Торжок

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Торжок
Флаг[d]
Flag of Torzhok (Tver oblast).pngCoat of Arms of Torzhok (Tver oblast).png
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ үҙәге Торжокский район[d][1]
Административ-территориаль берәмек Тверь өлкәһе
Халыҡ һаны 45 641 кеше (1 ғинуар 2018)[2]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 165 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+03:00[d]
Туғандаш ҡала Слоним[d], Мәскәү ҡалаһы, Савонлинна, Мелле (Германия) һәм Валдай[d]
Майҙан 59 км²
Почта индексы 172000–172011
Рәсми сайт torzhok-adm.ru
Беренсе яҙма телгә алыу 988
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы [d]
Урындағы телефон коды 48251
Commons-logo.svg Торжок Викимилектә

Торжок — Рәсәйҙең Тверь өлкәһендәге ҡалаһы. Торжок районының административ үҙәге, әммә ул — өлкә әһәмиәтендәге ҡала, шул уҡ исемдәге Торжок ҡалаһы ҡала округы муниципаль берәмеген барлыҡҡа килтерә[3].

Тверца йылғаһы буйында урынлашҡан . Уға X—XI быуаттарҙа нигеҙ һалынған.

Рустең көньяҡ райондарнан Новгород менән Петербургҡа табан үткән эре сауҙа юлдарының береһе. XV быуат урталарына тиклем — Новгород республикаһының сик буйы ҡалаһы

Ҡалала XVII—XIX быуаттарҙағы архитектура ҡомартҡыларын һаҡлана: шул иҫәптән торлаҡ, ғибәҙәтханалар, Борисоглебский һәм Воскресенский монастырҙары. Полиграфия сәнәғәте һәм янғын һүндереү техникаһын етештереү үҫешкән. Халыҡ һаны — 45 641 кеше (2018 йылғы мәғлүмәттәр буйынса).

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Географик урыны

Торжок рәсәйҙең Европа өлөшөндә, Валдай ҡалҡыулығы итәгендә, Волганың һул ҡушылдығы булған Тверца йылғаһының ике ярына урынлашҡан. Ҡала майҙаны — 58,8 кв. километр. Диңгеҙ кимәленән уртаса бейеклеге — 165 м[4].

Торжоктан көньяҡ-көнсығышҡа табан 64 саҡрымда Тверь ҡалаһы ята[5], ә 239 километрҙа — Мәскәү[6]. Ҡала янынан ғына «Рәсәй» автомобиль юлы үтә, ул ҡаланы Мәскәү һәм Санкт-Петербург менән бәйләй. «Торжок» тимер юл станцияһынан Ржев, Лихославль һәм Соблаго ҡалаларына аоездар йөрөй.

Ҡаланы Тверца йылғаһы ике өлөшкә бүлә, йылға тверца йылға аша өс күпер һалынған, уларҙың береһе — йәйәүлеләр өсөн. Шартлы рәүештә ҡала түбәндәге райондарға бүленә:

  • Ленинград шоссеһы
  • Калинин шоссеһы
  • Үҙәк (һул һәм уң яҡ яр)
  • Марс
  • Көньяҡ
  • Митино
  • Химик
  • Луначарка
  • Володарка
Климаты
Климат Торжок
Күрһәткестәре Дек. Два. Март Апра. Май Июнь Июль Авг. Сена. Окт. Нояб. Тирәсте. Йыл
Һауа температураһы, °C -6 -4,9 1,4 9,8 17 21 23,1 20,9 14,7 7,6 0,5 -3,8 8,4
Уртаса температура, °C -8,8 -8,5 -2,6 5 11,6 15,7 17,8 15,7 10,1 4,4 -1,7 -6,2 4,4
Ул кәм тигәндә, °C -12,4 -12,7 -7 0,1 5,7 9,9 12,2 10,6 5,7 1,2 -4,1 -9,1 0
Яуым-төшөм нормаһы, мм 35 33 30 36 63 78 78 68 52 52 44 41 610
Сығанағы: Weather MSN, Climate-data.org

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Торжок — Рәсәйҙәге иң боронғо ҡалаларҙың береһе[7]. Уның барлыҡҡа килеүенең аныҡ ҡына датаһы билдәле түгел. X—XI быуаттарҙа Новгород сауҙагәрҙәре ҡалаға нигеҙ һалған тип иҫәпләнелә. Археологик ҡаҙыныу эштәре лә быны раҫлай[8]. Торжок тураһындағы беренсе яҙма 1139 йылғы Новгород йылъяҙмаһында табыла[9]. Был йылъяҙма ҡаланы Суздаль кенәзе Юрий Долгорукийҙың баҫып алыуы тураһында бәйән итә:

« Въ лѣто 6647. ...и разгнѣвася Гюрги, идя опять Суждалю, възя Новыи търгъ. »

Атамаһының килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала атамаһының килеп сығышы «торг» һүҙе менән бәйле. Борон бында күрше кенәзлектәр һәм башҡа дәүләттәрҙең сауҙагәрҙәре сауҙа ойошторор булған. XII быуаттан алып йылъяҙмаларҙа «Яңы Торг» һәм «Торжок» атамалары осрай. Һуңғы атама халыҡ телендә нығына һәм рәсми атамаһы булып ҡала. Шуға ҡарамаҫтан, хәҙерге топонимикала «торжокский» сифаты менән бер рәттән «новоторжский» варианты ла ҡулланыла, ә ҡала халҡы «новоторҙар» тип атала[10].

Torzhok abbey.jpg
Torzhok overview.jpg
Крепостной вал около Борисоглебского монастыря в Торжке.jpg
Церковь Михаила Архангела в Торжке.jpg
XX быуат башында күперҙән Борисоглебский монастыры күренеше XX быуат башында крепостной валдан күренеш XX быуат башында Борисоглебский монастыры янындағы крепостной вал XX быуат башында Михаил Архангел сиркәүе

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Борисоглебский монастыры комплексы
Василёво. «Шайтан» күпере

Туғанлашҡан ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һынлы сәнғәттә Торжок[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фотогалерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Торжокский район — 1929.
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРәсәй Федерацияһы статистика федераль хеҙмәте.
  3. Устав города Торжок
  4. История города. Официальный сайт администрации города Торжка.
  5. Расстояние между Торжком и Тверью
  6. Расстояние между Торжком и Москвой
  7. Ошибка: не задан параметр заглавие= в шаблоне {{публикация}}.
  8. Летопись города. Отрывок из книги М. А. Ильина. «Торжок-инфо».
  9. Ошибка: не задан параметр заглавие= в шаблоне {{публикация}}.
  10. Необходимо задать параметр title= в шаблоне {{cite web}}. Необходимо задать параметр url= в шаблоне {{cite web}}. .
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Официальный сайт. Торжок. Города-партнеры.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Суслов А. А. Город Торжок и Новоторжский район (историко-экономический очерк) — Калинин: Калининское книжное изд-во, 1958. — 126 б.
  • Суслов А. А. Торжок и его окрестности — М.: Московский рабочий, 1970. — 160 б. — 35 000 экз.
  • Суслов А. А., Фомин А. А. Торжок и его окрестности. 2-е изд — М.: Московский рабочий. Калинин. отд-ние, 1983. — 192 б.
  • Малыгин П. Д. Древний Торжок. Историко-археологические очерки — Торжок: ВООПИК, Калининское обл. отд-ние, 1983. — 56 б.
  • Кашкова В. Ф. Пушкинский путеводитель: Москва — Тверь — Санкт-Петербург — Тверь: Сувенир, 1994. — 271 б. — ISBN 5-85754-063-21.
  • Кашкова В. Ф. У Пожарского в Торжке — Тверь: Лилия ЛТД, 1996. — 32 б. — ISBN 5-89417-005-2.
  • Кашкова В. Ф. Я к вам лечу воспоминаньем… — Тверь: Тверское обл. кн.-журн. изд-во, 1997. — 207 б. — ISBN 5-85457-094-7.
  • Писигин В. Ф. Эхо пушкинской строки. Очерк о праздновании 198-й годовщины со дня рождения А. С. Пушкина в городе Торжке — М.: ЭПИцентр, 1998. — 204 б. — ISBN 5-89069-006-X.
  • Торжок в путевых заметках и мемуарах / Составитель И. А. Бочкарёва — Торжок: Всерос. ист.-этногр. музей, 2002. — 182 б. — ISBN 5-87049-310-2.
  • Кашкова В. Ф. Голоса из тревожного детства. Прифронтовой Торжок 1941—1945 гг — Тверь: Тверское обл. кн.-журн. изд-во, 2003. — 207 б. — ISBN 5-85457-207-9.
  • Кашкова В. Ф. Рядом и далеко. Кн. 1. Рассказы о прошлом и пережитом — Торжок, 2006. — 287 б.
  • Салимов А. М. К вопросу о датировке каменных оборонительных сооружений Торжка // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. — 2010. — № 1 (39). — С. 36—39.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]