Пулькин Григорий Степанович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Пулькин Григорий Степанович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 1916
Тыуған урыны Рәсәй, Стәрлетамаҡ районы
Вафат булыу көнө 12 ғинуар 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})
Вафат булған урыны Польша
Ерләнгән урыны Польша
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Советтар Союзы Геройы
Һуғыш/алыш Советско-финляндская война[d] һәм Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө артиллерия[d]

Пулькин Григорий Степанович (1916 — 12 ғинуар 1945) — 7-се армияның 19-сы уҡсылар корпусы 28-се артиллерия полкының артиллерия батареяһы тимерсеһе, ҡыҙылармеец, Башҡортостанда тыуып үҫкәндәр араһынан беренсе Советтар Союзы Геройы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Григорий Степанович Пулькин 1916 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы Петропавловка ауылында тыуған. Милләте рус. 1929 йылда башланғыс мәктәптең дүрт синыфын тамамлаған һәм 1937 йылға тиклем ябай колхозсы булып эшләй.

Григорий Степанович Ҡыҙыл армия сафына 1937 йылда Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 1939 −1940 йылдарҙағы совет-фин һуғышында ҡатнаша. 1941 йылдан — ВКП(б) ағзаһы.

Совет-фин һуғышы тамамлағандан һуң Г. С. Пулькин уҡыуын һәм Ҡыҙыл армияла хеҙмәт итеүен дауам итә. 1941 йылдың июнендә ул ваҡытынан алда Икенсе Ленинград артиллерия училищеһын, ә 1943 йылда — Ленин орденлы һәм Ҡыҙыл Байраҡлы Юғары артиллерия мәктәбен тамамлай.

Бөйөк Ватан һуғышы осоронда Пулькин Калинин һәм 1-се Украина фронттары составында Көньяҡ-Көнбайыш, Төньяҡ-Көнбайыш һәм Смоленск йүнәлешендәге алыштарҙа ҡатнаша. Гвардия рядовойынан алып гвардия капитаны дәрәжәһенә, артиллерия дивизионы командиры вазифаһына тиклем хәрби хеҙмәт юлы үтә.

1945 йылдың 12 ғинуарында гвардия капитаны Г. С. Пулькин Польшаны азат иткәндә һәләк була. Келецкий воеводалығы Стопницкий өйәҙендә Борек урманының төньяҡ-көнсығыш ситендә ерләнә[1][2].

Ленин ордены, миҙалдар менән наградлана.

Батырлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«28-се артиллерия полкының артиллерия батареяһы тимерсеһе (7-се армияның 19-сы уҡсылар корпусы) ҡыҙылармеец Г. С. Пулькин 1939 йылдың 23 декабрендә Карел муйынындағы Пэрк-Ярви тимер юл станцияһы янында алыш ваҡытында тиңһеҙ батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтте. Артиллерия батареяһына финдарҙың һөжүмен кире ҡаҡҡан саҡта тимерсе Пулькин, орудиеларҙың береһенең бөтә һуғышсыларҙың да сафтан сыҡҡанын күреп ҡала. Улар тере ҡалған расчет командиры Григорий Лаптев менән икәүһе генә, дошманды тура наводкаға тотоп, алышалар. Дошман һалдаттары флангтарҙан һәм тылдан батареяны урап үтеп, припастар менән йәшниктарҙы яндырғас та, күҙәтеү пунктынан батарея командиры етәкләгән ярҙам килеп еткәнсе, Пулькин һөжүм итеүселәргә ҡаршы винтовканан атыуын һәм гранаталар ташлауын дауам итә, артабан ҡул һуғышына күсә. Яҡынса 5 сәғәт дауам иткән ошо алышта Г. С. Пулькин орудиенан 100-ҙән ашыу фин һалдатын ҡыйрата, бер нисәүһен ҡул һуғышында юҡ итә, шулай уҡ әсирлеккә ала».

СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1940 йылдың 15 ғинуарындағы Указы менән артиллерия батареяһына аҡ финдарҙың атакаларын кире ҡаҡҡан саҡта күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн Григорий Степанович Пулькинға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә, һәм уға Ленин орденын менән «Алтын Йондоҙ» миҙалын (212-се һанлы) тапшырыла. Башҡортостанда тыуып үҫкәндәр араһынан ул — беренсе Советтар Союзы Геройы.

Пулькин Григорий Степановитың батырлығы тураһында беренсе булып фронт корреспонденты, шағир Александр Твардовский һөйләй. Ул «Григорий Пулькин» исемле шиғыр яҙа, ул 1940 йылдың ғинуарында «На страже Родины» гәзитендә баҫылып сыға һәм яҙыусының әҫәрҙәр йыйынтығына индерелә.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Геройҙың тыуған яғында — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районы Петропавловка ауылында уға бюст ҡуйылған.
  • Садовка ауылында Григорий Степанович Пулькинға һәйкәл ҡуйылған.
  • Стәрлетамаҡ ҡалаһының тыуған яҡты өйрәнеү музейында Григорий Степановичтың дошман ярсығы менән үтәнән-үтә тишелгән орден кенәгәһе һәм уның фотопортреты һаҡлана[3].
  • Петропавловка ауылында Геройҙың йорто һаҡланған, унда уның ҡустыһы йәшәй, ә колхоз идараһы бинаһында иҫтәлекле мемориаль таҡташташ ҡуйылған.

Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Григорий Пулькин А. Т. Твардовскийҙың поэмаһындағы Василий Теркиндың йыйылма образының прототиптарының береһе[4].

А. Т. Твардовский Григорий Степанович Пулькин менән Карел муйынында совет-фин һуғышы осоронда таныша. Уға «тимерсе Пулькиндың үҙенсәлекле тере һөйләшеү манераһы» оҡшап ҡала. Үҙенең хаттарында Твардовский бер нисә мәртәбә тимерсе-артиллерист Пулькинды иҫкә ала[5].

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Руководство для бойца пехоты. Библиотечка ВИК РККА[6].
  • Герой Советского Союза Г. Лаптев. Жаркая схватка // Бои в Финляндии: Воспоминания участников. Ч. 1. — 2-е изд. — М.: Воениздат, 1941. — С. 245—250.
  • Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 5. П-С. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — 576 с — ISBN 978-5-88185-072-2.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Пулькин Григорий Степанович. «Герои страны» сайты.