Празеодим

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Празеодим
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Йәшел һәм близнец[d]
Ауырлығы 140,90766 ± 1,0E−5[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Мосандер, Карл Густав[d][2]
Асыу датаһы 1841[2]
Элемент символы Pr[3]
Химик формула Pr[4]
Каноническая формула SMILES [Pr][4]
Атом һаны 59[5]
Электр кирелеге 1,13
Позиция в Юникоде 9420[6]
Commons-logo.svg Празеодим Викимилектә
59
Празеодим
140,908
4f36s2

Празеодим (лат. Prasaeodymum, Pr) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор химик элементы. Тәртип номеры — 59.. Лантаноидтар төркөмөнән, көмөшһыу мәғдән.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Празеодим элементының символы — Pr (Празеодим тип уҡыла).

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исеме грек. πράσιος — «аҡһыл-йәшел» һәм δίδυμος — «игеҙәк» тигәнде аңлата. Бындай атама менән ул тоҙҙарының төҫөнә һәм элементтың асылыу тарихына бурыслы.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Празеодим 1895 йылда Карл Ауэр фон Вельсбах тарафынан асыла. Ул 1839 йылда швед химигы Карл Мосандер тарафынан табылған дидим элементының физик һәм химик үҙенсәлектәре яҡын булған ике элементтың ҡатнашмаһы булыуын билдәләй, уларға ул неодим һәм празеодим тип исем бирә.

Тәбиғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ер ҡабығында празеодимдың йөкмәткеһе — 9 г/т, океан һыуҙарында — 2,6·10−6мг/л[7].

Сығарып алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Празеодимды һирәк осрай торған ер элементтары менән ҡатнашмаларҙан алалар. Экстракциялы һәм хроматографик бүлеү һәм ваҡлап кристаллаштырыу ваҡытында празеодим еңел лантаноидтар менән бергә туплана һәм неодим менән ҡушылып айырыла. Артабан празеодимды неодимдан айыралар һәм 850oC температурала термик юл менән йәки электролизлап таҙа металл рәтенә күсерәләр.

Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Празеодим иондары 1,05 мм тулҡын оҙонлоғо менән лазер нурланышын тыуҙырыу өсөн ҡулланыла (инфраҡыҙыл нурланыш). Празеодим фториды лазер материалы булараҡ ҡулланыла. Празеодим оксиды быяла иретеү өсөн файҙаланыла, уға ҡушылғанда аҡһыл- йәшел төҫ бирә.

Празеодим мишметалл компоненты булып тора, ҡоросҡа легирлау өҫтәмәһе итеп файҙаланыла. Магнийлы кобальт һәм никель иретмәләре составына инә.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

*Изотопы празеодима

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]