Европий

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Европий
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Европа[1]
Ауырлығы 151,964 ± 0,001 атомная единица массы[2]
Асыусы йәки уйлап табыусы Демарсе, Эжен Анатоль[d][1]
Асыу датаһы 1901[1]
Элемент символы Eu[3]
Химик формула Eu[4]
Каноническая формула SMILES [Eu][4]
Атом һаны 63[5]
Электр кирелеге 1,2
Ионный радиус 1,17 ангстрем[6], 1,25 ангстрем[6], 1,35 ангстрем[6], 0,95 ангстрем[6] һәм 1,07 ангстрем[6]
Позиция в Юникоде 92AA[7]
Commons-logo.svg Европий Викимилектә

Европий (лат. Europium, Eu) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор элементы. Тәртип номеры - 63. Атом массаһы 151,964 а. лантаноидтар төркөмөнә ҡарай, шулай уҡ тәбиғәттә һирәк осрай торған элемент. Ябай матдә европий башҡа лантаноидтар кеүек үк — йомшаҡ көмөшһыу-аҡ металл, һауала еңел окислана.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европий элементының символы - Eu (Европий тип уҡыла).

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һуңғараҡ европий тип танылған спектраль һыҙаттарҙы беренсе булып Крукс (1886) һәм Лекок де Буабодран күҙәткәндәр (1892). Демарсе 1896 йылда элементтың спектрын күрә, ә 1901 йылда элементты бүлеп алыуға өлгәшә, уға Европа хөрмәтенә европий тип исем бирә[8].

Тәбиғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европий лантаноидтар составына инә, АҠШ, Ҡаҙағстан, Рәсәй, Австралия, Бразилия, Һиндостан, Скандинавия ерҙәрендә йыш осрай. Донъяла иң ҙур ятҡылыҡтары Кенияла[9]. Байтаҡ запастары Тымыҡ океан утрауҙары янында тәрән һыуҙағы һирәк осрай торған минералдар ятҡылыҡтарында, Японияның Минамитори иҡтисади зонаһында урынлашҡан[10].

Сығарып алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Металлик европийҙы Eu2O3 матдәһен углерод йәки лантан вакуумында тергеҙеп, шулай уҡ EuCl3 расплавын электролизлап алалар.

Хаҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европий лантаноидтарҙың иң ҡыйбаттарының береһе булып тора[11]. 2014 йылда ЕВМ-1 европий металл хаҡы - 1 килограмына 800-2000 тиклем АҠШ доллары тәшкил иткән, ә европий оксидының таҙалығы 99,9 % булғанда — 1кг 500 доллар тирәһе.

Ғәҙәти шарттарҙа европий кристалл структураһы. а=4,581 Å

Һыу сифатына йоғонтоһо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европий һыуҙа үҙен кальций һымаҡ тота. Европийҙың аҙ минераллашҡан тәбиғи һыуҙарҙа максималь күҙәтелә торған концентрациялары 1 мкг/л-дан кәмерәк ( диңгеҙ һыуҙарында — 1,1·10−6 мг/л) тәшкил итә. Бындай концентрацияларҙа һыу сифатына йоғонтоһо ҙур түгел. Һыуҙа рөхсәт ителгән иң сикке концентрацияһы (ПДК) бары тик Рәсәй нормалары менән генә көйләнә һәм эсергә яраҡлы һыу өсөн-0,3 мг/л тип билдәләнгән.

Һаулыҡ өсөн хәүефлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европийҙа токсиндар аҙ. Европийҙың кеше организмына тәьҫире һөҙөмтәләре тураһында ниндәй ҙә булһа мәғлүмәттәр юҡ.

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Эмсли Д. Nature's Building Blocks: An A-Z Guide of the Elements (New Edition)Издательство Оксфордского университета, 2011.
  2. Meija J., Coplen T. B., Berglund M., Brand W. A., Bièvre P. D., Gröning M., Holden N. E., Irrgeher J., Loss R. D., Walczyk T. et al. Atomic weights of the elements 2005 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2016. — Vol. 88, Iss. 3. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  3. Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  4. 4,0 4,1 EUROPIUM (ингл.)
  5. периодическая система химических элементовГермания: 1869.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 (unspecified title)ISBN 0-8493-0485-7
  7. https://www.cns11643.gov.tw/wordView.jsp?ID=151141
  8. Европий // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
  9. Полезные ископаемые Кении
  10. The tremendous potential of deepsea mud as a source of rare-earth elements
  11. Периодическая таблица элементов — Европий

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Европий// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 3-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]