Чирпан Хати

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Чирпан Хати
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of Turkey.svg Төркиә
Тыуған көнө 1890
Тыуған урыны Ғосман империяһы, вилайет Анкара[d], Анкара
Вафат булған көнө 21 март 1956({{padleft:1956|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Вафат булған урыны Төркиә, Анкара
Һөнәр төрө сәйәсмән, правозащитник
Эшмәкәрлек төрө суфражистка[d]
Биләгән вазифаһы Төркиә Бөйөк милләт мәжлесе ағзаһы[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Республиканская народная партия[d]
Commons-logo.svg Чирпан Хати Викимилектә

Хаты Чирпан (төр. Hatı Çırpan; 1890 — 21 март 1956), шулай уҡ Сати Ҡадын) — төрөк сәйәсмәне, 1935 йылғы дөйөм парламент һайлауҙарында Төркиәнең Бөйөк милли йыйылышына һайланған төрөк ҡатын-ҡыҙ — ағзаларының береһе.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1934 йылдың 18 авгусынан 23 авгуына тиклем Тел буйынса Икенсе конгресы (тур. Ikinci Dil Kurultayı Türk) 16 июль алдынан, 16 июлдә президент Мостафа Кәмал Ататөрк Анкаранан Ҡаҙан (ул ваҡытта Анкара[1][2] провинцияһының Ҡызылжахамам районы составына инә) ауылына, Анкаранан 50 километр алыҫлыҡта ятҡан ауылға, экскурсияға сығып китә. Был экскурсия ваҡытында кадын Ататөрктө Ҡаҙандың ауыл старостаһы Сати Ҡадын менән таныштыралар. Ул Үҙәк Анатолия кәрҫтиән ҡатын-ҡыҙы, дүрт йыл дауамында Төркиә бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғышта[3] ҡатнаша. Ататөрк уның менән һөйләшеп ултыра, шунан һуң унда, хәбәр итеүҙәренә ҡарағанда, Сати Ҡадындың ҡаҙаныштарынан һәм интеллектынан тәьҫирләнә проникся симпатией .

Афет Инан әйткәнсә, Ататөрк уның менән осрашҡандан һуң былай тигән: «был парламент ағзаһы булараҡ уңыш ҡаҙанырлыҡ ҡатын-ҡыҙ»[4]. Сати Ҡадын үҙенең уңышлы һайлау алды кампанияһын Ататөрк ярҙамына таянып спонсироваться алып барған[3]. Һуңынан ул, ул саҡта хаттар (Анатолия) цивилизацияһы менән ҡыҙыҡһынған Ататөрк кәңәш иткәнсә, үҙенең беренсе исемен Хатиға алмаштыра, сөнки уның беренсе исеме Сати төрөк телендә[5] «һатыу» йәки «һатып алыу» тигәнде аңлата. 1934 йылда бөтә төрөк граждандары фамилияға эйә булырға тейеш тигән Фамилиялар тураһында закон ҡабул иткәндән һуң, Чирпан фамилияһын ала.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. A. Afetinan, Tarih’ten bugün’e, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1970, p. 164.
  2. A. Afetinan, Cumhuriyetʼin Ellinci yılı için Köylerimiz, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1978, p. 8.
  3. 3,0 3,1 The Turkish Woman (1919—1923), Basın Yayın Genel Müdürlüğü, p. 36.
  4. İşte mebus olacak kadın., A. Afetinan, Kemal Atatürk'ü Anarken, Güzel Sanatlar Matbaası, 1956, p. 67.
  5. Emin Karakuş, 40 yıllık bir gazeteci gözü ile İşte Ankara, Hür Yayın ve Ticaret, 1977, p. 22.