Барий

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Барий
Рәсем
Хөрмәтенә аталған вес[d]
Ауырлығы 137,327 ± 0,007[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Гемфри Дэви[d][2]
Асыу датаһы 1808[2]
Табылыу урыны Королевский институт[d][2]
Элемент символы Ba[3]
Химик формула Ba[4]
Каноническая формула SMILES [Ba][4]
Атом һаны 56[5]
Электр кирелеге 0,89
Энергия ионизации 502,9 килоджоуль на моль, 965,2 килоджоуль на моль һәм 3600 килоджоуль на моль
Әселәнеү дәрәжәһе 2
Молярная энтальпия плавления 7,12 килоджоуль на моль
Тығыҙлыҡ 3,338 грамм на кубический сантиметр
Иреү температураһы 727 Цельсий градусы
Ҡайнау нөктәһе 1897 Цельсий градусы
Имеется у таксона Cordyceps cicadae[d][6] һәм Isaria cicadae[d][6]
Код MCN 2805.19.20
Позиция в Юникоде 92C7[7]
Commons-logo.svg Барий Викимилектә

Барий (лат. Barium, Ba) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осоро, 2-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 56.Атом һаны 56. Ябай матдә барий — йомшаҡ, яҡшы сүкелеүсән, һелтеле металл, көмөш-аҡ төҫтә. Юғары химик активлығына эйә; ағыулы.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий элементының символы — Ba (Барий тип уҡыла).

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий 1774 йылда BaO оксиды рәүешендә Карл Шееле һәм Юһан Ган тарафынан асыла.[8].

1808 йылда инглиз химигы Гери Дэви барийҙың дымлы гидроксидын терегөмөш катоды менән электролизлап, барий амальгамаһын килтереп сығара; йылытҡанда терегөмөш парға әйләнеп бөткәндән һуң, унда металлик барий тороп ҡала.

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атамаһы бор. грек. βαρύς — «ауыр» һүҙенән алынған.

Тәбиғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ер ҡабығында барий йөкмәткеһе массаһын буйынса 0,05 % тәшкил итә; диңгеҙ һыуында барий — 0,02 мг/л. Барий әүҙем, һелтеле металдар һәм минералдарҙың кесе төркөмсәһенә инә. Төп минералдары: барит (BaSO4) һәм витерит (BaCO3).

Барийҙың һирәк осрай торған минералдары: цельзиан йәки барий ялан шпаты (барий алюмосиликаты), гиалофан (ҡатнаш калий һәм барий алюмосиликаты), нитробарит (барий нитраттар) һ.б.

Хаҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Металлик барий 99,9 % таҙалыҡтағы ҡойолмаларының хаҡы 30 доллар 1 кг самаһы.

Ағыулылығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий һәм уның ҡайһы бер ҡушылмалары аҙыҡта һәм һыуҙа ПДК-нан артып киткәндә ағыулы булыуы ихтимал. Эсергә яраҡлы һыуҙа барийҙың рөхсәт ителгән иң сикке концентрацияһы 0,7 мг/дм³ тәшкил итә. Рәсәйҙә санитар-гигиеник нормативтарға ярашлы зарарлы матдәләр токсикологик лимитлау билдәһе буйынса нормалаштырыла; хәүефлелек класы - 2 (хәүефлелеге юғары матдәләр).

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Микроэлементы

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)IUPAC, 1960. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  2. 2,0 2,1 2,2 (not translated to ru) Nature's Building Blocks: An A-Z Guide of the Elements (New Edition)Издательство Оксфордского университета, 2011.
  3. Wieser M. E., Coplen T. B. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  4. 4,0 4,1 BARIUM
  5. Химик элементтарҙың периодик системаһы — 1869.
  6. 6,0 6,1 Chu Z., Chang J., Zhu Y. et al. Chemical Constituents of Cordyceps cicadae // Natural Product Communications: an international journal for communications and reviews — 2019. — Vol. 10, Iss. 12. — P. 1934578X1501001. — ISSN 1555-9475; 1934-578Xdoi:10.1177/1934578X1501001233
  7. https://www.cns11643.gov.tw/wordView.jsp?ID=94049
  8. Барий. // Популярная библиотека химических элементов. — М.: Издательство «Наука», 1977.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]