Талпандар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Талпандар
Dermatophagoides pteronyssinus
Dermatophagoides pteronyssinus
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Acari Leach, 1817

Надотряды
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS  733321
NCBI  6933

Талпандар (лат. Acari, Acarina, урыҫ.клещи́) — быуынтыҡ аяҡлылар тибы үрмәксе һымаҡтар класына ҡарайҙар (подкласс Acari).

Был кластағы иң күп таралған төркөм. 2011 йылғы мәғлүмәттәр буйынса 54617 төр талпан асыҡланған. Шул иҫәптән 144 төрҙең ҡаҙылма ҡалдыҡтары ғына билдәле.

Шулай күп таралыуҙарына уларҙың бик ваҡ булыуҙары, тупраҡтың серегән үҫемлек ҡалдыҡтары менән байытылған өҫкө ҡатын үҙләштереүҙәре тора.

Зоологияның талпандарҙы өйрәнеү тармағы акарология тип атала..

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Талпандар, ғәҙәттә 0,2—0,4 мм, һирәк осраҡта 3 мм-ғаса. Кәүҙәһе ике өлөшкә бүленгән. Башҡәүҙә һәм ҡорһаҡ өлөшө. Алты аяҡтары бар.

Күп талпандар сапрофагтар йәки йыртҡыстар. Төрлөһө төрләсә туҡлана, үҫемлек һуттары, мал тиҙәктәре һәм ҡан менән туҡланғандары ла бар.

Классификация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Классификацияларҙың береһе буйынса Acari аҫкласы өс өҫотрядҡа (Opilioacariformes, Parasitiformes, Acariformes), ҡараған 350-ҙән ашыу ғаиләне, 4000 ырыуҙы берләштерә[1].

Практик әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Улар кешеләргә һәм малдарға вируслы ауырыуҙар йоҡтора.

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарарға була[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Harvey M. S. (2002). The neglected cousins: what do we know about the smaller arachnid orders? Journal of Arachnology, vol. 30, pp. 357—372. pdf  (инг.)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]