Мыреева Анна Николаевна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мыреева Анна Николаевна
Заты ҡатын-ҡыҙ
Тыуған көнө 22 декабрь 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Яҡут Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы[d], Алданский район[d]
Вафат булған көнө 7 сентябрь 2012({{padleft:2012|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:7|2|0}}) (81 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Яҡутск
Һөнәр төрө ғалим
Эш биреүсе Төньяҡ-Көнсығыш федераль университеты[d]
Уҡыу йорто А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты[d]
Ғилми дәрәжә филология фәндәре кандидаты[d]

Мыреева Анна Николаевна (19302012) — совет һәм Рәсәй ғалимы һәм тәржемәсе, филология фәндәре кандидаты, СССР Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең атҡаҙанған ветераны (1982).

40-тан ашыу ғилми хеҙмәт авторы[1], шул иҫәптән монографиялар, дәреслектәр һәм китаптары бар.[2]

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1930 йылдың 22 декабрендә[3] Яҡут АССР-ы Алдан улусының Буяга ауылында һунарсы эвенктар ғаиләһендә тыуған[4].

1955 йылда Ленинград дәүләт университетының (хәҙер А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты) төньяҡ бүлеген «рус теле һәм әҙәбиәте» һөнәре буйынса ҡыҙыл дипломға тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Алдан районының Чагдин урта мәктәбендә рус теле уҡытыусыһы булып башлай.

1957 йылдан СССР ФА Себер бүлеге Тел, әҙәбиәт һәм тарих институтының Яҡут филиалында эшләй: тәүҙә өлкән лаборант, 1968—1971 йылдарҙа тел секторының кесе ғилми хеҙмәткәре, 1971—1986 йылдарҙа — төньяҡ филология секторы мөдире, 1986—1990 йылдарҙа — өлкән ғилми хеҙмәткәр. 1991 йылдан РФА Себер бүлегендә ҙҙ һанлы себер халыҡтары мәсьәләләре институтында эшләй: 1991—2001 йылдарҙа — эвенк филологияһы бүлеге мөдире, 2001 йылда — тунгус-маньчжурия филологияһы бүлегенең төп ғилми хеҙмәткәре. 1970 йылда Анна Николаевна «Учурский и томмотский говоры эвенкийского языка» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1982 йылда уға «СССР халыҡтары телдәре» һөнәре буйынса өлкән ғилми хеҙмәткәр дәрәжәһе бирелә.

А. Н. Мыреева билдәле тәржемәсе була, ул А.С. Пушкин әҫәрҙәрен эвенк теленә, шулай уҡ эвенк фольклоры өлгөләрен урыҫ һәм яҡут телдәренә тәржемә итә. 2004 йылда Мыреева «Ҙур академик эвенк-урыҫса һүҙлеген» баҫтырып сығара. Шулай уҡ Яҡут дәүләт университетының (хәҙер Төньяҡ-Көнсығыш федераль университет) филология факультеты төньяҡ телдәр кафедраһында педагогик эшмәкәрлеген алып бара. Йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә: Саха Республикаһы Президенты ҡарамағындағы телдәр сәйәсәте буйынса совет ағзаһы һәм Саха (Яҡутстан) Республикаһы аҡһаҡалдар советы ағзаһы була, Саха Республикаһының Эвенк ассоциацияһы эшендә ҡатнаша[5].

2012 йылдың 7 сентябрендә Якутскта вафат була.[3]

2015 йылдың 22 декабрендә РФА Себер бүлеге аҙ һанлы төньяҡ халыҡтарының гуманитар тикшеренеүҙәр һәм проблемалары институтында Анна Николаевна Мырееваның 85-йәшлек юбилейына арналған кисә үткәрелә[3]

Ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2003 йылға тиклем Дәүләт премияһы билдәһе

2005 йылдың декабрь айында  26.04.2003 йыл

  • Яҡут АССР-ы Юғары Советының Почёт грамоталары менән бүләкләнә (1966, 1981).
  • «Почёт билдәһе» ордены (1971) һәм миҙалдар, шул иҫәптән «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1987).
  • «Саха Республикаһының (Яҡутстан) атҡаҙанған уҡытыусыһы» исеменә, Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһына лайыҡ була (2001).
  • Саха Республикаһы (Яҡутстан) Президенты указы менән 26.04. 2003 йылда «Гражданлыҡ ҡыйыулығы» билдәһе менән бүләкләнә.
  • Яҡутстанда ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе булып 2005 йылдың декабрь айында  Рус православие сиркәү бүләге — III дәрәжә княгиня Ольга ордены менән бүләкләнә (эвенк теленә «Евангелия от Луки» тәржемәһе өсөн).[4]
  • РФ фәндәр өлкәһендә аҙ һанлы төньяҡ халыҡтары депутатлыҡ ассамблеяһының «Ал таң» премияһы лауреаты була.
  • Алдан районының почётлы гражданы[4]

.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Преданность науке; к юбилею А. Н. Мыреевой: биобиблиографический указатель. Якутск, Издательство ИГИиПМНС, 2011 год.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]