Баҡыр
| |||||
| Ябай матдәнең тышҡы күренеше | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Атом үҙенсәлектәре | |||||
| Исеме, символы, номеры |
Баҡыр/Медь/Cuprum (Cu), 29 | ||||
| Атом массаһы (моляр массаһы) | |||||
| Электрон конфигурация |
[Ar] 3d10 4s1 | ||||
| Атом радиусы |
128 пм | ||||
| Химик үҙенсәлектәре | |||||
| Ковалент радиус |
117 пм | ||||
| Ион радиусы |
(+2e) 73 (+1e) 77 (K=6) пм | ||||
| Электроотиҫкәрелек |
1,90 (Полинг шкалаһы) | ||||
| Электрод потенциалы |
+0,337 В/ +0,521 В | ||||
| Окисланыу дәрәжәһе |
3, 2, 1, 0 | ||||
| Ионлашыу энергияһы (первый электрон) | |||||
| Ябай матдәнең термодинамик үҙенсәлектәре | |||||
| Тығыҙлыҡ (н. ш.) |
8,92 г/см³ | ||||
| Иреү температураһы |
1356,55 K (1 083,4 °С) | ||||
| Ҡайнау температураһы |
2840,15 K | ||||
| Иреү йылылығы |
13,01 кДж/моль | ||||
| Парға әйләнеү йылылығы |
304,6 кДж/моль | ||||
| Моляр йылы һыйышлығы |
24,44[2] Дж/(K·моль) | ||||
| Моляр күләм | |||||
| Ябай матдәнең кристалл рәшәткәһе | |||||
| Рәшәткә структураһы |
куб ҡыр-үҙәкле | ||||
| Рәшәткә параметры |
3,615 Å | ||||
| Дебай температураһы |
315 K | ||||
| Башҡа характеристикалар | |||||
| Йылы үткәреүсәнлек |
(300 K) 401 Вт/(м·К) | ||||
| 29 | Баҡыр
|
63,546 | |
| 3d104s1 | |
Баҡыр — химик элементтарҙың периодик таблицаһында атом һаны буйынса 29-сы элемент, беренсе группаның өҫтәмә төркөмөндә, дүртенсе периодында урынлашҡан. Cu (лат. Cuprum) символы менән билдәләнә. Һығылмалы алтын-ал төҫлө металл (оксид плёнкаһы булмағанда ал төҫтә). Кешелек боронғо замандан ҡуллана.
Тарихы һәм исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
Руданан айырып алыуы сағыштармаса еңел һәм иреү температураһы түбән булғанға кеше үҙләштергән иң беренсе металдарҙың береһе. Боронғо заманда аҡ ҡурғаш менән ҡатнашмаһы — бронза ҡорал эшләү өсөн ҡулланылған.
Латинса исеме Cuprum баҡыр табылған Кипр утрауы исеменән килә.
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]
- ↑ Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (инг.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Т. 85. — № 5. — С. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02
- ↑ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т — М.: Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3. — Б. 7. — 639 б. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-039-8.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | |||||||||||||||||||||||||||
| 1 | H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||||
| 5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||||
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||||
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Uut | Fl | Uup | Lv | Uus | Uuo | ||||||||||||
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||