Дмитриев Александр Алексеевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Дмитриев Александр Алексеевич
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Тыуған көнө 22 февраль (6 март) 1854
Тыуған урыны Рәсәй, Дедюхин[d]
Вафат булған көнө 14 (27) июнь 1902 (48 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй империяһы, Пермь
Ерләнгән урыны Егошихинское кладбище[d]
Туған тел рус теле
Һөнәр төрө тыуған яҡты өйрәнеүсе
Уҡыу йорто Ҡазан университеты[d]
Commons-logo.svg Дмитриев Александр Алексеевич Викимилектә

Дмитриев Александр Алексеевич (1854—1902) — тарихсы һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. Урал тарихы буйынса белгес. Финляндия археология йәмғиәтенең мөхбир ағзаһы, Петербург археология институты һәм башҡа фәнни ойошмаларҙың ағзаһы. Пермь ғилми архив комиссияһы рәйесе (1890).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дмитриев Александр Алексеевич 1854 йылдың 2 февралендә Пермь губернаһы Соликамск өйәҙе Дедюхино ауылында тоҙ ведомствоһы чиновнигы ғаиләһендә тыуған.

1872 йылда Пермь ирҙәр гимназияһын тамамлаған һәм Ҡазан Император университетының тарих-филология факультетына уҡырға кергән. Студент осоронда урта быуат Новгород ҡалаһы тарихын өйрәнгән, был уға шул дәүерҙә Новгород менән тығыҙ сауҙа бәйләнеш тотҡан Пермь крайының — «Бөйөк Пермдең» тарихын өйрәнергә етди ҡыҙыҡһыныу уятҡан. 1876 йылда университетты тамамлаған һәм Пермгә ҡайтҡан.

1877—1890 йылдарҙа Пермь ҡалаһы гимназияларында тарих һәм география уҡытыусыһы булып эшләгән.

1890 йылдан Соликамск һәм Пермь өйәҙҙәре халыҡ училищелары инспекторы булған. 1890 йылда Пермь ғилми архив комиссияһы рәйесе итеп һайланған.

…Северную окраину Башкирии, средоточием которой всегда была Уфимская губерния, составляет нынешний Осинский уезд Пермской губернии. По географическому положению, эту часть обширной страны можно называть Прикамской Башкирией, в отличие от Уфимской и Зауральской.
…Южная окраина нынешней Пермской губернии некогда составляла северную часть Башкирии, обширной страны, занимавшей почти весь Южный Урал и оба его склона от Нижней Камы и Средней Волги до верховьев Яика и Тобола. Средоточием башкир всегда служила нынешняя Уфимская губерния, северной окраиной — нынешние уезды Красноуфимский и Осинский Пермской губернии; Верхнеуральский, Троицкий и Челябинский Оренбургской губернии. На этом основании историкам как Пермского, так и Оренбургского края нельзя обходить более или менее близким знакомством историю Башкирии, как страны, представляющей много своеобразных особенностей в ее прошлом.

А. А. Дмитриев. ≪К истории зауральской торговли. Башкирия при начале русской колонизации≫

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Александр Дмитриев археография һәм тикшеренеү эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгән, Пермь крайы, шул иҫәптән Башҡортостан тарихын өйрәнеүгә ҙур өлөш индергән. 140-тан ашыу хеҙмәт авторы. Уның иң төп фәнни мираҫы — ≪Пермская старина…≫, ул Пермь крайы тураһында мәҡәләләр һәм материалдарҙы туплаған 8 томдан торған: ≪Древности бывшей Перми Великой≫, ≪Пермь Великая в XVII веке≫, ≪Экономические очерки Перми Великой: Чердынский и Соликамский край на рубеже XVI—XVII вв.≫, ≪Строгановы и Ермак≫, ≪Покорение угорских земель в Сибири≫, ≪Первые годы после Ермака и Смутное время≫, ≪Верхотурский край в XVII веке. К 300-летию Верхотурья≫, ≪К истории зауральской торговли. Башкирия при начале русской колонизации≫. Үҙенең күп кенә эштәрендә Дмитриев башҡорт халҡының тарихын бөтә яҡтан ныҡлап белеүен күрһәткән. Айырым әйткәндә, XVII быуатта башҡорттарҙың хәле һәм уларҙың Себер ханы Күсемдең тоҡомдары менән мөнәсәбәттәре, башҡорт ерҙәрен яулап алыу һәм 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы һәм башҡалар.

Хеҙмәттәре

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • М. Я. Попов. А. А. Дмитриев. Биографический очерк. // Труды Перм. ученой архивной комиссии. Пермь, 1902. Вып. V;
  • Ф. А. Андерсон. Дмитриев как историк Урала. // Ученые зап. Перм. ун-та. Пермь, 1951. Т. VI. Вып. IV;
  • В. А. Оборин. Археографическая деятельность А. А. Дмитриева. // Уральский археографический ежегодник за 1970. Пермь, 1971.
  • В. С. Верхоланцев Город Пермь, его прошлое и настоящее. — Пермь, 1913