Гунарс Биркертс

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Гунарс Биркертс
Заты ир-ат[1]
Гражданлығы Flag of Latvia.svg Латвия
Flag of the United States.svg Америка Ҡушма Штаттары
Тыуған көнө 17 ғинуар 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[2][3]
Тыуған урыны Латвия, Рига[4]
Вафат булыу көнө 15 август 2017({{padleft:2017|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[5] (92 йәш)
Вафат булған урыны Америка Ҡушма Штаттары, Массачусетс, Норфолк[d], Нидем[d]
Балалары Sven Birkerts[d]
Һөнәр төрө архитектор, университет профессоры
Эш биреүсе Мичиган университеты[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Латвия Фәндәр академияһы[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Уҡыу йорто Беренсе дәүләт гимназияһы[d]
Рәсми сайт gunnarbirkerts.com
Commons-logo.svg Гунарс Биркертс Викимилектә
Латвия Милли китапханаһы
Кемперҙағы Хәҙерге заман сәнғәте музейы, Канзас-Сити, Миссури штаты, Биркертс проекты, 1992—1994 йылдар
Миннеаполиста Федераль резерв банкыһы, 1973 йыл, (хәҙерге ваҡытта Marquette Plaza).

Гунарс Биркертс (латыш. Gunārs Birkerts; 17 ғинуар 1925 йыл — 15 август 2017 йыл) — латыш сығышлы американ архитекторы, үҙ карьераһының бөтә дауамында Мичиган штатындағы Детройт ҡалаһы метрополитен проекты өҫтөндә эшләй. Латвия Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы. Өс йондоҙ ордены офицеры[6].

Янғын һүндереү станцияһы бинаһының фасады һәм планы. Корнинг[7]

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гунарс Биркертс Латвила тыуған, ләкин Икенсе донъя һуғышы аҙағында эмиграцияға китә. Штутгарт университетыың юғары техник мәктәбен тамамлай (Штутгарт, Германия). 1949 йылда Биркертс Ҡушма Штаттарына килә һәм башта and will perkins фирмаһында эшләй, һуңынан — Ээро Саариненда, һәм, ниһайәт, Минор Ямасакиҙа Детройт биҫтәһендә үҙенең шәхси офисын аса.

Биркертс Birkerts Straub and компанияһының милектәше була, үҙгәртеп ҡорғандан һуң компания Gunnar Birkerts and Associatesтип тип исемләнә башлай. Компания үҙҙәренең проекттары өсөн Америка архитекторҙары институтынан 1962, 1970 һәм 1973 йылдарҙа — почетлы наградалар, шулай уҡ Мичиган архитекторҙар йәмғиәтенән күп һанлы бүләктәр ала.

1959 йылда Биркертс Мичиган университетының архитектура һәм ҡала төҙөлөшө факультетында уҡыта башлай һәм 1990 йылға тиклем уҡытыуын дауам итә. Архитектура университеты мәктәптәре ассоциацияһы (ACSA) Биркертсты 1989—1990 йылдарҙа почетлы профессоры исеме менән бүләкләй. Шулай уҡ Гунарс Биркертс Иллинойс университетының почетлы профессоры, Римдағы американ академияһының профессор-резиденты, Латвия архитекторҙары союзы ағзаһы, Латвия Фәндәр академияһының почетлы ағзаһы һәм Рига техник университетының сит ил ағзаһы булып тора.

Биркертс Ҡушма Штаттарҙағы бер нисә билдәле бина авторы, шул иҫәптән Миннеаполиста Федераль резерв банкыһы, Корнинг Быяла музейы, Хьюстон Заманса сәнғәт музейы, Айовала университеттың юридик колледжы, Дулут ҡалаһында (Миннесота) китапхана бинаһы[8], шулай уҡ Венесуэлала АҠШ илселеге бинаһы. Уның аҙаҡҡы проекты — Ригала 2014 йылда төҙөлгән Латвия Милли китапханаһы бинаһы[9].

Гунарс Биркертс 2017 йылдың 15 авгусында йөрәк сиренән Нидемалағы үҙ йортонда вафат була (Массачусетс штаты[10][11].

Гунарс Биркерттың улы — билдәле әҙәби тәнҡитсе Свен Биркертс.

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Биркертс 1970 йылда американ архитекторҙар институтының стипендияһын ала. 1971 йылда Латвия архитекторҙар ассоциацияһы ағзаһы булып китә. Күп һанлы наградалар эйәһе була, шул иҫәптән 1971 йылда — Грэхем фонды премияһы, 1980 йылда — Мичиган архитекторҙар йәмғиәте алтын миҙалы, Арнольд Бруннерҙың архитектурала мемориаль премияһы, 1981 йылда- американ академияһының һәм сәнғәт һәм әҙәбиәт институты премияһы. 1993 йылда «Мичиган штатының йыл рәссамы» наградаһын ала. 1990 йылда Рига техник университетынан Биркертс почетлы доктор дәрәжәһен ала. Латвия Республиканың Өс йондоҙ ордены (1995) һәм Латвия Фәндәр академияһының Ҙур миҙалы (2000) кавалеры.

Баҫмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Birkerts, Gunnar, Gunnar Birkerts — Metaphoric Modernist, Axel Menges, Stuttgart, Germany 2009; ISBN 978-3-936681-26-0
  • Birkerts, Gunnar, Process and Expression in Architectural Form, University of Oklahoma Press, Norman OK 1994; ISBN 0-8061-2642-6
  • Birkerts, Gunnar, Subterranean Urban Systems, Industrial Development Division-Institute of Science and Technology, University of Michigan 1974
  • Kaiser, Kay, The Architecture of Gunnar Birkerts, American Institute of Architects Press, Washington DC 1989; ISBN 1-55835-051-9
  • Martin, William, Gunnar Birkerts and Associates (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. Edita (GA Architect), Tokyo 1982
  • Gunnar Birkerts & Associates, IBM Information Systems Center, Sterling Forest, N. Y., 1972; Federal Reserve Bank of Minneapolis, Minnesota, 1973 (Yukio Futagawa, editor and photographer), A. D. A. EDITA (GA Architecture), Токио, 1974

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. VIAF — 2012.
  2. https://skaties.lv/zinas/latvija/miris-legendarais-latviesu-arhitekts-un-gaismas-pils-autors-gunars-birkerts/
  3. SNAC — 2010.
  4. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #119235862 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. http://www.lsm.lv/raksts/kultura/dizains-un-arhitektura/miris-izcilais-latviesu-arhitekts-gunars-birkerts.a246739/
  6. Latvijas rekordu grāmata — Petits, 1997. — 240 б.
  7. CHALMERS BIBLIOTEK /All Locations. chans.lib.chalmers.se. 24 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  8. A Field Trip to America's Public Libraries - The Atlantic
  9. Аграфенин Анатолий Александрович 10 путешествий по Латвии — БХВ-Петербург, 2016. — 295 б. — ISBN 9785977536332.
  10. DELFI. Умер автор проекта "Замка Света" архитектор Гунарс Биркертс  (рус.), DELFI (15 август 2017). 15 май 2018 тикшерелгән.
  11. Kamin, Blair. Gunnar Birkerts, acclaimed Midwestern architect, dies at 92 (en-US), chicagotribune.com. 15 май 2018 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]