Фермий

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Фермий
Хөрмәтенә аталған Энрико Ферми
Ауырлығы 257,095 атомная единица массы[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Гленн Теодор Сиборг[d]
Асыу датаһы декабрь 1952
Элемент символы Fm[2]
Химик формула Fm[1]
Каноническая формула SMILES [Fm][1]
Атом һаны 100
Электроотрицательность 1,3
Позиция в Юникоде 9428[3]
Схематичная иллюстрация
Commons-logo.svg Фермий Викимилектә

Фермий (лат. Fermium, Fm) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор элементы. Тәртип номеры — 100.

Радиоактив трансуран, актиноидтар төркөмөнә ҡарай. Плутонийҙан ауырыраҡ башҡа элементтар кеүек, тәбиғәттә табылмай, бөтә билдәле изотоптары яһалма юл менән алынған.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фермий элементының символы — Fm (Фермий тип уҡыла).

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Был трансуран элемент 1953 йылда көтмәгәндә тиерлек асылған. 1952 йылдың ноябрендә Тымыҡ океан утрауҙарының береһендә АҠШ ғалимдары ҙур масштаблы термоядро шартлатыуы («Майк» операцияһы) үткәрәләр. Был шартлау продукттарының ҡайһы берҙәре шартлау болото аша осоусы пилотһыҙ осҡостарға ҡуйылған ҡағыҙ фильтрҙар менән тотола, ҡалған өлөшө шартлау урыны янындағы соҡорға төшә. Ике продукт та АҠШ-тың бер нисә лабораторияһында анализланған. Соҡорҙа бик юғары молекуляр ауырлыҡтағы уран атомдары табыла, сөнки уран шартлау ваҡытында шунда уҡ 17 нейтронға тиклем эләктереп ала[4].

Эниветок атоллында үткәрелгән беренсе термоядро шартлауынан һуң ҡалған туҙандан беренсе тапҡыр фермийҙы 1952 йылдың аҙағында америкалы А. Гиорсо һәм Лос-Аламо лабораторияһының башҡа ғалимдары айырып алған 255Fm изотобы рәүешендә алынған.

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исеме италия-америка физигы Энрико Ферми хөрмәтенә бирелгән.

Сығарып алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фермийҙы циклотронда алыу барышында торий, уран йәки плутоний иондары сәптәрен неон, кислород йәки углерод иондары менән нурландырып алалар. Фермий алыуҙың икенсе ысулы булып атом реакторында плутоний, кюрий йәки калифорний изотоптары ҡатнашмаһы нейтрондары менән нурландырыу тора. Иң ҙур күләмдәрҙә, йылына 109 атом, 257Fm изотобы етештерәләр[5].

Биологик әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә билдәле фермий изотоптары радиоактив ағыулы.

Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Fm атомдарынан сәптәр атом физикаһында ауырыраҡ элементтар алыу өсөн ҡулланыла.

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 FERMIUM
  2. Wieser M. E., Coplen T. B. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  3. https://www.cns11643.gov.tw/wordView.jsp?ID=158270
  4. Фермий, Fermium, Fm (100)
  5. Химическая энциклопедия / Под ред. Н.С. Зефирова — М.: Большая российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — Б. 84. — 783 б. — ISBN 5-85270-310-9.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]