Рыльск

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Рыльск
ФлагГерб
Flag of Rylsk (Kursk oblast).pngCoat of Arms of Rylsk rayon (Kursk oblast).png
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй[1]
Административ үҙәге Рыльский район[d][1] һәм Городское поселение город Рыльск[d][1]
Административ-территориаль берәмек Городское поселение город Рыльск[d][1]
Халыҡ һаны 16 147 кеше (1 ғинуар 2018)[2]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 160 метр
Почта индексы 307370
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы [d]
Урындағы телефон коды 47152
Commons-logo.svg Рыльск Викимилектә


Рыльск — Рәсәй федерацияһының Курск өлкәһендәге ҡалаһы, Рыльск районының административ үҙәге.

Рыльск ҡала муниципаль берәмеге, уның биләмәһе составында берҙән-бер тораҡ пункты[3].

Сейм йылғаһының ике ярында ла (бассейн Днепр) урынлашҡан, Курск ҡалаһынан көнбайышҡа табан 124 км алыҫлыҡта тора. Халҡы — 16 319 кеше (2017 йыл мәғлүмәттәре буйынса). Рыльск Рәсәйҙәге иң боронғо ҡалаларҙың береһе булып тора.

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исеме бындағы Рыло йылғаһынан килеп сыҡҡандыр, моғайын, тигән фараз бар, бәлки русса РЫТЬ һүҙенән сыҡҡандыр. йылғаның атамаһы килеп сығышы билдәле түгел. Шулай уҡ бер нисә «халыҡ этимологияһы» версияһы бар:

Бер версия буйынса исеме преподобный Иоанн Рыльскийға барып тоташа. Әммә преподобный бер ҡасан да Рыльскиҙа йәшәмәгән, ә — Болгарияла йәшәгән. Шулай уҡ ҡала исеме Рильский тауҙары менән бәйле тип тә әйтелә.

Икенсе фараз яҡлылар, ҡаланың исеме боронғо Ярило һүҙнән килеп сыҡҡан тип уйлай (Яри(ы)льск).

Тағы ла бер боронғо легенда буйынса, ҡала үҙ исемен ҡырағай сусҡа бәрәстәренең мороно менән ерҙе соҡоп (разрыть) йылғаның башын тапҡан, шуға Рыльск йылғаһы һәм аҙаҡтан Рыльск ҡалаһы тигән исем килеп сыҡҡан, тип әйтелә.

Климаты уртаса-континенталь. Ҡалала йылы яҙ һәм оҙайлы йәй. Ҡыш болотло һәм дымлы, һыуыҡ һауа тулҡындары епшек ҡар менән алмашына. Күп йыллыҡ күҙәтеүҙәр буйынса, иң һалҡын ай-ғинуар, уның уртаса температураһы −6,9°С, иң йылы ай июль, июлдә уртаса температура — +19,5 °С, йыллыҡ яуым — төшөм күләме-638 мм.

Рыльск климаты (норма 1960—2000 йй, рекорд — 1960 й.)
Күрһәткестәре Дек. Ғин. Март Апра. Май Июнь Июль Авг. Сена. Окт. Нояб. Февр. Йыл
Абсолют максимум, °C 7,7 11,5 19,4 29,1 32 35,5 37 39,6 31,1 26,6 17,4 10,1 39,6 Һауа температураһы, °C -4,1 -3,2 2,4 12,5 20 23,2 24,9 23,9 18 10,6 2,7 -2 10,9
Уртаса температура, °C -6,9 -6,4 -1,1 7,8 14,5 17,9 19,5 18,4 12,8 6,6 0,2 -4,4 6,8
Уртаса минимум, °C -9,6 -9,3 -4,1 3,7 9,4 12,9 14,6 13,4 8,5 3,3 -2 -6,8 3
Абсолют минимум, °C -33,9 -31 -34,8 -9,3 -3,5 2 -0,3 -0,3 -4 -8,8 -24,8 -28,6 -34,8
Яуым-төшөм нормаһы, мм 41 36 39 44 55 75 85 59 57 49 48 50 638
Сығанағы: Climatebase.ru
Рыльск климаты (1981-2010 йылдарҙа )
Күрһәткестәре Дек. Ғин. Март Апра. Май Июнь Июль Авг. Сена. Окт. Нояб. Февре. Йыл
Уртаса температура, °C -5,5 -5,6 -0,4 8,0 14,5 17,9 19,7 18,7 12,9 6,8 0,0 -4,4 6,9
Яуым-төшөм нормаһы, мм 41 41 40 48 58 78 87 56 61 55 46 46 657
Сығанағы: ФГБУ "ВНИИГМИ-МЦД"

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала 751 Рәсәй Федерацияһының 1112[4] ҡалаһы араһында [5] 375-се урында була

Яҡындағы тораҡ пункттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Пригородная Слободка (Рыльский районы)
  • Малогнеушево

Сәнәғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • ААО «Глобус»[6];
  • ААО «Сыродел»[7];
  • ЯСЙ «Промсахар»[8];
  • ЯСЙ «Рыльский икмәк заводы»[9];
  • ААО «Рыльский авторемонт заводы»[10].


Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]





Г. И. Шелихов һәйкәле

Торлаҡ һәм административ биналар һаҡлана. Рыльскиҙа бер нисә тиҫтә XVIII—XIX быуаттарһан һаҡланып ҡалған торлаҡ һәм административ биналар бар: Покровка православие соборы (1822), Успение соборы (1811), Вознесение сиркәүе (1866). Ҡалала крайҙы өйрәнеү музейы эшләй, , унда сәнғәт әйберҙәренең бай коллекцияһы һаҡлана.

Ғибәҙәтханалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Николаев сиркәүе — ғәмәлдән сығарылған.
  • Успенский кафедраль соборы — православие ҡорамы, уның алдында Г. И. Шелихов һәйкәле тора.. Собор 1811 йылда 1-се гильдия сауҙагәре И. Ф. Филимонов тарафынан төҙөлгән.
  • Покровка соборы 1822 йылдарҙа Преображенский урамында Шелиховтар тарафынан төҙөлгән.
  • Вознесение сиркәүе Ленин һәм Луначарский урамдары киҫелешендә тора. Бина 1866 йылда төҙөлгән.
Сауҙагәр Шелихов Г. И. йорто (18 быуат архитектура ҡомартҡыһы)
Рыльск авиаколеджы һәм Г. И. Шелихов мираҫы тарихы музейы

Музей[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Дәүләт тыуған яҡты өйрәнеү музейы. (Урицкий урамы, 81);
  • Рыльский авиация техник колледжының музей-мемориаль комплексы (Советская майҙаны, 7);
  • Рыльский хәрби дан музейы (Маяковский урамы, 41);
  • Рыльский аграр техникум тарихы музейы (Ленин урамы, 42).

Рыльскиҙан алыҫ булмаған «Марьино Усадьбаһы» музейы.

Вигляд зі ставка на південний фасад («Мар'їне»).jpg

Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Рыльск-арена — стадион, өлкә масштабындағы спорткомплекс
  • ФОК Спорткомплекс — төҙөлөш алып барыла

Киң мәғлүмәт саралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гәзиттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Районные будни
  • Рыльские вести
  • СЕЙМ-ИНФО

Рыльск телевидениеһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Аналог-ТВ
  • Беренсе канал 57ТВК
  • Рәсәй 27ТВК-Курск ДТРК-ҺЫ 1
  • Бишенсе Канал 52ТВК
  • Рәсәй 32ТВК
  • 47ТВК МАТЧ ТВ
  • 44ТВК СТС-Курск
  • Цифрлы-ТВ
  • 10ТВК РТРС-1
  • 56ТВК РТРС-2

Радиостанциялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 106,5FM Радио Курс
  • 107,4FM Дорожное Радио (план)
  • 101,5FM план
  • 102,4FM план
  • 104,9FM план

Туғанлашҡан ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 ОКТМО. 179/2016. Центральный ФО
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРәсәй Федерацияһы статистика федераль хеҙмәте.
  3. Курск өлкәһендәге закондың 2004 йылдың 21 октябрендә № 48-ЗКО «курск өлкәһе муниципаль мәғариф ТУРАҺЫНДА»
  4. с учётом городов Крыма
  5. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года. Таблица «31. Численность населения городов и пгт по федеральным округам и субъектам Российской Федерации на 1 января 2016 года». RAR-архив (1,0 Mб)
  6. ОАО «GLOBUS», Рыльск
  7. Pulset
  8. Шәкәр заводы Рыльский
  9. Тармаҡ бизнес-справочник предприятий Рәсәйҙәге
  10. Справочник предприятий Центрального федерального округа России. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 март 2016. 2 ғинуар 2013 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]