Солтангәрәев Әмир Миһран улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Фото Амир Султангареев1.jpg

Солтангәрәев Әмир Миһран улы (20 февраль 1958 йыл) — хоҡуҡ белгесе, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы (документаль проза), публицист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010), Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы Журналистар союздары ағзаһы (1997), Рәсәй һәм Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (2007).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әмир Миһран улы Солтангәрәев 1958 йылдың 20 февралендә Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Таймаҫ ауылында тыуған. 1975 йылда Таймаҫ урта мәктәбен тамамлағас, Күмертау вертолет заводында биҙәүсе рассәм булып эшләй.

Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетына уҡырға инә. Артабан студенттарҙың йәмәғәт берекмәләрендә етәкселек итә.

- 1990 йылда Мәскәү дәүләт университетында аспирантура тамамлағас, юстиция министрының консультанты була[1].

- 1994 йылда Башҡортостан Республикаһының матбуғат һәм мәғлүмәт министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнә[2].

- 2003 йылдан «Башнефть», «Өфө» халыҡ-ара аэропорты, «Башкиравтодор» асыҡ акционерҙар йәмғиәттәрендә етәксе вазифалар биләй[3]

- 2018 йылдан Башҡортостан Третей Суды Президиумы рәйесе [4].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

- Егерменсе быуаттың 90-сы йылдарында Башкортостандың төп закондарын әҙерләүҙә ҡатнаша.

- Башҡортостан Республикаһы Ҡоролтайы (БССР Юғары Советы) ҡабул иткән бер нисә кодекстың, шулай уҡ, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре» тураһындағы закон проектының авторы-5

Башлап ебәреүсе, ойоштороусы:

- БДУ-ың юридик факультетының Сибай филиалын (1993 г.), (артабан БДУ-ның Сибай институты) ;[5]

- Башҡорт дәүләт университетының (1993 г.) юридик факультетында һәм аҙағыраҡ Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ Институтында башҡорт телен белеүселәрҙән абитуриенттар төркөмөн булдырыуҙы ойоштора (2011 йылда абитуриенттар (студенттар) ҡабул итеү туҡтатыла. Ошо 18 йыл эсендә башҡорт телен белгән 540 юғары белемле хоҡук белгесе әҙерләнә).

- 2009 йылда Сибай аэропортын тергеҙеүҙә, «Арҡаим» милли авиакомпанияһын асыуҙа әйҙәп йөрөүсе (аэропорт 2011 йылда ябыла)[6]http://www.interfax-russia.ru/Povoljie/report.asp?id=223970&p=15

Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. «Матбуғат, мәғлүмәт һәм хоҡуҡ», уҡыу әсбабы , Өфө, «Китап», 1997 й., 247 бит.,[7]2.
  2. «Яҙмыш», фәнни-популяр баҫма , Өфө, . «Идел-пресс» нәшриәте, 2013 й., 400 бит.,[8]http://ebook.bashnl.ru/reader/bookView.html?params=UmVzb3VyY2UtMTUwOTE/0JrQvdC40LPQsCDQr9KZ0LzRi9GIINC00LvRjyDQt9Cw0LzQtdC90Ysg0J3QrdCR
  3. «Башкортостан юлдары», тарихи -мәғлүмәти баҫма , Ҡазан, «Идел-пресс» нәшриәте, 2014 й., 200 бит.,http://ebook.bashnl.ru/reader/bookView.html?params=UmVzb3VyY2UtMTUwOTM/0JrQvdC40LPQsCDQlNC-0YDQvtCz0Lgg0JHQsNGI0LrQvtGA0YLQvtGB0YLQsNC90LAg0L_RgNC-0YjQu9C-0LUg0Lgg0L3QsNGB0YLQvtGP0YnQtdC1
  4. «Таймаҫ — элеккеһе һәм бөгөнгөһе», тарихи -мәғлүмәти баҫма, Өфә, «Идел-пресс» нәшриәте, 2015 й., 265 бит.,[9]http://ebook.bashnl.ru/reader/bookView.html?params=UmVzb3VyY2UtMTUwOTI/0JrQvdC40LPQsNCi0LDQudC80LDRgSAo0L_RgNC-0YjQu9C-0LUg0Lgg0L3QsNGB0YLQvtGP0YnQtdC1KSDQtNC70Y8g0J3QrdCR
  5. «Ил ҡурсалар ир ине…» башҡорт еренең һәләтле йәштәре серияһынан фәнни-популяр баҫма, Өфө, «Идел-пресс» нәшриәте, 2016 й., 185 бит.,[10]http://ebook.bashnl.ru/reader/bookView.html?params=UmVzb3VyY2UtMTYwMTI/0JAu0JwuINCh0YPQu9GC0LDQvdCz0LDRgNC10LXQsiDQmNC7INKh0YPRgNGB0LDQu9Cw0YAg0LjRgCDQuNC90LXSow
  6. «Русско-башкирский юридический словарь», Өфө, «Китап» нәшриәте,1994 й., 200 бит.(авторҙаш).[11]
  7. «Башҡорт-урыҫ юридик һүҙлеге», Өфө, «Китап» нәшриәте, 1996 й.,202 бит.,[12]
  8. «Башҡортостанда дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы», уҡыу әсбабы. Өфө, «Китап» нәшриәте, 1996 й., 224 бит.
  9. Республика милли китапханалағы китаптарының электрон варианты — http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3598
  10. История башкирских родов (Бурзян), том 31 (1), стр.435, 910-914 https://bashkirica.com/upload/iblock/8c2/8c22c52711e04585e0ac1017dbd19d5b.pdf
  11. История башкирских родов (Бурзян), том 31 (2), стр.435, 773-777, 779-804 https://bashkirica.com/upload/iblock/7c7/7c7ec54ceaf12eb7c657ca0b9f424a8f.pdf

Ваҡытлы матбуғаттағы мәҡәләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. «Советская Башкирия» — Амир Султангареев, «Только тот самый народ» 7 сентября 1990 г.;
  2. «Йәшлек» — Әмир Солтангәрәев, «Хоҡуҡтар тиң булһын», 23 март 1991 йыл ;
  3. «Йәшлек» — Әмир Солтангәрәев, "Телде дәүләт яҡлаһын ", 25 апрель 1991 й.;
  4. «Йәшлек», — Әмир Солтангәрәев, «Дәүләт теле: талаптар нигеҙлеме?» 13 август 1991 й.;
  5. «Йәшлек» — Әмир Солтангәрәев, «Бер халыҡты ла империя көс менән тотоп тора алмай», 15 февраль 1992 й.;
  6. «Йәшлек» — Әмир Солтангәрәев, «Ундай конституцияны бер республика ла хуплпмаҫ ине»,18 ноябрь 1993 й.;
  7. «Известия Башкортостана» — Амир Султангареев, «Чего опасается депутат Бигнов», 28 февраль 1991 й.;
  8. «Известия Башкортостана» — Амир Султангареев, «Кто закладывает мину?», 23 март 1991 й.
  9. «Башҡортостан» — Әмир Солтангәрәев, «Бөлөр илдең бөкөрөһө булмайыҡ», 9 февраль 1993 й.;
  10. «Истоки» — Амир Султангареев, «Жива проблема языков», август 1991 г.;
  11. «Истоки»- Амир Султангареев, «Что же нам делать?» (размышления о судьбе народа) — июль 1992 й.).
  12. «Һәнәк» журналы, Ә.Солтангәрәев, «Свежий баҡа», ғинуар 2006 йыл.
  13. «Һәнәк» журналы, «Ә.Солтангәрәев, Һибәт бабай хикмәттәре», февраль 2006 йыл.
  14. «Һәнәк» журналы, Ә.Солтангәрәев, «Әхтәм авызый аптырамай», май 2006 йыл.
  15. «Һәнәк» журналы, Ә.Солтангәрәев, «Беҙҙең ауыл мәҙәктәре», июль 2006 йыл.
  16. «Йәшлек» гәзите, Ә.Солтангәрәев, «Башкириямы Башҡортостанмы?», 19 февраль 2011 йыл.
  17. «Юшатыр» гәзите, Ә.Солтангәрәев, «Таймаҫым тураһында фарыз», 14 февраль 2013 йыл,
  18. «Йәшлек» гәзите, Ә.Солтангәрәев, "Мин әйттем бөттө"нө аҡыл менән әйтегеҙ", йәки РФ Президенты В.Путиндың «башҡорт телен өйрәнегеҙ»-тигәнде ниңә ишетмәйҙәр, 6 ноябрь 2015 йыл.
  19. "Юшатыр"гәзите, Ә.Солтангәрәев, Ялан Бөрйән «Даһи хәлфә»һе
  20. «Йәшлек» гәзите, Ә.Солтангәрәев, «Алтын тауышлы зәңгәрэкран батшаһы»http://www.ye02.ru/ob/ht/12650-altyn-tauyshly-zgr-ekran-batshay.html
  21. «Республика Башкортостан» № 84, 20.07.18. «Прихоть или законное право?» Вопросы национальных языков https://resbash.ru/stat_m/2/11960
  22. «Йәшлек» гәзите, 15 март 2019 й. Әмир Солтангәрәев, әңгәмә, Башҡорт теле… Хоҡуҡ… Милләт яҙмышы…http://www.ye02.ru/obschestvo/15519-bashort-tele-hou-millt-jamyshy.html
  23. «Республика Башкортостан» № 53, 10.05.2019. «Отчаянный секретарь» https://resbash.ru/stat_m/2/20982
  24. «Куюргаза» гәзите, 11 май 2019 й., "Правда через 60 лет",https://kurgaza.rbsmi.ru/articles/istoriya/pravda-cherez-60-let/

Маҡтаулы исемдәре һәм дәрәжәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010)[13]
  • Юстиция советнигы (1992)
  • Башҡортостан Республикаһының икенсе класлы Төп дәүләт советнигы (1998).
  • Халыҡ инструменттарында башҡарыусы студенттарҙың Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты (ҡурай, Саранск, 1983 г.)

Шөғөлдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

• графика һәм һынлы сәнғәт • флейтала уйнау • ҡурайсы • гармунсы.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Сайт «Замечательные люди Башкортостана». Биографии, очерки и воспоминания. Султангареев Амир Мигранович  (рус.)  (Тикшерелгән 7 май 2019)
  2. Башҡортостан телевидениеһы, «Инсан»- Ә.Солтангәрәев, телефильм, 45 мин. 2008 йыл.,https://vk.com/videos175299499?z=video175299499_171675473%2Fpl_175299499_-2
  3. Согласованная символика Ашказар.jpg «Ижади портрет» — Ә.Солтангәрәев, 2015 йыл, [1]
  4. Согласованная символика Ашказар.jpg, «Яңы китап» программаһы, 14 мин., 2015 й.http://ashkadarfm.ru/programms/%C2%ABya%D2%A3y-kitap%C2%BB?page=5
  5. АШҠАҘАР РАДИОҺЫ, «Беҙҙең донъя», 45 мин. 2018 й.http://ashkadarfm.ru/programms/be%D2%99%D2%99e%D2%A3-donya-5?page=2
  6. Bashkortostan logo.jpg «Хеҙмәт емеше татлы», 25 март 2010 йыл,
  7. «Вечерняя Уфа» гәзите, «Заветная звезда по имени талант», 25 март 2010 йыл,
  8. «Юшатыр» гәзите, «Киң мәғәнә һалынған», 3 июнь 2014 йыл,
  9. «Юшатыр» гәзите, «Таймаҫ тарихлы булды», 17 март 2014 йыл,
  10. ШАЛТЫРАН ШАЛТЫРАР " Юшатыр
  11. Яҡташыбыҙ Рәсәй Яҙыусылары сафында
  12. «Йәшлек» гәзите, 16 март 2018 й., «Ил хәсәрен иңдәрндә йөкмәп…» — күренекле хоҡуҡ белгесе, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре Әмир Солтангәрәевкә 60 йәш. http://www.ye02.ru/news/rb/13583-il-hstren-idren-ykmp.html
  13. «Куюргаза» гәзите, 2 март 2018 й., «Его кредо — жить во благо народа» — свой юбилей — 60-летие — отметил наш выдающийся земляк Амир Султангареев, юрист, писатель и журналист. http://rbsmi.ru/kurgaza/articles/sotsium/ego-kredo-zhit-vo-blago-naroda/
  14. «Куюргаза» гәзите, 11 май 2019 й., "Правда через 60 лет",https://kurgaza.rbsmi.ru/articles/istoriya/pravda-cherez-60-let/

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ялан Бөрйән «Даһи хәлфә» һе http://yshatir.ru/yemgiet/4814-yalan-bryn-dai-hlfe.htmlhttp://yshatir.ru/yemgiet/4814-yalan-bryn-dai-hlfe.html

  1. [2]Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 14 октябрь
  2. Газета «Йэшлек» учредила премию имени Булата Султангареева — Информационно-аналитическая газета «Уфимские вести» (урыҫ.)
  3. Изгелектең юйылмаҫ эҙҙәре
  4. Энциклопедия «Печать и журналистика Башкортостана» Амир Султангареев
  5. Список членов Союза писателей Башкортостана https://ru.wikipedia.