Ҡылыҡ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Ҡылыҡ — хайуандарҙың тышҡы һәм эске факторҙарға бәйле үҙ тотошон үҙгәртеү һәләте [1], хайуандар тибындағы ойошҡанлыҡ өсөн хас һыҙат[2]. Ҡылыҡ хайуандарға тышҡы мөхиттәге кире факторҙарҙан һаҡланырға мөмкинлек бирә [3]. Күп күҙәнәкле организмдарҙың ҡылығын я под контролем нерв системаһы контролдә тота.

Үҫемлектәр сенән бактериялар ҙа тышҡы факторҙар йоғонтоһонда әүҙем, хатта бер тәртипкә буйһонған хәрәкәттәр яһай ала (таксис). Бактерияларҙың, йәшел-күк һыу үҫемлектәренең фото- һәм хемотаксисын миҫалға килтерергә мөмкинre[4]. Юғары үҫемлектәр шулай уҡ хәрәкткә һәләтле. Үҫемлектәрҙең никтинастияһы — төн менән көн алмашыуына бәйле сәскәләренең асылыуы һәм ябылыуы, япраҡтарҙың фототропизмы, хайуандарға һунар иткәндә үҫемлектәрҙең хәрәкәте, тамырҙарҙың гидро- һәм хемотропизмдары[прим. 1][5].

Әммә уларҙың ҡылығы йәки психикаһы бар тип әйтеп булмай, сөнки үҫемлектәрҙең хәрәкәте бары тик физиологик күренеш. Психологияла үҫемлек хәрәкәтен психикаға тиклемге үҫеш кимәле тип атайҙар. психиканан айырмалы, ҡылыҡ күҙгә күренеп тора һәм фәндәр, этология, зоопсихология,сағыштырма психологиянан алып ҡылыҡ экологияһына тиклем киң спектрҙа өйрәнер күренеш булып тора.

  1. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; BED1989 төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  2. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; Roschevskiy1978 төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  3. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; Khlebosolov төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  4. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; MICROMIR_bact төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  5. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; Weinar1987 төшөрмәләре өсөн текст юҡ


Өҙөмтә хатаһы: "прим." төркөмө өсөн <ref> билдәһе бар, әммә <references group="прим."/> билдәһе юҡ