Эукариоттар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эукариоттар
Рәсем
Халыҡ-ара ғилми атамаһы Eukaryota Chatton, 1925[1][2]
Таксономический ранг надцарство[d][1]
Ближайший таксон уровнем выше биота[d]
Таксондың халыҡ атамаһы 真核域
Башланыу датаһы некорректная дата (юлианский не используется после 1918-01-26)
AlgaeBase URL algaebase.org/browse/tax…[3]
Commons-logo.svg Эукариоттар Викимилектә
Хайуан күҙәнәгенең дөйөмләштерелгән диаграммаһы. Органеллалар: 1. Бәләкәй ядро 2. Күҙәнәк ядроһы 3. Рибосома 4. Везикула 5. Ҡытыршы (грануляр) эндоплазма ретикулумы 6. Гольджи аппараты 7. Күҙәнәк стенкаһы(диуары) 8. Шыма (агрануляр) эндоплазма ретикулумы 9. Митохондрия 10. Вакуоль 11. Цитозоль(Гиалоплазма) 12. Лизосома 13. Күҙәнәк үҙәге, йәки Центросома (центриоль)

Эукарио́ттар (арх. эвкарио́ты; лат. Eukaryota «хорошо» + «ядро»), йәки я́дролылар — күҙәнәктәрендә ядролары булған тере организмдарҙың домены (өҫбатшалыҡ). Бактерияларҙан һәм архейҙарҙан башҡалары барыһы ла эукариоттар.

Гольджи аппаратыЭндоплазма ретикулумыКүҙәнәк ядроһыЯдро мембранаһыЯдро тишемдәреРибосомаЭндоплазматический ретикулумВезикулаЛизосомаКүҙәнәк мембранаһыEndomembrane system diagram ru.svg
Эске мембрана системаһы һәм уның компоненттары

Хайуандар, үҫемлектәр, бәшмәктәр, шулай уҡ, протистар тигән төркөмдәгеләр — барыһы ла эукариот организмдар. Улар бер күҙәнәклеләр һәм күп күҙәнәклеләр булырға мөмкиндәр.

Әммә бөтәһенең дә төҙөлөш планы оҡшаш. Бөтәһенең дә цитоплазма эсендә мембраналар системаһы ныҡ үҫешкән. Нәҫел материалы цитоплазманан ике ҡатлы мембрана менән айырылған.

Бынан тыш мембраналы төҙөлөшлө органоидтар системаһы барлыҡҡа килгән:

  • ике ҡат мембраналылар: митохондриялар, пластидтар
  • бер мембраналылар:лизосомалар, Гольджи аппараты, эндоплазмаретикулумы (ЭПС).

Айырмалары ҙур булыуға ҡарамаҫтан, ядролылар юғары рангҡа ҡараған монофилетик таксон тип һанала.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • А. О. Рувинский. «Общая биология. Для углубленного изучения биологии». Издательство «Просвещение».
  • Ю. Н. Лемеза. «Биология. Вопросы повышеной трудности». Издательство «Айрис», 1998 г.
  • Н. Д. Андреева. «Биология». Издательство «Союз» 2002 г.
  • А. В. Кленова. «Биология для поступающих в ВУЗы». Издательство «Учитель», 1997 г.

Киң таралған фараздарҙың береһе булып, эукариоттар 1,6—2,1 млрд йыл элек барлыҡҡа килгән тигән фекер һанала.

  1. 1,0 1,1 Ruggiero M. A., Gordon D. P., Orrell T. M. et al. A Higher Level Classification of All Living Organisms // PLOS ONEPublic Library of Science, 2015. — Vol. 10, Iss. 4. — P. e0119248. — ISSN 1932-6203doi:10.1371/JOURNAL.PONE.0119248
  2. LEWIS L. A., MANN D. G. The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists // The Journal of Eukaryotic MicrobiologyWiley-Blackwell, 2005. — Vol. 52, Iss. 5. — P. 400. — ISSN 1066-5234; 1550-7408doi:10.1111/J.1550-7408.2005.00053.X
  3. AlgaeBase