Добеле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Добеле
ФлагГерб
Bandera Dobele.pngEscut Dobele.png
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1917
Дәүләт Flag of Latvia.svg Латвия
Административ үҙәге Добельский край[d]
Административ-территориаль берәмек Добельский край[d], Добельский район[d], Елгавский уезд[d] һәм Добленский уезд[d]
Халыҡ һаны 9272 кеше (1 ғинуар 2017)[1]
Туғандаш ҡала Конин, Брянск, Ионишкис[d], Шмёльн, Энгельхольм[d] һәм Ульрисехамн[d]
Майҙан 8 км²
Почта индексы LV-37(01—02)
Рәсми сайт dobele.lv
Commons-logo.svg Добеле Викимилектә

Добеле (латыш. Звук Dobele) 1918 йылға тиклем — Доблен (нем. Doblen) — Латвияла Добель крайының административ үҙәге.

Халҡы — 10 491 кеше (2014).

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Земгалела, Латвия үҙәгендә тиерлек, Берза йылғаһы ярында Добеле кратеры эсендә урынлашҡан.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беренсе тапҡыр Доблен 1254 йылдың 4 апрелендә «Земгалены бүлеү тураһында килешеүҙә» телгә алына[2], әммә быға тиклем инде беренсе ағас ҡәлғә булған, уны Ливон һуғышы (1558—1583) ваҡытында яндырғандар, һәм уның урынында Ливон ордены тарафынан икенсе, таш ҡәлғә төҙөйҙәр, уның янында ҙур булмаған һөнәрселәр ҡасабаһы барлыҡҡа килгән. Ҡәлғәнең емереклектәре беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған, уларҙы 2002 йылда боҙолоуҙан һаҡлау үткәрелә[3].

1495 йылда сиркәү төҙөлә башлай, уның эргәһендә сауҙа майҙандары барлыҡҡа килә. XVII быуатта, герцог Яков Кеттлер хакимлығы ваҡытында бында һыу тирмәне һәм ағас бысыу, етен киптереү ҡоролмалары төҙөйҙәр, ә 1929 йылда Добеле аша Елгава (Митава) — Лиепая (Либава) тимер юл линияһы һалына.

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Добелела эре предприятиелар.: «Добелес зирнавниекс», «Сподриба» химия заводы, «Baltic Candles» шәмдәр заводы эшләй. Латвия ер эшкәртеү институты эшләй, элемтә саралары яҡшы үҫешкән, һәр йортҡа тиерлек тиерлек интернет үткәрелгән, ике банк филиалы (SEB һәм Swedbank) бар.

Мәғарифы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалала биш дөйөм белем биреү мәктәбе эшләй (шул иҫәптән дәүләт гимназияһы), дүрт балалар баҡсаһы,һынлы сәнғәт һәм музыка мәктәптәре, профессиональ-техник училище.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1840 1881 1914 1915 1925 1935 1943 1959 1979 1989 1997 2002 2007 2010 2014
Халыҡ һаны 100 1083 2000 375 1551 2470 2650 6246 13027 15023 12668 11446 10987 10630 10491

Әлеге ваҡытта латыштар дөйөм халыҡ иҫәбенең 75,5 процентын тәшкил итә, урыҫтар һаны буйынса икенсе урында — 14 %, артабан белорустар — 3,3 %, литвалар — 2,3 %, украиндар — 1,8 %, поляктар — 1,5 %, башҡа милләт вәкилдәре — 1,6 % тәшкил итә.

Транспорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тимер юл транспорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Елгава—Лиепая линияһында Добеле станцияһы

Автомобиль юлдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Добеле аша төбәк Елгава — Добеле — Аннениека автоюлы үтә.Добелела төбәк автомобиль юлдары Добеле — Яунберзе һәм Добеле — Бауска. башлана.

Байрамдары һәм ваҡиғалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Добельский крайы байрамы «Яңғыраһын Добель крайы»[4]
  • Лиго
  • Иҫке замок байрамы
  • Алма фестивале
  • Лачплесис көнө
  • Латвия Республикаһы иғлан ителгән көн
  • Ҡар бабайҙар слеты[5]
  • Раштыуа
  • Яңы йыл ҡаршылау

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Центральное статистическое управление Латвии
  2. Avoti Latvijas vēstures. 2.sējums: vēstures avoti Latvijas Senās. 2.burtnīca. Red. Švābe, A. Rīga: institūta apgādiens Latvijas Vēstures, 1940. — dokuments Nr. 388.
  3. Zemgaļu pilskalns un Livonijas ordeņa pilsdrupas Архивная копия от 18 апрель 2016 на // Официальный сайт города Добеле (латыш.)
  4. Крупнейшие мероприятия Добельского края Архивная копия от 13 май 2015 на (латыш.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]