Тальк

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Тальк
Рәсем
Хөрмәтенә аталған Тальк[1]
Химик формула H₂Mg₃O₁₂Si₄[2]
Каноническая формула SMILES [OH-].[OH-].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[O-2].[Mg+2].[Mg+2].[Mg+2].[Si+4].[Si+4].[Si+4].[Si+4][2]
Тығыҙлыҡ 2,75 ± 0,05 грамм на кубический сантиметр
Иреү температураһы 1832 ± 1 Фаренгейт градусы[3] һәм 1652 ± 1 Фаренгейт градусы[3]
Давление пара 0 ± 1 миллиметр ртутного столба[3]
Цвет черты Аҡ
Кристаллическая система моноклинная сингония[d]
Кристаллографическая группа кристаллографическая группа 15[d][4]
Твёрдость по шкале Мооса 1[5][6]
Strunz 8 VIII/H.09
Nickel-Strunz 9 9.EC.05
Nickel-Strunz 10 9.EC.05
Временное среднее значение предела допустимого воздействия 2 ± 1 миллиграмм на кубический метр[3]
IDLH 1000 ± 100 миллиграмм на кубический метр[3]
Является активным ингредиентом в Sclerosol[d][7]
Применяется для лечения Пневмоторакс[d][8]
IMA-статус унаследованный минерал[d][9]
PGCH коды 0584
Commons-logo.svg Тальк Викимилектә
Тальк кристалдары.

Тальк — Mg3Si4O10(OH)2 — силикаттар класы, ҡатлы силикаттар аҫкласына ҡараған минерал. Кристаллик матдә, тотҡанда майлы булып тойолған аҡ (һирәгерәк йәшел) төҫтәге онтаҡ. Тальктың сифатын уның аҡлыҡ дәрәжәһенә ҡарап билдәләнә. Сәнәғәт маҡсаттарында онталған тальк, микротальк һәм башҡалар ҡулланыла.

Үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төҫө аҡтан алып йәшелгә тиклем. Майлы кеүек ялтырай, ҡатламдары мәрүәтле. Ҡатламдары бик камил. Талькты ғалим Майкл Фарадей асҡан. Мосс шкалаһы буйынса минималь (1—2 балл) ҡатылыҡҡа эйә — тырнаҡ менән сыйыла, гипс менән эшкәртеүгә бирелә. Тотоп ҡарағанда майлы кеүек.

Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • миннесотаит (Fe миҡдары 50—80 ат. %);
  • виллемсеит — ярайһы уҡ никелле;
  • стеатит (майлыҡас) — тығыҙ массив;
  • агалит — йоҡа ҡатлаулы;
  • затлы тальк — үтә күренмәле аҡһыл .

Башҡа тоҡомдарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Талькохлорит — 40—50 процентҡа тальктан торған тоҡом.

Ҡулланыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Балалар өсөн онтаҡ дарыу компоненты булып тора. Көнкүрештә бер-береһенә тейеп торған өҫлөктәрҙең ышҡылыуына ҡаршы ҡулланыла (резина бирсәткәлә, аяҡ кейемендә, камера менән вело/мото-покрышка араһында), шулай уҡ оҙаҡ һаҡлана торған резина әйберҙәрҙең йәбешеүен булдырмай.

Тальк,ышҡылыуҙы кәметкәнлектән, ограниченно юғары ҡаҙаныштар спортында — ауыр атлетикала, спорт гимнастикаһында һәм ҡаяға үрмәләүҙә (тәү сиратта, спортта) ҡулланылғылай. Спортта тальк башлыса күнекмәләр ваҡытында (һөйәлдәргә һәм тире ышҡылыуҙарға юл ҡуймаҫ өсөн) тотонола, ә ярыш ваҡытында ҡул снаряд менән яҡшы берекһен өсөн ҡоро йә шыйыҡ магнезиялы ҡатнашмалар — 4MgCO3*Mg(OH)2*4H2O файҙаланыла.

Косметикала пудра ингредиенты булып тора.

Резина, ҡағыҙ, лак-буяу, медицина (таблеталарҙа), парфюмерия-косметика һәм башҡа сәнәғәт тармаҡтарында тултырғыс итеп ҡулланыла.

Файҙаланыуҙың мөһим өлкәһе — керамика (айырыуса радиоизоляцион).

В аҙыҡ сәнәғәтендә E553b аҙыҡ өҫтәмәһе сифатында теркәлгән.

Пластмассалар сәнәғәтендә нуклеатор (нуклеирлаусы өҫтәмә) итеп ҡулланыла, ул полимерҙарҙың кристаллашыу циклын ҡыҫҡарта һәм уларҙың физик-механик үҙенсәлектәрен яҡшырта. [источник не указан 1729 дней]

Табыу һәм етештереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

СССР ваҡытында Урта Уралда Шаброво тальк-магнезият ятҡылығы һәм Көньяҡ Уралда Мейәс талькит ятҡылыҡтары, стеатит тальктың Онот ятҡылығы (Көнсығыш Саян), Учалы ҡалаһы янында Кирәбе ятҡылығы эшкәртелә, Көнбайыш Байкал буйы тальклы провинцияһына геологик разведка яһала.

Тальктың эре ятҡылыҡтары — Канадала (Мейдок), АҠШ-та (Гавернур), Францияла (Люзенак).

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Тальк. catalogmineralov.ru. 11 август 2014 тикшерелгән.
  • Talc Mineral Data. Mineralogy Database. 11 август 2014 тикшерелгән.