Йөклө күбәләк

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Йөклө күбәләк
Йөклө күбәләк
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Хайуандар
Тип: Быуынтыҡ аяҡлылар
Класс: Бөжәктәр
Суб-класс: Ҡанатлы бөжәктәр
Надотряд: Яңы ҡанатлы бөжәктәр
Отряд: Селтәр ҡанатлылар
Ғаилә: Көндөҙгө күбәләктәр
Ырыу: Libelloides
Төр: Сыбар йөклө күбәләк
Латинса исеме
Libelloides macaronius
(Scopoli, 1763)
Синонимы
  • Ascalaphus macaronius (Scopoli, 1768)

Йөклө күбәләк[1], йәки сыбар йөклө күбәләк[2] (лат. Libelloides macaronius) — көндөҙгө күбәләктәр ғаиләһе селтәр ҡанатлылар отрядына ҡараған бөжәк. Урта диңгеҙ реликты.

Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кавказ, Көнбайыш Себер, Урта Азия, Ҡаҙағстан, Рәсәйҙең Европа өлөшөнөң көньяғында таралған. Башҡортостан Республикаһы‑ҙа урман‑дала һәм дала райондарында осрай.

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кәүҙә оҙонлоғо 20 мм тиклем, ҡараңғы төҫтәге йөндәр м‑н ҡапланған. Ҡанаттары ярылы, алғылары — төбөндә һары төҫтә, өҫкө өлөшөндә үтә күренеүсән, йыуылған ҡараңғы төҫтәге таптар м-н; артҡылары — һары төҫтә, төбөндә һәм осонда ҡараңғы биҙәк менән. Күҙҙәре бураҙна ярҙамында ике өлөшкә бүленгән. Мыйыҡтары оҙон, осонда суҡмар рәүешендәге бер аҙ киңәйгән. Енси диморфизм сағылмаған.

Үрсеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йомортҡаларын үлән һабаҡтарына һала. Ҡарышлауыҡтары таштар йәки ҡойолған япраҡтар аҫтында йәшәй, ҡомло тупраҡта йомро ебәк ҡуҙыларҙа ҡурсаҡлана. Ҡурсаҡтың үҫеше 3 аҙна тирәһе бара. Өлкән бөжәктең осоуы июнь аҙағынан июлгә тиклем.

Туҡланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөжәк һәм уның ҡарышлауыҡтары — йыртҡыс, ваҡ бөжәктәр һәм уларҙың ҡарышлауыҡтары менән туҡланалар.

Иҫәбе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәйҙә бик һирәк осрай. Ҡаҙағстанда даими. Ҡырым ярым утрауында дала өлөшөндә йыш осрай.

Һаҡлау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Красная книга СССР: Редкие и находящиеся под угрозой исчезновения виды животных и растений. Том 1 / Главная ред. коллегия: А. М. Бородин, А. Г. Банников, В. Е. Соколов и др. — 2-е изд. — М.: Лесная промышленность, 1984. — С. 278. — 392 с.
  2. Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые (латинский-русский-английский-немецкий-французский) / Под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой — М.: РУССО, 2000. — Б. 189. — 1060 экз. — ISBN 5-88721-162-8.