Нәҙек эсәк

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нәҙек эсәк
Stomach colon rectum diagram ru.svg
Small intestine low mag.jpg
нәҙек эсәк
Латинса исеме

intestinum tenue

Каталогтар

MeSH?Gray?

Нәҙек эсәк (лат. intestinum tenue, рус. то́нкая кишка́)[1][2] — кешеләрҙә һәм умыртҡалы хайуандарҙа ашҡаҙан һәм йыуан эсәк араһында урынлашҡан эсәклек бүлеге. Нәҙек эсәктең төп функцияһы — туҡлыҡла матдәләрҙе организмға һеңдереү. Эсәк сағыштырмаса оҙон, төҙөлөшө хайуандың туҡланыу төрөнә бәйле[3].

Шыйығайтылған аҙыҡ ашҡаҙандан эсәктәргә күсә. Нәҙек эсәктә аҡһымдар — аминокислоталарға, майҙар — глициренға һәм май кислоталарына һәм углеводтар — глюказаға тиклем тарғала, биологик реакция эсәктә синтезланған аҙыҡ ферменттары ҡатнашлығында бара. Туҡлыҡлы матдәләр ҡанға һәм лимфаға һеңә. Нәҙек эсәктең оҙонлоғо 3 — 3.5 метрға етә. Эсәктең башланғыс өлөшөндә бөйән эсәк (йәки ун ике иле эсәк) урынлашҡан. Эсәктең тулҡын һымаҡ ҡыҫҡаруы шыйығайтылған аҙыҡ бутҡаһын эсәктәр буйлап күсерә. Аҙыҡ бутҡаһы нәҙек эсәктең лайлалы шекәрәһендә урынлашҡан ваҡ биҙҙәрҙе ҡуҙғыта. Биҙҙәр эсәк һуты бүлеп сығара. Эсәк һуты аҙыҡты һауҙа эрей торған ябай матдәләргә тарҡата.

Эсәктең лайлалы шекәрәһендә урынлашҡан күп һанлы лимфа төйөндәре организмдың имун системаһының бер өлөшө булып тора.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Анатомия человека / Привес М. Г., Лысенков Н. К — 9-е изд., перераб. и доп. — М.: Медицина, 1985. — Б. 269-275. — 672 б. — (Учебная литература для студентов медицинских институтов). — 110 000 экз.
  2. Анатомия человека в двух томах / Под ред. акад. РАМН проф. М. Р. Сапина — 5-е изд., перераб. и доп. — М.: Медицина, 2001. — Т. I. — Б. 526. — 640 б. — (Для студентов медицинских вузов, аспирантов, врачей). — ISBN 5-225-04585-5.
  3. [ Тонкая кишка] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә