Һәләүек

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Һәләүек
Рәсем
Ҡайҙа ҡоя Ағиҙел
Ҡушылдыҡ Арянла[d], Баҙйылға, Бишағас, Касьяс[d], Кәшәләк, Солёный (приток Селеука)[d], Сунгуръелга[d], Хажиновская Шида[d], Шиҙе (Һәләүек ҡушылдығы) һәм Бирҙешле (Һеләүек ҡушылдығы)
Водосборный бассейн Волга бассейны[d]
Бассейн майҙаны 730 км²
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй[1]
Административ-территориаль берәмек Башҡортостан Республикаhы
Оҙонлоҡ 93 километр
Бассейн категорияһы Категория:Бассейн Селеука[d]
Commons-logo.svg Һәләүек Викимилектә

Һәләүек рус. Селеу́к [2]Башҡортостандағы йылға, Ағиҙел йылғаһының уң ҡушылдығы[2].

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылғаның башы Ишембай районының Этҡол ауыл советы биләмәһендә урынлашҡан. Райондың Әсеялан ауылынан төньяҡ‑көнсығышҡа табан 5 км алыҫлыҡта баш ала. Шул уҡ район буйлап көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай аға, Ураҙбай ауылы эргәһендә төньяҡ‑көнбайышҡа борола. Стәрлетамаҡ ҡалаһының Шәкетау микрорайоны аша үтеп, тамағынан 732 км алыҫлыҡта Ағиҙел йылғаһына ҡоя. Йылғаның оҙонлоғо 90 км. Йылға үрендә ауышлыҡ 5 м/км, түбән яғында — 2 м/км тәшкил итә. Һыуйыйғыс майҙаны 730 км².Туйыныуы ҡатнаш.

Тәбиғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ландшафы үрге ағымында убалы‑арҡалы армыттарҙан тора, һоро урман тупрағында киң япраҡлы урмандар үҫә, түбәнге ағымында көлһыуланған ҡара тупраҡ. Был өлөшө ҡоро болондарҙан һәм төрлө үләнле‑ҡылғанлы далаларҙан ғибәрәт. Бассейнының 50%‑ын урман ҡаплаған.

Иң ҙур ҡушылдыҡтары: Хажы Шиҙеһе, Шиҙе, Бишағас, Бирҙешле, бөтәһе лә уң ярҙан ҡоя.

Быуалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Совет осоронда Һәләүектә ике быуа быуылған: «III Интернационал» колхозында (Ишәй ауылы) (күләме 196 мең м³, һыу өҫтө көҙгөһө майҙаны 0,10 м²) һәм Салауат Юлаев колхозында (Әптекәй ауылы) (күләме 175 мең м³, һыу өҫтө көҙгөһө майҙаны 0,09 м²).

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Риүәйәттәрҙең береһе буйынса Һәләүек һал + ауыҡ тигән ике һүҙ ҡушымтаһынан килеп сыҡҡан. Бүгәсәү яуы осоронда Ураҙбай ауылы яғынан Һәләүек йылғаһына кәмә төшөрөп, бер кәмә алтын тейәп ағып барған саҡта, Ҡарлар (Ҡаралар) ауылына етәрәк батып юҡҡа сыҡҡан.Алтын тейәлгән кәмә һаман табылмаған әле [3]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. GEOnet Names Server — 2018.
  2. 2,0 2,1 Һәләүек // Словарь названий гидрографических объектов России и других стран — членов СНГ / под ред. Г. И. Донидзе. — М. : Картгеоцентр — Геодезиздат, 1999. — С. 331. — ISBN 5-86066-017-0.
  3. Хайдар Зиннатуллин. Һәләүек

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]