Атакама

Атакама
Атакама
	исп. Desierto de Atacama
	Координаттар: оҙонлоҡ күрһәтелмәгән;
Ил	Чили;
Тип	ҡомло, ташлы
Майҙаны	105 000 км²
	Климат
Ғинуарҙа уртаса температура	19—20 °C
Июлдә уртаса температура	13—14 °C
Йыллыҡ яуым-төшөм миҡдары	50-нән кәм мм
	Атакама
	Atacama Desert Викимилектә

Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Атакама (мәғәнәләр).

Атака́ма сүле (исп. Desierto de Atacama) — Көньяҡ Американың көнбайыш яр буйында Чили территорияһында (көньяҡ киңлектең 22° һәм 27° араһында) урынлашҡан сүл. Майҙаны — 105 000 км²^[1]. Тымыҡ океан һуғышына (1879—1883) тиклем Боливия составында булған.

Тасуирлама

Перу ағымы атмосфераның түбәнге ҡатламдарын һыуыта һәм яуым-төшөм (йылына 50 миллиметрҙан кәм) яуырға ҡамасаулаған температура инверсияһын барлыҡҡа килтерә. Ерҙең иң ҡоролоҡло урындарҙың береһе (һуңғы дүрт быуат дауамында бында ҙур күләмле яуым-төшөмдәр күҙәтелмәгән). Селитра, бура, иод, аш тоҙо, баҡыр ятҡылыҡтары бар.

Яр буйында ғинуарҙың уртаса температураһы 19—20 °C, июлдә — 13—14 °C. Ҡышын сүлдең ҡайһы бер төбәктәрендә йыш ҡына томандар, юғары дымлылыҡ күҙәтелә.

Үҫемлектәр бик һирәк осрай йәки бөтөнләй юҡ: урыны менән катустар һәм ҡыуаҡлыҡтар осрай. Фауна аҙ һанлы, ләкин яр буйы ҡаяларында балыҡ менән туҡланыусы ҡоштар колонияһы бар.

Сүл сигендә Тымыҡ океан яр буйында — Арика һәм Икике ҡалалары урынлашҡан.

Ерҙең иң ҡоро сүле. Атакама Көньяҡ Американың көнбайыш яр буйында Чилиның төньяғында урынлашҡан һәм көнбайышта Тымыҡ океан, төньяҡта — Перу, көнсығышта — Боливия һәм Аргентина менән сиктәш.

Сүлдең ҡайһы бер урындарында бер нисә тиҫтә йыл эсендә ямғыр бер тапҡыр яуа. Чилиның Антофагаста өлкәһендә уртаса йыллыҡ яуым-төшөм миҡдары 1 мм тәшкил итә. Атакаманың ҡайһы бер метеостанциялары бер ҡасанда ямғыр яуыуын теркәмәгән. Атакамала 1570 йылдан 1971 йылға ҡәҙәр ҙур яуым-төшөмдәр булмауы хаҡында дәлилдәр бар^[2]. Был сүлдә иң түбән һауа дымлылығы теркәлгән: 0%^[3].

Галерея

Атакама
Валле дэ ла Луна
Атакама сүле
Сан-Педро-де-Атакама районы, Мисканти лагунаһы, диңгеҙ кимәленән 4200 м
Сан-Педро-де-Атакама районы, Салар де Атакамала ҡыҙыл фламинго, диңгеҙ кимәленән 3200 м
Атакама сүлендә ламалар
Сан-Педро-де-Атакама районы, Атакама сүлендә сиркәү
Сухое озеро Салар-де-Марикунга, Невадо-Трес-Крусес милли паркы
«Сүл ҡулы»
«Атакама алпамышаһы»

Панорамный снимок вблизи Паранальской обсерватории, высота около 2600 метров над уровнем моря

Закат над обсерваторией Ла-Силья (южная часть пустыни Атакама)

Иҫкәрмәләр

↑ Wright, John W., ed. (2006). The New York Times Almanac. — 2007. — New York: Penguin Books, 2006. — P. 456. — ISBN 978-0-14-303820-7.
↑ Wright John W. (ed.). The New York Times Almanac. — 2007. — New York, New York: Penguin Books, 2006. — P. 456. — ISBN ISBN 0-14-303820-6.
↑ Boehm Richard G. The World and Its People. — 2005. — Columbus, Ohio: Glencoe, 2006. — P. 276. — ISBN ISBN 0-07-860977-1.

Һылтанмалар

Пустыня Атакама // nature.worldstreasure.com
Павел Котляр. Пустыня Атакама зацвела (урыҫ). Газета.ru (2 ноябрь 2015). Дата обращения: 2 ноябрь 2015.

Ҡалып:Пустыни мира

[nyt2-1] Wright, John W., ed. (2006). The New York Times Almanac. — 2007. — New York: Penguin Books, 2006. — P. 456. — ISBN 978-0-14-303820-7.

[nyt-2] Wright John W. (ed.). The New York Times Almanac. — 2007. — New York, New York: Penguin Books, 2006. — P. 456. — ISBN ISBN 0-14-303820-6.

[TWP-3] Boehm Richard G. The World and Its People. — 2005. — Columbus, Ohio: Glencoe, 2006. — P. 276. — ISBN ISBN 0-07-860977-1.

[1]

[2]

[3]