Беүә

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Беүә
Характеристика
Оҙонлоғо 228 км
Бассейн 6530 км²
Һыу ағымы
Инеше Тулва ҡалҡыулығы
 · Урынлашыуы Пермь крайының Көйәҙе районы
 · Координаталар 56°39′31″ с. ш. 55°26′04″ в. д.HGЯO
Тамағы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысы
 · Координаталар 56°12′24″ с. ш. 54°11′16″ в. д.HGЯO
Йылға ауышлығы 0,4 м/км
Урынлашыуы
Һыу бассейны Кама → Волга → Каспий диңгеҙе

Ил Рәсәй Рәсәй
Регион Пермь крайы, Башҡортостан, Удмуртия
Беүә (Пермь крайы)
Blue 0080ff pog.svg
инеше
Blue pog.svg
тамағы
Кама бассейны

БеүәРәсәй Федерацияһының Европа өлөшөндәге йылға, Каманың һул ҡушылдығы[1].

Пермь крайы Көйәҙе районы биләмәһенән башлана, унан һуң Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышы буйлап аға, Удмуртия биләмәһенә сығып Кама йылғаһына ҡоя[2][3].

Оҙонлоғо — 228 км, дөйөм һыу ятҡылығы майҙаны — 6530 квадрат километр, һыу йыйылыуҙың уртаса бейеклеге 153 метр. Тулайым ауышлығы — 0,4 м/км. Беүә йылғаһы Башҡортостандың төньяғында урынлашҡан Ҡарман ДРЭС-ының Ҡарман һыуһаҡлағысын һыу менән тулыландыра.

Башлыcа ҡар һыуҙары менән туйына. Йыллыҡ ағымының 65 проценты яҙғы (апрель—май), 23 проценты йәйге-көҙгө (июнь—октябрь), 12 проценты ҡышҡы (ноябрь—март) ваҡыттарға тура килә. Нефтекама ҡалаһы ҡала округына ҡараған Шишмә ауылы тирәһендә уртаса йыллыҡ һыу сығымы 24,3 м³/с. Бассейн рельефы убалы тигеҙлек, йылға үҙәндәре һәм һыҙалар менән бүлгеләнгән, башлыса өҫкө пермдың өфө ярусы һәм ҡаҙан ярусы тоҡомдарынан ғибәрәт. Үрге ағымда ландшафтар кәҫле көлһыу тупраҡтағы ҡара ылыҫлы һәм киң япраҡлы урмандардан тора. Башҡа биләмәлә аҡһыл һоро һәм һоро урман тупрағы өҫтөнлөк итә, байтаҡ өлешө һөрөлгән. Бассейн территорияһының 31 процентын урман ҡаплаған. Беүәлә Ҡарман һыуһаҡлағысы төҙөлгән.

Алтмышынсы йылдарға тиклем йылға буйлап һал ағыҙғандар. Шул саҡта Беүә һайыға башлай. 1960 йылдағы БАССР хөкүмәте ҡарары менән һыуһаҡлағыс төҙөлөүгә бәйле, һал ағыҙыу, шулай уҡ йылғаның ике яҡ ярынан өс саҡырымлыҡ ара аяу зонаһы тип иғлан ителә. Ул тирәлә мал көтөү, урман, ҡыуаҡтар киҫеү ҡәтғи тикшереүгә алына.

1963-1973 йылдарҙа Башҡортостан эрегетикаһы флагманы Ҡарман ДРЭС-ы, 1973-74 йылдарҙа Ташйылға ауылы янында тимер-бетон күпер төҙөлә. Шул көнгә хәтле кисеү аша йөрөгән булғандар.

Төп ҡушылдыҡтары :

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]