Вәлиев Абдулла Хәбибулла улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Абдулла Хәбибулла улы Вәлиев
200px
Тыуған ваҡыты

1922({{padleft:1922|4|0}})

Тыуған урыны

Башҡорт АССР-ы (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы) Баҡай ауылы

Үлгән ваҡыты

24 ғинуар 1944({{padleft:1944|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Ғәскәр төрө

пехота

Хеҙмәт итеү йылдары

1941 — 1944

Хәрби звание
Рядовой
Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

Наградалар һәм премиялар
Советтар Союзы Геройы
Ленин ордены

Вәлиев Абдулла Хәби (Хәбибулла) улы (19221944) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған Советтар Союзы Геройы (1943).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Вәлиев Абдулла Хәбибулла улы 1922 йылда Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы) Баҡай ауылында тыуған. Милләте татар. Башланғыс белемле, Колхозда эшләгән. 1941 йылдың сентябрь айында Абдулла Вәлиев Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡырыла. 1942 йылдың ғинуарынан — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1943 йылдың июленән ҡыҙылармеец Абдулла Вәлиев Үҙәк фронттың 60-сы армияһында 280-се уҡсылар дивизияһы 1031-се полкының 1-се уҡсылар батальонында һуғыша. Курск дуғаһында һәм Днепр өсөн һуғыштарҙа батырлыҡ күрһәтә[1].

1943 йылдың 13 июлендә Курск өлкәһенең Троснянский районы биләмәләрендәге алышта Абдулла Вәлиев хеҙмәт иткән взвод дошмандың өс атакаһын кире ҡаға. Һан яғынан өҫтөн булыуға ҡарамаҫтан, немец подразделениелары, 300 һалдатын һәм 3 офицерын юғалтһа ла, бейеклекте ала алмай. Яуҙа Вәлиев ике тапҡыр яралана, ләкин ярҙам килгәнгә тиклем һуғыш яланын ташлап китмәй. Артабанғы һуғыштарҙа Вәлиев 4 пулемёт һәм 17 дошман һалдатын юҡ итә. 24-нән 25 сентябрь төнөнә Вәлиев төркөм составында Украина ССР-ы Чернигов өлкәһенең Рыбный Промысел ауылы янында Днепр аша сыҡҡан. Төркөм плацдармды яулап алған һәм, 12 дошман контратакаһын кире ҡағып, 42 сәғәт дауамында уны тотоп торған. Ул алышта Вәлиев 2 пулемёт һәм 9 немец һалдатын юҡ иткән.

СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 17 октябрь Указы менән юғары исемгә лайыҡ булған ҡыҙылармеец Абдулла Вәлиевҡа, Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, Советтар Союзы Геройы тигән юғары исем бирелгән.

1944 йылдың 24 ғинуарында яуҙа һәләк булған, Ленинград өлкәһенең Гатчинский районы Туганицы ауылында ерләнгән[2].

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

* Советтар Союзы Геройының
«Алтын Йондоҙ» миҙалы (17.10.1943)[3][4]
* Ленин ордены (17.10.1943)

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баҡай ауылында Вәлиевкә һәйкәл ҡуйылған, урындағы мәктәпкә уның исеме бирелгән.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Вәлиев Абдулла Хәбибулла улы. «Герои страны» сайты.
  2. Мәғлүмәт ОБД «Мемориал» документтар электрон базаһында
  3. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 8, л. 80, 81)
  4. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 682525, д. 48, л. 2)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 б. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382..
  • Подвиги Героев Советского Союза. — М., 1981.
  • Славные сыны Башкирии. — Книга 1. — Уфа, 1965.
  • Ҡалып:Книга:Шёл парнишке в ту пору