа гастроэнтерит сәбәбе булып тора[4] һәм үҫешкән илдәрҙә лә, үҫешеүсе илдәрҙә лә бер үк кимәлдә йыш осрай[8]. Балаларҙа 70 % осраҡта диарея вирус инфекцияһы[9] һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Ололарҙың иммунитеты ныҡ булыу сәбәпле, ротавирус уларҙа һирәк осрай[10]. Ауырыуҙың 18 проценты норовирус[11]һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә, ул Америкалағы гастроэнтериттың төп ҡуҙғытыусыһы булып һанала һәм 90 процент осраҡта сир сәбәбе булып тора[6]. Урындағы эпидемиялар, мәҫәлән, круиз караптары[6], дауаханалар, ресторандар[2] кеүек сикле урындарҙа бер-береһенә яҡын булған кешеләр араһында барлыҡҡа килеүе мөмкин. Кешеләр һауыҡҡандан һуң да сир сығанағы булып ҡалыуы ихтимал[6]. Балаларҙың сирләүенең 10 % норовирусҡа[2] тура килә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Гастроэнтерит — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә (3-е издание)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Singh, Amandeep (July 2010). «Pediatric Emergency Medicine Practice Acute Gastroenteritis — An Update». Emergency Medicine Practice 7 (7).
  3. Webber Roger Communicable disease epidemiology and control: a global perspective — 3rd. — Wallingford, Oxfordshire: Cabi, 2009. — P. 79. — ISBN 978-1-84593-504-7.
  4. 4,0 4,1 Szajewska, H (January 2010). «Gastrointestinal infections in the pediatric population.». Current Opinion in Gastroenterology 26 (1): 36–44. DOI:10.1097/MOG.0b013e328333d799. PMID 19887936.
  5. Mandell 2010, Ch. 93
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Eckardt AJ, Baumgart DC (January 2011). «Viral gastroenteritis in adults». Recent Patents on Anti-infective Drug Discovery 6 (1): 54–63. DOI:10.2174/157489111794407877. PMID 21210762.
  7. Dennehy PH (January 2011). «Viral gastroenteritis in children». The Pediatric Infectious Disease Journal 30 (1): 63–4. DOI:10.1097/INF.0b013e3182059102. PMID 21173676.
  8. Meloni, A (October 2011). «Epidemiology and prevention of rotavirus infection: an underestimated issue?». The journal of maternal-fetal & neonatal medicine: the official journal of the European Association of Perinatal Medicine, the Federation of Asia and Oceania Perinatal Societies, the International Society of Perinatal Obstetricians 24 (Suppl 2): 48–51. DOI:10.3109/14767058.2011.601920. PMID 21749188.
  9. Webb, A (April 2005). «Acute gastroenteritis in children.». Australian family physician 34 (4): 227–31. PMID 15861741.
  10. Desselberger U, Huppertz HI (January 2011). «Immune responses to rotavirus infection and vaccination and associated correlates of protection». The Journal of Infectious Diseases 203 (2): 188–95. DOI:10.1093/infdis/jiq031. PMID 21288818.
  11. (Aug 2014) «Global prevalence of norovirus in cases of gastroenteritis: a systematic review and meta-analysis». The Lancet Infectious Diseases 14 (8): 725–30. DOI:10.1016/S1473-3099(14)70767-4. PMID 24981041.