Барий

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Барий
Рәсем
Хөрмәтенә аталған вес[d]
Ауырлығы 137,327 ± 0,007 атомная единица массы[1]
Асыусы йәки уйлап табыусы Гемфри Дэви[d][2]
Асыу датаһы 1808[2]
Табылыу урыны Королевский институт[d][2]
Элемент символы Ba[3]
Химик формула Ba[4]
Каноническая формула SMILES [Ba][4]
Атом һаны 56[5]
Электронная конфигурация [Xe] 6s²
Электр кирелеге 0,89
Энергия ионизации 502,9 килоджоуль на моль, 965,2 килоджоуль на моль һәм 3600 килоджоуль на моль
Әселәнеү дәрәжәһе 2
Молярная энтальпия плавления 7,12 килоджоуль на моль
Тығыҙлыҡ 3,338 грамм на кубический сантиметр
Иреү температураһы 727 Цельсий градусы
Ҡайнау нөктәһе 1897 Цельсий градусы
Ионный радиус 1,35 ангстрем[6], 1,42 ангстрем[6] һәм 1,61 ангстрем[6]
Код MCN 2805.19.20
Commons-logo.svg Барий Викимилектә

Барий (лат. Barium, Ba) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осоро, 2-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 56.Атом һаны 56. Ябай матдә барий — йомшаҡ, яҡшы сүкелеүсән, һелтеле металл, көмөш-аҡ төҫтә. Юғары химик активлығына эйә; ағыулы.

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий элементының символы — Ba (Барий тип уҡыла).

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий 1774 йылда BaO оксиды рәүешендә Карл Шееле һәм Юһан Ган тарафынан асыла.[7].

1808 йылда инглиз химигы Гери Дэви барийҙың дымлы гидроксидын терегөмөш катоды менән электролизлап, барий амальгамаһын килтереп сығара; йылытҡанда терегөмөш парға әйләнеп бөткәндән һуң, унда металлик барий тороп ҡала.

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атамаһы бор. грек. βαρύς — «ауыр» һүҙенән алынған.

Тәбиғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ер ҡабығында барий йөкмәткеһе массаһын буйынса 0,05 % тәшкил итә; диңгеҙ һыуында барий — 0,02 мг/л. Барий әүҙем, һелтеле металдар һәм минералдарҙың кесе төркөмсәһенә инә. Төп минералдары: барит (BaSO4) һәм витерит (BaCO3).

Барийҙың һирәк осрай торған минералдары: цельзиан йәки барий ялан шпаты (барий алюмосиликаты), гиалофан (ҡатнаш калий һәм барий алюмосиликаты), нитробарит (барий нитраттар) һ.б.

Хаҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Металлик барий 99,9 % таҙалыҡтағы ҡойолмаларының хаҡы 30 доллар 1 кг самаһы.

Ағыулылығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Барий һәм уның ҡайһы бер ҡушылмалары аҙыҡта һәм һыуҙа ПДК-нан артып киткәндә ағыулы булыуы ихтимал. Эсергә яраҡлы һыуҙа барийҙың рөхсәт ителгән иң сикке концентрацияһы 0,7 мг/дм³ тәшкил итә. Рәсәйҙә санитар-гигиеник нормативтарға ярашлы зарарлы матдәләр токсикологик лимитлау билдәһе буйынса нормалаштырыла; хәүефлелек класы - 2 (хәүефлелеге юғары матдәләр).

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Микроэлементы

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Meija J., Coplen T. B., Berglund M., Brand W. A., Bièvre P. D., Gröning M., Holden N. E., Irrgeher J., Loss R. D., Walczyk T. et al. Atomic weights of the elements 2005 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2016. — Vol. 88, Iss. 3. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1515/PAC-2015-0305
  2. 2,0 2,1 2,2 Эмсли Д. Nature's Building Blocks: An A-Z Guide of the Elements (New Edition)Издательство Оксфордского университета, 2011.
  3. Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied ChemistryIUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
  4. 4,0 4,1 BARIUM (ингл.)
  5. периодическая система химических элементов — 1869.
  6. 6,0 6,1 6,2 (unspecified title)ISBN 0-8493-0485-7
  7. Барий. // Популярная библиотека химических элементов. — М.: Издательство «Наука», 1977.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]