Изюм

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Изюм
укр. Ізюм
ФлагГерб
Flag of Izium.svgCoat of Arms of Izium.svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1681
Рәсми атамаһы Ізюм
Дәүләт Flag of Ukraine.svg Украина
Административ үҙәге Изюмский район[d]
Административ-территориаль берәмек Изюмский район[d]
Халыҡ һаны 13 108 кеше (28 ғинуар (9 февраль) 1897)[1],
9609 кеше (1860)[2],
45 884 кеше (2021)[3]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 67 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+2:00[d] һәм UTC+3:00[d]
Туғандаш ҡала Тукумс һәм Дрогобыч[d][4]
Майҙаны 436 км²
Почта индексы 64300–64318
Рәсми сайт city-izyum.gov.ua
Урынлашыу картаһы
Урындағы телефон коды 5743
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Q63945336?
Commons-logo.svg Изюм Викимилектә

Изюм (укр. Ізюм) — Украинаның Харьков өлкәһендәге ҡала, Изюм районының административ үҙәге (район составына инмәй).

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Северский Донец йылғаһы буйында урынлашҡан.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1637 йылда батша Михаил Фёдорович үҙенең грамотаһында Изюм ҡурғаны янында ҡала төҙөргә кәрәклеген яҙа. Торама тураһындағы тәүге һүҙҙәр 1639 йылға ҡарай[5]. Әммә элегерәк телгә алынған «Изюм» исемле ауылдар ҡаланың йәшен арттырыу өсөн тура килмәй, сөнки әлеге ҡала биләмәһе 1681 йылда төҙөлгән ҡәлғәнән барлыҡҡа килгән һәм киңәйеп киткән[6].

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡаланың исеме төрки сығышлы, ҡаҙаҡса «өзен», ҡарасайса äzän «йылға», татарса üzän «үзән» һүҙҙәренән алынған тигән фараздар бар[7]. Шулай уҡ «йөҙөм» һүҙенән килеп сыҡҡан тигән версия ла бар, сөнки ҡала ситендә 17-се быуатта виноград үрсеткәндәр.

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Тройницкий Н. А. Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 г. XLVI. Харьковская губерния. (урыҫ)СПб.: 1904. — Т. 46. — С. V.
  2. Памятная книжка Харьковской губернии на 1862 год — Б. 27.
  3. Розподіл наявного населення за типом місцевостіГосударственная служба статистики Украины.
  4. https://city-izyum.gov.ua/izium-ta-drohobych-staly-mistamy-pobratymamy/
  5. Изюм // Советский энциклопедический словарь. редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. 4-е изд. М., «Советская энциклопедия», 1986. с. 481.
  6. Кисиленко В. Ю. Коли було засновано місто Ізюм // Слобожанщина. Погляд у минуле — 2021: збірник науково-документальних праць. — Житомир: Видавець О. О. Євенок, 2021. — С.176-179
  7. Фасмер М. Этимологический словарь русского языка. В 4 т. — М.: Прогресс, 1986. — Т. 2. — С. 124.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]