Рәсәй ҡәүемдәре (һындар серияһы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Рәсәй ҡәүемдәре
Рәсем
Ил Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Вдохновлено A Description of All the Peoples Inhabiting the Russian State[d]
Барлыҡҡа килгән, эшләнгән фарфор[d]
Етештереүсе Императорский фарфоровый завод[d]
Commons-logo.svg Рәсәй ҡәүемдәре Викимилектә

Рәсәй ҡәүемдәре,  рус. «Народности России», «Народы России» — Рәсәй Император фарфор заводы (ИФЗ) фарфор статуэткалар серияһы, 1907-1917 йылдарҙа ҡойолған.

Күпселек моделдәрҙең авторы скульптор Каменский Павел Павлович.

Әлеге ваҡытта 74 үҙенсәлекле һын булыуы тураһында билдәле[1] (шулай уҡ күп һанлы күсермәләре һаҡланған). Иң тулы серияһы Эрмитаж Дәүләт Фарфор музейында, Рәсәй этнография музейы коллекцияһында иһә серияның 47 һыны урынлашҡан [2].

Барлыҡҡа килеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт ир-аты. Автор Каменский Павел Павлович
Башҡорт ҡатын-ҡыҙы

Серия 1907 йылда император Николай II инициативаһы менән эшләнә башлай һәм Романовтар йортоноң 300 йыллығына арнала ( 1913 йылда)[1].

Концепция эшләүҙең баштағы бурыстары завод директоры барон Вольф Николай Борисович иңенә төшә[3]. Элекке фарфор һындарҙан айырмалы, был серияны этнографик тикшеренеүҙәргә, йәнни сығанаҡтарға, шулай уҡ 1897 йылғы халыҡ иҫәбе мәҡлүмәттәренә таянып эшләргә ҡарар ителә [3]). Заводҡа консультант сифатында Антропология һәм Этнография музейы директоры академик В. В. Радлов саҡырыла.

Проектҡа етәкселек итеү скульптор Павел Каменскоийға (1858—1922) йөкмәтелә. Күпселек һындарҙы рәссам Мария Герцак биҙәй.

1915 йылда әлеге ваҡытта һаҡланған моделдәрҙең барыһы ла әҙер була. Музейҙар моделдәрҙең күсермәһен ала, ә ике тапҡырға кесерәйтелгән статуэткалар һатыуға сығарыла[4] (18-19 см самаһы бейеклектә)[2][4]..

1917 йылдан һуң Совет Рәсәйендә статуэткалар ҡабатлап ике тапҡыр сығарыла (сауҙаға һәм дипломатик бүләктәргә)[5].

Скульптуралар ҡойоу ысулы менән, глазурлау һәм ике тапҡыр юғары температурала яндырып эшләнгән. Һындарҙың бейеклеге 38 - 45 сантиметр тәшкил итә.

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һындар шул осорҙа ҡабул ителгән ҡәүемдәр атамалары менән бирелгән (хәҙер уларҙың күбеһе иҫкергән). Ҡайһы бер халыҡтарҙың ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ һындары ла яһалған, әммә серияла бының системаһы юҡ.

XXI быуатта[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

ИФЗ 2007 йылдан атаҡлы серияны ҡабатлап сығара башлай, 36 скульптура эшләнгән[6][7]. 2012 йылда серияны дауам итергә булалар — «Ҡәүемдәр. Коллекция XXI» тигән проект эшләнә.

2013 йылда Рәсәй этнография музейы һәм Кунсткамера «Рәсәй халыҡтары образдары» тигән күргәҙмә үткәрә[7].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Лукаш И. С. Фарфоровая Россия. На выставке в Севре. — Париж, 1929.
  • Зиновьева Т. Этнографические фарфоровые фигурки. // Декоративное искусство СССР. — 1982. — № 11.
  • Хмельницкая Е. С. «Фарфоровая Россия» П. П. Каменского. — 2014.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]