Бискра (ҡала)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Бискра
Герб
Biskra Coat of Arms (French Algeria).svg
Рәсем
Дәүләт Flag of Algeria.svg Алжир
Административ үҙәге Бискра[d]
Административ-территориаль берәмек Бискра[d]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 87 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1[d]
Туғандаш ҡала Мобёж[d] һәм Махачҡала
Сиктәш Branis[d]
Майҙан 127,55 км²
Почта индексы 07000
Урынлашыу картаһы
Commons-logo.svg Бискра Викимилектә

Бискра (ғәр. بسكرة ‎; бербер.: Biskra in Tifinagh.svg Tibeskert, шулай уҡ 1981 й. алыпБескра[1]) — Алжирҙың төньяғындағы ҡала, шул уҡ исемле төп административ-территориаль берәмектең (вилайет) һәм округтың адиминистратив үҙәге. Алжирҙан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай яҡынса 400 саҡрым, Баина ҡалаһынан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 115 км, Туггурт ҡалаһынан төньяҡҡа ҡарай 222 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы — 190 000 кеше (2005 йылға)[2].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бискра урамы (1910 йыл).

IX быуатта ҡала урынлашҡан ерҙәрҙе ғәрәптәр яулай. Бискра XII быуат башында Заб ярым бойондороҡло дәүләттең баш ҡалаһы булып китә[1][2]. Әммә XIII быуатта был ерҙәр Ифрикия дәүләте менән идара иткән Хәфсидтәр династияһы хакимлығы аҫтына эләгә. 1552 йылда Бискраны Ғосман империяһы баҫып ала[1][2]. Төрөк хакимлығы XIX быуаттың беренсе яртыһына тиклем дауам итә; 1844 йылда Бискраны француз ғәскәрҙәре баҫып ала[3]. 1849 йылдан алып 1851 йылға тиклем осорҙа ҡалала цитадель төҙөлә[1][2]. 1849 йылдан алып 1871 йылдарға тиклем Бискра француздар менән урындағы күсмә ҡәбиләләр араһындағы һуғыш аренаһы була.

1962 йылда Бискра бойондороҡһоҙ Алжирҙың өлөшө була.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бискра климаты
Күрһәткес Ғин. Фев. Март Апр. Май Июнь Июль Авг. Сен. Окт. Нояб. Дек. Йыл
Уртаса максимум, °C 16,6 18,8 21,8 25,6 30,7 36,2 39,7 38,9 33,8 27,3 21,1 17,1 27,3
Уртаса температура, °C 11,8 13,7 16,4 19,9 24,8 29,9 33,2 32,8 28,2 22,3 16,3 12,5 21,8
Уртаса минимум, °C 6,9 8,6 10,9 14,2 18,8 23,6 26,6 26,5 22,6 17,1 11,4 7,8 16,2
Яуым-төшөм нормаһы, мм 12 8 12 10 12 5 1 6 23 16 18 7 130
Сығанаҡ: World Climate

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урындағы төп иҡтисадтың нигеҙен ауыл хужалығы продукцияһын етештереү һәм эшкәртеү тора. Ауыл хужалығы культураларын үҫтереү һуғарыу системаһы ярҙамында тормошҡа ашырыла[2]. Беренсе сиратта, бындай культура булып - финик емеше тора. Шулай уҡ бойҙай, арпа, инжир, гранат, өрөк һәм зәйтүн үҫтерелә[2].

Урындағы радиостанция бинаһы

Урындағы бюджеттың мөһим килеме булып туризм тора. Туристарҙы, тәү сиратта, ҡышҡы ваҡытта урындағы йомшаҡ климат, шулай уҡ ревматизм һәм инфекцион ауырыуҙарға ҡаршы дауалау маҡсаттарында ҡулланылған көкөрт сығанаҡтары йәлеп итә[2].

Транспорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала транспорт үҙәге булып тора, унан аша автомобиль һәм тимер юлдары үтә. Бискрала шулай уҡ аэропорт бар.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бискра халҡы
Йыл Халҡы[4]
1901 7500
1911 20 000
1926 22 000
1931 18 900
Бискра халҡы
Йыл Халҡы[4]
1936 21 300
1948 36 400
1954 52 500
1966 59 300
Бискра халҡы
Йыл Халҡы[4]
1977 77 000 (город)
90 500 (мун-тет)
1987 128 300
1998 177 600

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3
    Biskra (Algeria)(недоступная ссылка) Britannica Online Encyclopedia  (инг.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6
    Biskra Encyclopaedia LookLex  (инг.)
  3. Рынок, Бискра, Алжир (1899). 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 4,2 populstat.info

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]