Тәмәке (сеймал)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Тәмәке (лат. Nicotiána) — ғәҙәти тәмәке (Nicotiana tabacum) һәм тилебәрән төркөмөнә ҡараған тәмәке төрҙәренең (Nicotiana) киптерелгән япраҡтары. Наркотик матдә булараҡ ҡулланыла. Уны тартыу, сәйнәү, еҫкәү бәйлелеккә килтерә. Тәьҫир итеүсе өлөшө - алкалоид никотин[1][2][3].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVI быуатҡа тиклем тәмәке тик Төньяҡ һәм Көньяҡ Америкала ғына үҫә. 1556 йылда Андре Теве уның орлоғон Бразилиянан Францияға алып килеп сәсә. 1560 йылда тәмәке испан короле Филипп II һарайында биҙәүсе үҫемлек булараҡ ҡулланыла. Португалиялағы француз илсеһе  Жан Вильман Нико Испаниянан Парижға еҫкәй торған тәмәке алып ҡайта һәм был бик тиҙ модаға инә. Тәмәке тартыу 1565 йылда һуң инглиздарҙан тарала башлай. 150 йыл эсендә тәмәке Евразия буйлап таралып, Африкаға килеп етә.

1600 йылда Испаниялағы Америка колонияларында тәмәке плантациялары күренә башлай. 1612 йылда Джон Ролф Англия колонияһы Джеймстаунда (Виргиния) тәүге уңыш йыя һәм ул тәмәкене виргин атамаһы менән йөрөтә башлайҙар. 10 йылдан һуң тәмәке төп экспортҡа әйләнә, уны хатта сауҙала алыш-биреш өсөн ҡулланалар. 

Хәҙерге ваҡытта тәмәке күп илдәрҙә үҫтерелә. Ҡайһы бер тәмәке төрҙәренең киптерелгән япраҡтары тартыу өсөн ҡулланыла. 

Тәмәке үҫтереү[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фермер тәмәке үҫемлеген тикшерә (Чатем[en]Виргиния штаты)
Тәмәке баҫыуы. Андорра
Тәмәке япраҡтарын киптереү

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Табак. Толковый словарь по медицине. 2013.
  2. [ Курение] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  3. What causes nicotine addiction?