Технеций

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Технеций
Логотип
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Техника
Ауырлығы 97,907 атомная единица массы[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Сегре, Эмилио Джино[d] һәм Carlo Perrier[d]
Асыу датаһы 1937
Табылыу урыны Италия
Элемент символы Tc[2]
Химик формула Tc[1]
Каноническая формула SMILES [Tc][1]
Атом һаны 43[3]
Электр кирелеге 1,9
Иреү температураһы 2170 ± 1 Цельсий градусы
Урынлашыу картаһы
Схематичная иллюстрация
Позиция в Юникоде 939D[4]
Commons-logo.svg Технеций Викимилектә
43
Технеций
97,907
4d65s1

Технеций (лат. Technetium, Tc) — Менделеевтың периодик таблицаһының 5-се осор, 7-се төркөм химик элементы. Тәртип номеры - 43.

Ябай матдә технецийрадиоактив күсемле металл, көмөшһыу-һоро төҫтә. Тотороҡло изотоптары булмаған иң еңел элемент. Иң беренсе синтезланған химик элемент.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Технеций элементының символы - Tc (Технеций тип уҡыла).

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Технеций 1937 йылда Перрье һәм Сегре тарафынан асыла.

1860-1871 йылдарҙа Дмитрий Менделеев тәҡдим иткән периодик таблицаның иң тәүге өлгөләрендә молибден (42-се элемент) һәм рутений (44-се элемент) араһында буш урын ҡала. 1871 йылда Менделеев был табылмаған элемент марганец аҫтындағы буш урынды аласаҡ һәм шундай уҡ химик үҙенсәлектәргә эйә буласаҡ тип фаразлай. Менделеев уға ekamanganese тип исем бирә тора (eka-, санскритса "бер үҙе" һүҙенән), сөнки фаразланған элемент билдәле марганец элементынан аҫтараҡ бер урында торорға тейеш була.

Атом физикаһы ((ядерная физика ) үҫешеү менән, ни өсөн техниций тәбиғәттә табылмауы асыҡлана: Маттаух-Щукарев ҡағиҙәһе буйынса, был элементтың тотороҡло изотоптары юҡ.

Технеций АҠШ-та Лоуренс исемендәге Милли лабораторияла дейтерий ядроһы тиҙләткес-циклотронында молибден сәбенән синтезланган, ә унан һуң Италияла Палермола табылған: 1937 йылдың 13 июнендә Италия тикшеренеүселәре К. Перрье һәм Э. Сегре «Nature» журналында әлеге сәптә 43-сө номерлы элемент барлығын күрһәтә[5].

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атама бор. грек. τεχνητός — яһалма тигәнде аңлата, "пионер", йәғни, тәүге булып элементтың синтез юлы менән асылғанын сағылдыра. «Технеций» исемен яңы элементҡа уны асҡан ғалимдар Перрье һәм Э. Сегре 1947 йылда тәҡдим итә[6][7].

Тәбиғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ерҙә уран мәғдәненең эҙҙәрендә осрай, 1 кг уранға 5·10−10 г тура килә.

Спектроскопия ысулдары менән Андромеда һәм Кит йондоҙлоҡтарында ҡайһы бер йондоҙҙарҙың спектрҙарында техниций булыуы асыҡланған (техниций йондоҙҙар) (технециевые звезды).

Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ядро медицинаһында баш мейеһе, йөрәк, ҡалҡан биҙе, үпкә, бауыр, үт ҡыуығы, бөйөр, һөлдә һөйәге, ҡан, шулай уҡ шештәрҙе өйрәнеү һәм диагностикалау өсөн киң ҡулланыла [8].

Пертехнетаттар (технеций кислотаһы тоҙо HTcO4) коррозияға ҡаршы үҙенсәлеккә эйә, сөнки TcO 4 ионы тимер һәм ҡорос өсөн иң һөҙөмтәле коррозия ингибиторы булып тора.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 TECHNETIUM
  2. Wieser M. E., Coplen T. B. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  3. Химик элементтарҙың периодик системаһы — 1869.
  4. https://www.cns11643.gov.tw/wordView.jsp?ID=156708
  5. Perrier C., Segrè E. Radioactive Isotopes of Element 43 (инг.) // Nature. — 1937. — Т. 140. — С. 193—194. — DOI:10.1038/140193b0
  6. Трифонов Д. Н. От элемента 43 до антипротона // Химия. — 2005. — № 19.
  7. Perrier C., Segrè E. Technetium: The Element of Atomic Number 43 (инг.) // Nature. — 1947. — Т. 159. — № 4027. — С. 24. — DOI:10.1038/159024a0 — Bibcode1947Natur.159...24P — PMID 20279068.
  8. И. А. Леенсон. Технеций: что нового. «Химия и жизнь — XXI век», 2008, № 12

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]