Баден-Вюртемберг

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Баден-Вюртемберг
Baden-Württemberg
Герб
Герб
Флаг
Флаг
Ил

Германия

Премьер-министр

Винфрид Кречманн Германияның йәшелдәр партияһы

Халҡы

10 486 660

Майҙаны

35 751,48[1] км²

Баден-Вюртемберг на карте

www.baden-wuerttemberg.de Рәсми сайты

Ба́ден-Вю́ртемберг (нем. Baden-Württemberg), (әйтелеш )  — Германияның федераль ере, административ берекмәһе. Баш ҡала — Штутгарт.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ошо федераль ерҙен территорияһында бер нисә борон немец дәүләттәре булған: Швабия Баден, Гогенцоллерн, Вюртемберг. 1952 йылда Вюртемберг-Баден, Көньяк Баден һәм Вюртемберг-Гогенцоллерн еҙәре берләшеп нигеҙләнғән.

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баден-Вюртембергта «Даймлер», «Бош», «Порше», «Elba-Werk»[2][3], «SAP», «IBM», «Voith», «Testo», «ZF Friedrichshafen AG» ойошмалар эшләй. Штутгартта «Мерседес-Бенц» штаб-фатиры урынлашҡан. Вальдорфта Европаның иң эре программалар етештереүсе компанияһы(SAP AG) урынлашҡан.

Баден-Вюртембергта Германия буйынса эшһеҙлек иң түбән.

Региондын Эске тулайым продуктының 4,2 % тикшеренеүҙәрғә бара, Европа берләшмәһе буйынса иң юғары күрғәткес.

Шварцвальда механика заводтары бар. Мәҫәлән сәғәт һәм электроника (Junghans, Kienzle, SABA, Dual). Шваб альбы (тау массивы) текстиль сәнәғәте үҙәге (Hugo Boss, Trigema, Steiff).

Баден-Вюртембергта 2 атом электростанци эшләй (АЭС Филипсбург, АЭС Некарвестхайм).

Сәйәсәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Парламент — Ландтаг (Landtag von Baden-Württemberg). Башҡарма орган — ер хөкүмәте (Landesregierung von Baden-Württemberg), Премьер-Министрҙан (Ministerpräsidenten des Landes Baden-Württemberg) һәм министрҙарҙан тора, конституционн надзор органы —Баден-Вюртемберг Еренең Ғәҙҙелек Суды (Staatsgerichtshof für das Land Baden-Württemberg), юғары суд инстанциялары —Карлсруэ Юғары Ер Суды (Oberlandesgericht Karlsruhe) һәм Штутгарт Юғары Ер Суды (Oberlandesgericht Stuttgart), Баден-Вюртемберг административ юстиция суды (Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg).

Фән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

9 университет, 39 юғары уҡыу йорт, 130 яҡын ғилми-тикшеренеү ойошмалар. Карлсруэ технология институты, Гейдельберг һәм Тюбинген университеттары -иң ололар.

Федераль ерендә Карлсруэ технология институты (нем. Karlsruher Institut für Technologie (KIT), лат. Fridericiana (Фридерициана)) —Германияныӊ иӊ боронғо юғары уҡыу йорто урынлашҡан. Шулай уҡ ул Европаныӊ дүртенсе техник университет (Прага, Париж, Вена техник университетарынан һуӊ). Күп ваҡыт эсендә университетта ҡабул итеү имтихандары булманы. Һайланыш уҡыу ваҡытта булды.

Ҡоролош[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лөррах.

Ер райондарға (нем. Landkreis) һәм азат ҡалаларға (нем. Kreisfreie Stadt) бүленә. Райондар ҡалаларға (нем. Stadt) һәм общиналарға (нем. Gemeinde) бүленә. Ҡалалар община округттарға (нем. Gemeindebezirk), общиналар урындағы ерҙәрғә (нем. Ortschaft) бүленәләр.

Райондар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баден-Вюртемберг ере ҡоролошо

Азат ҡалалар (нем. Kreisfreie Stadt)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


50 мең кеше йәшәғән ҡалалар
Штутгарт 611,4 Констанц 84,5
Мангейм 315,3 Филлинген-Швеннинген 81,0
Карлсруэ 296,1 Аален 66,3
Фрайбург 225,6 Зиндельфинген 60,4
Гейдельберг 148,2 Швебиш-Гмюнд 59,7
Хайльбронн 124,1 Фридрихсхафен 59,4
Ульм 123,3 Оффенбург 59,3
Пфорцхайм 120,5 Гёппинген 56,9
Ройтлинген 112,6 Баден-Баден 54,6
Эслинген 92,1 Вайблинген 53,3
Людвигсбург 88,3 Равенсбург 50,0
Тюбинген 88,1

Урындағы дәүләт органдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Район парламенттары — крейстагттар (kreistag), ландраттан (landrat) һәм крейсраттан (kreisrat) тора. Ҡала парламенты — гемайндерат (gemeinderat), обер-бургомистрҙан (oberbürgermeister), һәм штадтраттарҙан (stadtrat) тора.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Statistische Ämter des Bundes und der Länder: Gebiet und Bevölkerung – Fläche und Bevölkerung, Stand: 2. April 2012. Abgerufen am 7. Januar 2013.
  2. О Компании Elba-Werk
  3. О Компании Ammann Elba Beton GmbH

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]