Марракеш

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Марракеш
Lua хатаһы: expandTemplate: template "lang-tzm" does not exist.
Флаг
Flag of Marrakech province.svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1065
Рәсми атамаһы مراكش
Этнохороним Marrakéchoise[1] һәм Marrakéchois[1]
Нигеҙләүсе Абу Бакр ибн Умар[d]
Дәүләт Flag of Morocco.svg Марокко[d]
Административ үҙәге Әл-Мурабиттар, Альмохады[d], Марракеш-Сафи[d] һәм Марракеш[d]
Административ-территориаль берәмек Марракеш[d]
Хөкүмәт башлығы Mohamed Larbi Belcaid[d]
Халыҡ һаны 928 850 кеше (1 ғинуар 2014)
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 468 метр[2]
Сәғәт бүлкәте Көнбайыш Европа ваҡыты[d] һәм UTC±0:00[d]
Туғандаш ҡала Сүс, Гранада[d], Марсель, Клермон-Ферран, Томбукту[d], Ташкент, Аяччо[d], Тур[d], Нью-Йорк, Мәккә, Париж, Мадрид, Одесса[3] һәм Сиди Беннур[d]
Милке Марракеш[d] һәм Stade El Harti[d]
Телгә алынған хеҙмәттәр Civilization V[d]
Майҙан 230 км²
Почта индексы 40000
Рәсми сайт ville-marrakech.ma
Урынлашыу картаһы
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы Category:Films shot in Marrakesh[d]
Commons-logo.svg Марракеш Викимилектә

Марракеш[4] (Марракиш[5],бербер. ⴰⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ, марок. диалект. Марракашғәр. مراكش‎ ) — Марокконың дүрт империя ҡалаларының береһе. Хәҙер Марракеш — Сафи өлкәһенең административ үҙәге, уның составында шул уҡ исемле префектура ойоштора.

Касабланка, Фес һәм Танжерҙан ҡала, ҙурлығы буйына илдең дүртенсе ҡалаһы.

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Марракеш —«Марокко» исемен испанса боҙоп әйтелеше (исп. Marruecos). Элек Марокко көнсығышта «Марракеш» исеме аҫтында билдәле булған, һәм ҡайһы бер мосолман илдәрендә әле лә шулай атала.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Атлас тауҙары итәгендә, Рабаттан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 330 км һәм Касабланканан 240 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала биләмәһендә уртаса бейеклеге диңгеҙ кимәленән яҡынса 450 м тәшкил итә. Ҡала тирә-яғында иң юғары нөктәһе булып Джбель Тишка (3240 м) тауы тора, ул Марракештан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай урынлашҡан һәм түбәһендә йыл әйләнәһендә ҡар ята.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум, °C 30,0 33,1 37,0 37,7 42,4 46,9 49,6 48,6 43,8 39,7 33,6 30,9 49,6
Уртаса максимум, °C 18,6 20,6 23,7 25,2 28,4 32,9 37,3 36,7 32,6 27,9 23,0 19,7 27,2
Уртаса температура, °C 11,9 14,0 16,8 18,2 21,0 24,8 28,4 28,2 25,2 21,2 16,5 13,1 19,9
Уртаса минимум, °C 6,3 8,4 10,8 12,2 14,7 17,7 20,7 20,9 19,0 15,6 11,1 7,7 13,8
Абсолют минимум, °C −3 0,0 1,2 3,0 7,9 9,0 13,0 13,0 10,0 6,0 2,0 −2,4 −3
Яуым-төшөм нормаһы, мм 30 29 33 23 11 5 1 3 7 18 29 25 213
Сығанаҡ: Погода и Климат

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалаға 1060 йылдар тирәһендә Әл-Мурабиттар династияһынан Әбу Бәкер ибн Ғүмәр нигеҙ һалған, һәм быуаттар дауамында Әл-Мурабиттарға, ә 1147 йылдан — уларға алмашҡа килгән Әлмөхәдтәргә баш ҡала булып хеҙмәт иткән. Марракештың алтын быуаты Яҡуп әл-Мансур идара итеүе ваҡытына тура килә (1184—1199), ул Кутубия һәм Әл-Мансурия мәсеттәрен төҙөй. Кутубия мәсетенең 70 метрлыҡ манараһы әлегә тиклем Марракештың символы булып ҡала.

1269 йыл Марракеш Маринидтар хакимлығы аҫтына күсә, улар баш ҡаланы Фесҡа күсерә. XVI быуатта Саадиттар уға баш ҡала функцияларын кире ҡайтара. Ҡалала Әл-Бади һарайының һәм был хакимдарҙың кәшәнәләр комплексы емереклектәре һаҡланып ҡалған.

1912 йылда Марракешты әл-Хиба етәкселегендәге Сахара баш күтәреүселәре баҫып ала, әммә тиҙҙән ҡаланы француздар яулап ала һәм 1956 йылға тиклем ул Марокконың француз протекторатына инә. Ғәмәлдә ҡала менән әл -Глауи феодаль ғаиләһе идара итә, уларҙың вәкилдәренең береһе (Тәми әл-Глауи) 1953 йылда солтан Мөхәммәт V ҡолатыуҙы ойоштора.

Үҙенең бөтә тарихы дауамында Марракеш Фес менән Марокконың төп ҡалаһы булыу хоҡуғына ярыша, ил йыш ҡына үҙенең баш ҡалалары менән - төньяҡта Фес һәм көньяҡта Марракеш ике бойондороҡһоҙ өлөшкә бүленә. Рабат ҡалаһын хәҙерге Марокконың баш ҡалаһы итеп һайлау был ярышыусы ҡалаларҙың араһындағы компромисс кеүек тип ҡарарға мөмкин.

Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1985 йылда Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән Марракеш мәҙинәһе балсыҡ биналарҙың һәм нығытмаларҙың ерәнһыу төҫө арҡаһында «ҡыҙыл ҡала» тип атала. Мәҙинә үҙәгендә — Джемаа әл-Фна майҙаны. Бында акробаттар, әкиәтселәр, һыу һатыусылар, бейеүсе, музыкант, йылан арбаусыларҙы күрергә мөмкин. Иҫке ҡала артында пальма сауҡалығы һуҙылған. Марракеш ғөмүмән, үҙенең парк һәм баҡсалары менән дан тота. Улар араһында 405 га майҙан менән кәртәләнгән Агдал баҡсаһын, Менар зәйтүн ағасы сауҡалығын, Мажорель паркын айырып әйтергә була.

Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Марракешта «Человек, который слишком много знал» (1956, реж. Альфред Хичкок) киҫкен сюжетлы фильмының беренсе өлөшө үтә.
  • Немец «Goombay Dance Band» төркөмөнөң репертуарында «Марракеш» йыры бар[6].
  • Немец музыканты һәм диджейы Андре Таннебергер (ATB) ижадында шул уҡ «Marrakesh» композиция бар[7].

Марракешта урыҫ общинаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1932 йылдан ҡалала беренсе тулҡын урыҫ эмигранттары нигеҙ һалған Сергий Радонежский хөрмәтенә төҙөлгән православие сиркәүе эшләп килә, унда рухани булып Рабаттағы Рус Воскресенский ҡорамынан килгән Варсонофий (Толстухин) һәм Митрофан (Ярославцев) тора[8].

Фотоһүрәттәр галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. http://gpso.de/maps/
  3. https://omr.gov.ua/ua/international/goroda-partneri/marrakesh-korolevstvo-marokko/
  4. Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 219.
  5. Большая советская энциклопедия — 1950 Т. 2. — Б. 175.
  6. Marrakesh - Goombay Dance Band на YouTube
  7. Kontor.TV. ATB - Marrakech (Official Video HD) (4 марта 2009). Дата обращения 18 февраля 2019.
  8. Евлогий (Георгиевский), митрополит. Путь моей жизни — М.: Московский рабочий, 1994.