Карпухин Иван Егорович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Карпухин Иван Егорович
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 5 февраль 1936({{padleft:1936|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (83 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Әлшәй районы
Һөнәр төрө яҙыусы
Ғилми дәрәжә филология фәндәре докторы[d]

Карпухин Иван Егорович (5 февраль 1936 йыл) — ғалим-фольклорсы, яҙыусы һәм шағир, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы, профессор. Башҡортостан Республикаһының  атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006). Ғәли Ибраһимов исемендәге (2006) премия лауреаты. Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2016).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иван Егорович Карпухин 1936 йылдың 5 февралендә БАССР-ҙың Әлшәй районы Васильевка ауылында тыуған.

Халыҡ ауыҙ-тел шиғриәтенә ҡыҙыҡһыныуҙы әсәһе Анна Михайловна һәм апаһы — Тамара уята

Бер-бер артлы Адамовка ете йыллыҡ мәктәбен, тик бишле билдәләренә Дәүләкән педагогия училищеһын, 1960 йылда — Стәрлетамаҡ педагогия институтының тарих-филология факультетын тамамлай.

Мәктәптә  уҡытыусы- телсе, 2-се һанлы Стәрлебаш урта мәктәбендә уҡытыу бүлеге мөдире булып эшләй. 1962 йылдан Стәрлетамаҡ педагогия институтында, 1967 йылдан — декан урынбаҫары,  19741982 йылдарҙа — рус теле һәм әҙәбиәте факультеты деканы, 1982 йылдан — ғилми эштәр буйынса проректор; 2003 йылдан — Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалының рус һәм сит ил әҙәбиәте кафедраһы мөдире  һәм лаборатория мөдире.

1974 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын, 1998 йылда М.Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетында «Свадьба русских Башкортостана как фольклорно-игровой комплекс (вопросы поэтики и межэтнических взаимодействий)» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.

1966 йылдан — Башҡортостан буйлап фольклор экспедициялары етәксеһе.

Яҙыусы һәм ғалимдың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: Башҡортостан Республикаһының күп этник мөхитендә рус фольклоры,  республикалағы башҡа халыҡтарҙың  фольклоры менән бәйләнеше. Стәрлетамаҡ педагогия академияһында рус халыҡ ижады, боронғо рус әҙәбиәтенең һәм XVIII быуат әҙәбиәтенең тарихы тураһында лекциялар уҡый, «Миф. Фольклор. Әҙәбиәт» махсус семинары менән етәкселек итә. Шиғырҙар, әкиәттәр яҙа. 

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Карпухин Иван Егорович — 500-ҙән ашыу фәнни, уҡытыу-методик һәм ижади эштәр, шул иҫәптән 20 китап һәм брошюра авторы.

Карпухин И. Е.  редакторлауы аҫтында 70-кә яҡын монография, уҡыу әсбаптары, фәнни хеҙмәттәр йыйынтығы һәм ижади эштәр нәшер ителә.

Бүләктәре һәм исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Эшендә яҡшы  уңыштары өсөн. СССР-ҙың юғары мәктәбе» (1980 й.), «Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы» (1996 й.); «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн. В.И. Лениндың тыуыуының 100 йыллығы хөрмәтенә» (1970 й.), «Хеҙмәт ветераны» (1989 й.), «Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһына 80 йыл» (1997 й.);

«Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» (1986 йыл), «Рәсәй Федерацияһы юғары профессиональ белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре» (2000 йыл), «Башҡортостан Республикаһының  атҡаҙанған фән эшмәкәре» (2006 йыл), «Ғәли Ибрагимов исемендәге әҙәби премияһы лауреаты» (2006 й.), «Зәйнәп Биишева исемендәге Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының почетлы профессоры» (2012 г.), «Башҡортостан Республикаһы Әлшәй районының почетлы гражданы» (2012 й.). «РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы» (1977 й.),

Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Русская свадьба в Башкортостане (состояние, поэтика, межэтнические взаимосвязи": монография. — Уфа; Стерлитамак, 1999. — 381 с.;
  • Зоренька вечерняя. — Стерлитамак: СГПИ, 2000. — 129 с.;
  • Частушки (в устах нерусских Башкортостана). — Уфа: Китап, 2003. — 528 с.;
  • Русское устное народное творчество. — М.: Высшая школа, 2005. — 280 с.;
  • Частушки (устами русских). — Уфа: Китап, 2006. — 776 с.;
  • Моя судьба — Башкортостан. — Уфа: Гилем, 2007. — 172 с.;
  • Сказки. — Уфа: Китап, 2008. — 440 с.;
  • Фольклор русских Башкортостана. — Стерлитамак: СГПА, 2008. — 102 с.;
  • Свадьбы в Башкортостане на стыке тысячелетий. — Уфа: Гилем, 2009. — 480 с. + илл.16 с.;
  • Частушки в Башкортостане на рубеже тысячелетий. — Уфа: Гилем, 2011. — 220 с. + илл. 16 с.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Стерлитамак мой: избранные произведения писателей южного региона Республики Башкортостан / Союз писателей Республики Башкортостан, администрация города Стерлитамака, Стерлитамакская писательская организация. — Стерлитамак, 2004.- С. 203—205.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Статья в Башкирской энциклопедии

Стерлитамакский филиал БГУ

В. А. Беглов. Карпухин, Иван Егорович. БАШКИРСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (2013). Проверено 4 апреля 2017.


http://www.hrono.ru/text/2006/ahm03_06.html

http://libmap.bashnl.ru/node/505

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]