Солтанов Йыһат Әҙеһәм улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Йыһат Солтанов битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Йыһат Солтанов
Тыуған көнө:

3 декабрь 1932({{padleft:1932|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:3|2|0}}) (84 йәш)

Тыуған урыны:

Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районы Сәнкем-Биктимер ауылы

Гражданлығы:

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР
Рәсәй Рәсәй

Эшмәкәрлеге:

журналистика, проза

Наградалары:

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

Солтанов Йыһат Әҙеһәм улы (3 декабрь 1932) — башҡорт журналистикаһы ветераны, яҙыусыһы, тарихи-публицистик әҫәрҙәр авторы. 1967 йылдан СССР-ҙың Журналистар, 1971 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

Биография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Йыһат Әҙеһәм улы Солтанов 1932 йылдың 3 декабрендә Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ районы Сәнкем-Биктимер ауылында тыуған.
  • Һүнарсы башланғыс мәктәбендә белем ала. Һуңынан күрше Желтый ауылының 7 йыллыҡ мәктәбенә йөрөй. Сирләй башлау сәбәпле, уны тамамлай алмай.

Район үҙәгендә ярты йыллыҡ курста уҡығандан һуң колхозда ветеринария санитары булып эшләй. 1950 йылда Ырымбур ауыл хужалығы мәктәбенә ебәрелә. 1952 йылда 2-се курстан армияға саҡырыла һәм 1956 йылғаса Балтик флотында матрос булып хеҙмәт итә.

  • Запасҡа ҡайтарылғандан һуң Ағиҙел йылға пароходствоһында, шунан һуң тыуған яғындағы «Һаҡмар» колхозында эшләй. Был йылдарҙа ситтән тороп урта белем ала.
  • 1965—1969 йылдарҙа «Һәнәк» һәм «Башҡортостан ҡыҙы» журналдары редакцияларында, артабан оҙаҡ йылдар «Ағиҙел» журналының әҙәби хеҙмәткәре була. 1980-се йылдар башынан — профессиональ яҙыусы.
  • 1959 йылдан — КПСС ағзаһы.
  • 1969 йылда Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын ситтән тороп тамамлай.

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йыһат Солтановтың беренсе шиғыры 1953 йылда «Әҙәби Башҡортостан» ((«Ағиҙел») журналында баҫылһа, тәүге хикәйәһе 1957 йылда («Пионер») журналында донъя күрә. Ижадының артабанғы осоронда әҙип тарихи-публицистик әҫәрҙәр, романдар, повестәр, драмалар, хикәйәләр, фельетондар, шулай уҡ поэмалар һәм шиғырҙар авторы. Оло быуын яҙыусыһы һәм шағирының әҫәрҙәрен уҡыусылар ихлас ҡабул итә. Ул шулай уҡ әҙәби тәнҡит һәм публицистика өлкәһендә лә әүҙем эшләп килә. 2002 йылда прозаиктың боронғо башҡорттар тарихы тураһында «Хәтер китабы» баҫмаһы донъя күрҙе.

Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Урман бабай: Хикәйә. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1967, 22 бит.
  • Йондоҙ ямғыры: Шиғырҙар.Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1969, 54 бит.
  • Таң нурҙары: Повесть. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1971, 200 бит.
  • Минең шәжәрәм: Шиғырҙар һәм поэма. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1974, 80 бит.
  • Ҡояшлы ҡая: Повесть һәм хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1978, 240 бит.
  • Ҡырҡбыуын: Шиғырҙар, поэмалар. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1982, 174 бит.
  • Аҡсарлаҡ: Шиғырҙар, шиғри әкиәттәр. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990.
  • Иҫтәлеккә: Роман-киса. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1 (рус.) (Тикшерелгән 28 ноябрь 2017)
  • Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.) (Тикшерелгән 28 ноябрь 2017)
  • Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит. (Тикшерелгән 28 ноябрь 2017)
  • Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр. (рус.)

 (Тикшерелгән 28 ноябрь 2017)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]