Углеводтар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Һөт составындағы дисахарид — лактозының структур формулаһы

Углево́дтар — молекулаһында бер нисә гидроксиль төркөм һәм карбдниль төркөм булған органик матдәләр[1]; углерод, кислород һәм водородтан торған тереклек өсөн кәрәкле органик берләшмәләрҙең күп һәм киң таралған төркөмө[2]. Был органик матдәләр класы атамыһы «углерод гидраты» исеменән килеп сыҡҡан. Бындай атаманы 1844 йылда Карл Шмид тәҡдим иткән. Ул ваҡытта билдәле булған углеводтар Cx(H2O)y брутто-формулаһы менән яҙылған, йәғни углевод һыу менән углерод берләшмәһе тип ҡаралған.

Сахара́  — түбән молекулалы угреводтарҙың икенсе исеме: моносахаридтар, дисахаридтар һәм олигосахаридтар.

Углеводтар барлыҡ үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһында тере организмдарҙың күҙәнәктәре һәм туҡымаларының айырылғыһыҙ компоненты булып тора, массаһы буйынса Ерҙәге барлыҡ органик матдәләрҙең төп өлөшөн тәшкил итә. Үҫемлектәрҙә барған фотосинтез процессы бөтә тере организмдар өсөн углевод сығанағы булып тора.

Углеводтар органик берләшмәләрҙең киң класы, улар араһында төрлө үҙенсәлеклеләре осрай. Был үҙенсәлектәр тере организмдарҙы төрлө функцияларҙы башҡарырға мөмкинлек бирә. Үҫемлектәҙең ҡоро массаһының 80 %, хайуандарҙың 2-3 % ошо класс берләшмәләре тәшкил итә[1].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Н. А. Абакумова, Н. Н. Быкова. 9. Углеводы // Органическая химия и основы биохимии. Часть 1 — Тамбов: ГОУ ВПО ТГТУ, 2010. — ISBN 978-5-8265-0922-7.
  2. Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)