Башкиров Алексей Филиппович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Башкиров Алексей Филиппович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 21 март 1909({{padleft:1909|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Тыуған урыны РСФСР, Чувашская АССР[d], Батыревский район[d]
Вафат булыу көнө 9 сентябрь 1979({{padleft:1979|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (70 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Чебоксар
Һөнәр төрө яҙыусы, проза, публицистика
Жанр повесть[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Халыҡтар Дуҫлығы ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены медаль «За оборону Сталинграда» медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
Уҡыу йорто М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы

Алексей Филиппович Талвир (ысын фамилияһы Башкиров; 21 март 1909 йыл, Сембер губернаһы, Буинск өйәҙе, Большое Батырево, — 9 сентябрь 1979 йыл, Сыуашстан, Чебоксар) — сыуаш яҙыусыһы. 1941 йылдан — КПСС ағзаһы[1][2].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1909 йылда Буинск өйәҙенең Большое Батырево ауылында (хәҙерге Сыуашстандың Батырев районы Батырево ауылы) донъяға килгән. Икенсе дәрәжә Первомайский мәктәбен, артабан М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. СССР халыҡтары Үҙәк нәшриәтенеңсыуаш секцияһында, СССР-ҙың яҙыусылар союзының комсомол ойошмаһының секретары, ВЛКСМ Үҙәк комитетының пропаганда һәм агитация бүлегендә матбуғат буйынса инструктор булып эшләй.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында взвод командиры, рота политругы, «Комсомольская правда» гәзитенең корреспонденты була. Көнбайыш, Брянск, Сталинград һәм 2-се Балтика буйы фронттарындағы яуҙарҙа ҡатнаша. Һуғыш ваҡытында ҡаты яралана.

Демобилизациянан һуң бер нисә йыл дауамында «Коммунизм ялавӗ» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе була. 1954—1958 йылдарҙа — Сыуашстан яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе.

1960 йылда Ҡаҙанға күсә. Бында уның инициативаһы буйынса «Хусан» (Ҡаҙан) альманахы ойошторола. п йылдарҙан һуң яҙыусы тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта. Пьесалар, хәтирәләр яҙа, 1812-1814 йылдарҙағы Ватан һуғышы темаһына ҙур тарихи роман башлай.

1979 йылда яҙыусы вафат була. Чебоксарҙа ерләнгән.

Алексей Талвир исемен Чебоксарҙың төньяҡ-көнбайыш районында бер урам йөрөтә.

А. Талвирҙың китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Алексей Талвирҙың иң билдәле китаптары:

  • «Ҡышҡы һыуыҡта» — 1929 йылда сыға. Автор кулактың ауыр эшенән ҡалаға ҡасып киткән ике етем малайҙың еңел булмаған яҙмышы тураһында бәйән итә. Әҫәрҙә властарҙың балаларҙың ҡарауһыҙлығына ҡаршы көрәше тасуирлана.
  • «Хата» — 1931 йылда сыға. Был әҫәрҙә егерменсе йылдарҙағы комсомолецтар тураһында яҙыла. Китаптың геройҙарының береһе ул үҙе була.
  • «Буинск тракы» — 1953 йылдан сыға. Повест. сыуаш халҡының революция алдындағы тормошо тураһында һөйләй. Был китап бик күп телдәргә тәржемә ителгән.
  • «Һуғышҡа тиклем, һуғышта, һуғыштан һуң» — дүрт повесттән тора: «Ҡанат ҡағыу», «Фронт юлдарында», «Аҡса өсөн түгел», «Волга аға».
  • «Фундамент» (1965) — Сыуашстанда эшсе синыфтың һәм техник интеллигенцияһының формалашыу темаһын күтәргән роман.

А. Талвир тураһында әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Алексей Талвир (Башкиров Алексей Филиппович) / Юрьев М. Писатели Советской Чувашии / М. Юрьев, З. Романова. — Чебоксары,1988. — С. 294—296.
  • Алексей Талвир — улып чувашской литературы // Юхма М. Имена улиц твоих, Чебоксары! / М. Юхма. — Чебоксары, 2000.- С. 121—125.
  • Вспомним о Талвире // Чебоксарские новости. — 1999. — 20 марта.
  • Решетина Л. В память о Талвире / Л. Решетина // Чебоксарские новости. — 1999. — 24 марта. — С.1.
  • Юхма М. Талвир неизвестный — опальный / М. Юхма // Советская Чувашия.- 1999.- 13 марта и др

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы
  • Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
  • Халыҡтар дуҫлығы ордены

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]